Kötü giden bir evlilikte, tapu sahibi eşin en büyük tehdidi 'Evi satarım, seni sokağa atarım' cümlesidir. Ancak Türk Hukuku bu ilkel zihniyete geçit vermez! Türk Medeni Kanunu'na göre, oturduğunuz ev ailenin yuvasıdır ve tapu kimin üzerine olursa olsun, diğer eşin AÇIK RIZASI (Islak imzası) olmadan o ev satılamaz, ipotek ettirilemez ve kiralıksa feshedilemez! Eşiniz sizden gizli evi satmış olsa bile, bu satış mahkeme kararıyla kökünden iptal edilir. Eşinizin uykularını kaçıracak olan 'Aile Konutu Şerhini' Tapu Müdürlüğünden tek kuruş ödemeden nasıl koyduracağınızı, habersiz konulan banka ipoteklerini nasıl sildireceğinizi ve örnek mahkeme dilekçesini tüm hukuki detaylarıyla inceliyoruz.
Eski kanunlarımızda "Tapu kiminse ev onundur, istediği gibi satar" mantığı hakimdi. Ancak 2002 yılında yürürlüğe giren yeni Türk Medeni Kanunu (TMK) Madde 194 ile bu ilkel anlayış çöpe atıldı. Kanun koyucu, ailenin barınma hakkını mülkiyet hakkının önüne koydu. Eşlerden biri, diğerinin sırtından veya rızası hilafına ailenin barındığı yuvayı tehlikeye atamaz. Bir evin aile konutu olabilmesi için, eşlerin evlilik hayatlarını sürdürdükleri, acı tatlı günlerini paylaştıkları "merkez" (asıl) konut olması yeterlidir. Bu ev üzerinde işlem yapabilmek için her iki eşin de ıslak imzası (rızası) şarttır.
Eşinizin evi satacağından veya ipotek ettireceğinden şüpheleniyorsanız, boşanma davası açmayı beklemenize gerek yoktur. Bu şerhi koydurmak Türkiye'deki en kolay ve en güçlü hukuki işlemlerden biridir. İki farklı yolu vardır:
Kadınların (veya tapu sahibi olmayan eşin) en çok düştüğü yanılgı şudur: "Tapuda aile konutu şerhi yoktu, o yüzden eşim satmış, dava açsam da alamam." Yargıtay Hukuk Genel Kurulu bu konuda devrim niteliğinde kararlar vermiştir! Yargıtay der ki: Tapuda şerh olmasa bile, o ev fiilen "Aile Konutu" vasfı taşıyorsa, tapu sahibi eş rıza almadan satamaz. Eğer eşiniz evi gizlice 3. bir kişiye sattıysa; derhal Aile Mahkemesinde "Tapu İptal ve Tescil Davası" açarsınız. Evi satın alan 3. kişi "Ben aile konutu olduğunu bilmiyordum, iyi niyetliydim" diyerek kendini savunmaya çalışır. Ancak mahkeme komşuları dinler, faturalara bakar, eşinizin kötü niyetle mal kaçırdığını tespit ettiği an satışı İPTAL EDER ve evi tekrar eşinizin üzerine (aile konutu olarak) geri döndürür. Ailenin yuvası kurtulur!
Aile konutu şerhinin neyi koruyup neyi koruyamadığını çok iyi bilmek gerekir:
Soru 1: "Yazlığımız veya eşimin köydeki evi için de Aile Konutu şerhi koydurabilir miyim?"
Cevap: HAYIR. Yargıtay kararlarına göre aile konutu tek olmalıdır. Ailenin yaşam faaliyetlerinin merkezinin bulunduğu, çocukların okula gittiği "sürekli" yaşanılan ev aile konutudur. Yazlık, dağ evi veya hafta sonları gidilen bağ evleri aile konutu şerhi ile korunamaz.
Soru 2: "Biz ev sahibi değiliz, kirada oturuyoruz. Eşim bana kızıp kira sözleşmesini iptal ederse sokağa mı atılırız?"
Cevap: Kesinlikle hayır. TMK 194, kiralık evleri de kapsar. Tapu sahibi olmayan eş (kiracı olmayan eş), ev sahibine ihtarname göndererek "Burası aile konutudur, eşimin tek başına sözleşmeyi feshetme yetkisi yoktur, ben de sözleşmenin tarafı haline geliyorum" diyebilir. Sizi evden atamazlar.
Soru 3: "Eşim evi kardeşine veya annesine bedelsiz devretmiş (bağışlamış). Onlar 'Biz parasını verdik, iyi niyetliyiz' diyebilir mi?"
Cevap: Diyemezler. Akrabalara yapılan satışlar hukuken doğrudan "Kötü Niyetli (Muvazaalı)" kabul edilir. Eşin ailesi o evin aile konutu olduğunu bilecek durumdadır. Satış, Tapu İptal davasıyla kesin olarak iptal edilir.
(Bu dilekçe, Tapu Müdürlüğünün çeşitli bahanelerle şerhi işlememesi veya eşler arasında fiili ayrılık bulunması durumunda Aile Mahkemesinden şerh talep etmek için verilecek taslaktır.)
[KONYA] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HAKİMLİĞİ'NE (İhtiyati Tedbir Taleplidir)
DAVACI: [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [Adresiniz]
VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK
DAVALI: [Eşinizin Adı Soyadı] - [TC Kimlik No]
KONU: TMK Madde 194 uyarınca; davalı eş adına kayıtlı bulunan ve müvekkil ile müşterek olarak ikamet edilen taşınmazın tapu kaydına "Aile Konutu Şerhi" konulması ile 3. kişilere devrinin önlenmesi amacıyla İhtiyati Tedbir kararı verilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR:
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle; Öncelikle telafisi imkansız zararların doğmasını engellemek ve davalının evi 3. kişilere satmasını durdurmak amacıyla taşınmazın tapu kaydına teminatsız olarak İHTİYATİ TEDBİR (Satılamaz Şerhi) konulmasına, Yapılacak yargılama neticesinde davamızın kabulü ile dava konusu taşınmazın tapu kaydının beyanlar hanesine "AİLE KONUTU ŞERHİ" işlenmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine vekaleten saygılarımla talep ederim.
TARİH: .../.../2026
DAVACI VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza) (Ekler: Vukuatlı Nüfus Kayıt Örneği, İkametgah/Yerleşim Yeri Belgesi, Tapu Fotokopisi)
Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)