Babanızdan miras değil, dağ gibi borç mu kaldı? Dikkat: 3 aylık reddi miras süresini kaçırırsanız o borçlar artık sizindir! Peki süreyi kaçıranlar için 'Hükmen Red' kurtuluşu nedir? Mirası reddedip emekli maaşını almaya devam edebilir misiniz? Borç batağına düşmemek için bu rehberi mutlaka okuyun.
Vefat haberi her aileyi sarsar. Taziye çadırı kurulur, dualar edilir, acı yaşanır. Ancak hukuk, duygusaldan ziyade matematiktir ve sürelerle çalışır. Siz babanızın veya eşinizin yasını tutarken, kanun size diyor ki: "Ölenin malvarlığını istiyor musun, istemiyor musun? Karar vermek için sadece 3 AYIN var."
Çoğu vatandaş bu süreyi bilmiyor. 4. ay kapıya icra memuru gelip, "Babanızın bankaya 1 Milyon TL borcu varmış, mirası reddetmediğiniz için borç artık sizin, evinizi haczedeceğiz" dediğinde kafaları karışıyor. Peki, mirası reddetmek için ne yapmalı? Süre kaçarsa her şey biter mi? İşte mirasın karanlık yüzü ve kurtuluş reçetesi.
Türk Medeni Kanunu çok nettir: Mirasbırakanın ölümünü öğrendiğiniz tarihten itibaren 3 AY içinde Sulh Hukuk Mahkemesi'ne başvurup "Ben mirası kayıtsız şartsız reddediyorum" demezseniz; mirası (borçlarıyla birlikte) kabul etmiş sayılırsınız.
Bu süre "zamanaşımı" değil, "hak düşürücü" süredir. Hakim bu süreyi kendiliğinden gözetir. 3 ay + 1 gün geçse bile, reddi miras davası açamazsınız (İstisnalar hariç). Bu yüzden, vefat haberini alır almaz, ölen kişinin e-Devlet şifresiyle veya vergi dairesinden borç sorgulaması yapın. Eğer borç, malvarlığından çoksa, hiç düşünmeden reddi miras yapın.
"Acımız vardı, 3 ayı geçirdik. Şimdi babamın 5 milyonluk borcunu ben mi ödeyeceğim?" Hemen karamsarlığa kapılmayın. Hukukumuzda "Terekenin Borca Batık Olması" (Hükmen Red) diye muazzam bir kurtuluş yolu var.
Yargıtay diyor ki; Eğer ölen kişinin öldüğü tarihte borçları, malvarlığından fazlaysa (yani adam batık öldüyse); mirasçıların 3 ay içinde reddetmesine gerek yoktur. Miras kendiliğinden reddedilmiş sayılır.
Bunun tespiti için süre sınırı olmaksızın (isterse 5 yıl sonra olsun) Asliye Hukuk Mahkemesi'ne "Terekenin Borca Batık Olduğunun Tespiti" davası açıyoruz. Bilirkişi hesaplıyor: "Ölenin 10 lira malı, 100 lira borcu var." Mahkeme, "Bu miras hükmen reddedilmiştir, mirasçı borçtan sorumlu değildir" kararı veriyor ve icra dosyasını kapatıyoruz.
Reddi miras yapacak veya hükmen red davası açacak olanların ASLA YAPMAMASI GEREKEN ölümcül hatalar vardır.
Eğer vefat eden babanızın;
Kanun der ki: "Sen terekeyi SAHİPLENDİN. Artık mirası reddedemezsin." Borca batık olsa bile, o parayı çektiğiniz veya arabayı kullandığınız için mirası kabul etmiş sayılırsınız ve tüm borç üstünüze kalır. Sadece "olağan koruma" işlemleri (cenaze masrafları için para çekmek gibi) istisnadır ama risk almamak gerekir.
Müvekkil soruyor: "Ben reddettim, kurtuldum mu?" Siz kurtuldunuz ama tehlike çocuklarınıza (torunlara) geçti! Kanuna göre; en yakın mirasçıların tamamı mirası reddederse, miras bir alt soya (çocuklara) geçer.
Eğer babanızın borcu yüzünden mirası reddediyorsanız, kendi çocuklarınız adına da (velayeten) mirası reddetmeniz gerekir. Aksi halde alacaklılar, "Oğul reddetti, o zaman torundan alalım" diyerek çocuklarınıza icra takibi başlatabilir. Bu zincirleme reaksiyona çok dikkat edilmelidir.
Bu konuda çok yanlış bilgi var. Ölen eşten veya babadan bağlanan Dul ve Yetim Aylığı, miras hukuku kapsamında değil, sosyal güvenlik hukuku kapsamındadır. Yani; babanızın mirasını (borçlarını) reddetseniz bile, SGK'dan yetim aylığı almaya devam edebilirsiniz. Reddi miras yapmak, maaşınızın kesilmesine neden olmaz. Gönül rahatlığıyla maaşınızı alabilirsiniz.
Ölüm haktır ama borçlu ölmek mirasçılar için büyük bir yüktür. Babanızın hatırasına saygı duymak ayrıdır, onun ticari borçları yüzünden kendi ailenizin rızkını batırmak ayrıdır. 3 aylık süreyi geçirmeyin. Geçirdiyseniz de panik yapmadan "Hükmen Red" şartlarını araştırmak için bir avukata başvurun. Unutmayın, mirasta sessiz kalmak "Kabul Ediyorum" demektir.
Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)