Borçlunun Mal Kaçırması Suçu (İİK 331) | Av. Sami IŞILAK

Ticaret hayatında ve borç ilişkilerinde kriz yaşanması doğaldır. Bir insan borcunu gerçekten ödeyemeyecek duruma düşebilir; hukuk buna "Acz Hali" der ve saygı duyar. Ancak borçlunun bankada parası, kapısında arabası varken, sırf alacaklıya (size) inat olsun diye veya paranın üstüne yatmak için bu malları akrabalarına, dostlarına "satmış gibi" devretmesi hukuken bir felakettir. Bu eylem, sadece bir Özel Hukuk (alacak-verecek) meselesi değildir. İcra ve İflas Kanunu, devletin cebri icra gücünü boşa çıkaran, adaleti yanıltan bu kişileri doğrudan Ceza Hukuku kapsamında yargılar. Borçlu, "Mal benimdi, istediğime satarım" diyemez. Hacizden mal kaçırmak, devleti ve alacaklıyı dolandırmaktır ve bunun bedeli demir parmaklıklar ardında ödenir.

İcra ve İflas Kanunu'nun 331. Maddesi son derece sert ve nettir: "Haciz yolu ile takip talebinden sonra veya bu talepten önceki iki yıl içinde borçlu; alacaklısını zarara sokmak maksadıyla, mallarını veya bunlardan bir kısmını mülkünden çıkararak, telef ederek veya kıymetten düşürerek hakiki surette yahut gizleyerek muvazaa yoluyla başkasının uhdesine geçirirse... alacaklının şikayeti üzerine 6 aydan 3 yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır."

Bu Maddenin Anlamı Nedir?

1. İki Yıllık Geriye Dönük İnceleme: Borçlu, icra takibi başlamadan aylar önce uyanıklık yapıp mallarını devretmiş olabilir. Kanun, icra takibinden önceki 2 yıl içindeki tüm şüpheli şahsi devirleri mercek altına alır.
2. Hapis Cezası: Bu suçun cezası doğrudan hapis cezasıdır. Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) sınırlarında olsa bile, borçlunun adli siciline işler ve memuriyetini, ticari itibarını yerle bir eder.

Borçluyu İcra Ceza Mahkemesinde yargılatıp hapse attırabilmeniz için şu şartların bir arada bulunması ZORUNLUDUR:

• Geçerli Bir İcra Takibi Olmalı: Alacağınızı resmi yoldan istemiş olmalısınız. Kesinleşmiş bir icra dosyası olmadan bu suç oluşmaz.
• Kast (Kötü Niyet): Borçlunun bu satışı "gerçek bir ticari ihtiyaç" için değil, sırf sizden mal kaçırmak için yaptığını mahkemeye göstermeliyiz (Örn: Arabasını piyasa değerinin çok altında bir rakama satmışsa veya kendi öz kardeşine devretmişse kast açıktır).
• ALTIN ŞART: Aciz Vesikası veya Haciz Tutanağı: Borçlunun hapis cezası alabilmesi için, icra dosyanızda borçlunun "haczedilebilir hiçbir malının kalmadığını" gösteren bir "Aciz Vesikası" almanız veya evinize/işyerine hacze gidip "Hacze kabil mal bulunamamıştır" şeklinde bir tutanak tutturmanız ŞARTTIR. Borçlu mal kaçırmış olsa bile, geride kalan başka malları sizin borcunuzu ödemeye yetiyorsa bu suç oluşmaz.

Borçluyu İcra Ceza Mahkemesinde şikayet edip hapse attırmak içinizdeki öfkeyi dindirebilir, ancak parayı cebinize koymaz. Parayı geri almak için Ceza davası ile eşzamanlı olarak Asliye Hukuk Mahkemesinde "Tasarrufun İptali Davası" açmak zorundayız. Bu dava hukukumuzun en etkili silahlarındandır. Borçlu evini bacanağına sattıysa, siz bu davayı hem borçluya hem de o bacanağa karşı açarsınız. Mahkeme tapuya veya araca derhal "İhtiyati Haciz (Satılamaz Şerhi)" koyar. Yargılama sonunda mahkeme der ki: "Bu satış gerçek bir satış değil, mal kaçırma amaçlı muvazaalı (danışıklı) bir işlemdir. Satışın İPTALİNE!" Böylece o ev tekrar borçlunun üzerine dönmüş gibi sayılır ve siz doğrudan o evi icradan sattırıp paranızı faiziyle tahsil edersiniz. Satın alan 3. kişi (bacanak) de parasından olduğuyla kalır!

İcra İflas Kanunu suçlarında süreler çok kısadır ve ölümcüldür.

• Şikayet Süresi (İİK 347): Borçlunun mal kaçırdığını (evi/arabayı devrettiğini) öğrendiğiniz günden itibaren 3 AY ve her halükarda fiilin işlendiği tarihten itibaren 1 YIL içinde İcra Ceza Mahkemesine şikayette bulunmanız ZORUNLUDUR. Bu süre geçerse şikayet hakkınız düşer.
• Şirketlerde Durum (Tüzel Kişiler): Borçlu bir Limited veya Anonim Şirket ise hapse kim girecek? Şirketler hapse giremeyeceği için, İİK 345. Madde uyarınca, mal kaçıran şirketin o dönemki "Müdürü veya Yönetim Kurulu Üyeleri" şahsen yargılanır ve hapis cezasını onlar çeker!

Soru 1: "Borçlu arabasını hiç tanımadığım birine (3. bir şahsa) satmış. Akrabası değil. Yine de şikayet edip satışı iptal ettirebilir miyim?"

Cevap: Evet, ettirebilirsiniz. Akraba olmamaları işi biraz zorlaştırsa da, eğer arabanın kasko (rayiç) değeri 1.000.000 TL iken, noterdeki satış bedeli 200.000 TL olarak gösterilmişse, kanun bunu açıkça "Bağışlama" ve "Mal Kaçırma" kabul eder. İptal davası kesinlikle kazanılır.

Soru 2: "Borçlu, İcra Ceza Mahkemesindeki yargılama sırasında veya hapis cezası aldıktan sonra borcunu öderse ne olur?"

Cevap: İİK Madde 354 uyarınca; borçlu, alacaklının icra dosyasındaki tüm alacağını (faizi, masrafları ve avukatlık ücretiyle birlikte) tamamen öderse, İcra Ceza Mahkemesindeki dava anında DÜŞER, ceza verilmişse ceza ortadan kalkar. Kanunun asıl amacı borçluyu hapiste çürütmek değil, onu köşeye sıkıştırarak borcu ödemeye zorlamaktır.

Soru 3: "Borçlu üzerine kayıtlı olan miras payını kardeşlerine bedelsiz olarak devretmiş (mirasın reddi veya devri). Bu da mal kaçırma sayılır mı?"

Cevap: Kesinlikle sayılır. Borçlunun kendisine düşecek bir mirası, sırf alacaklılar haciz koymasın diye kardeşlerine muvazaalı olarak devretmesi veya mirası reddetmesi durumunda, alacaklılar İcra Hâkimliğinden yetki alarak bu reddin/devrin iptali için dava açma hakkına sahiptir.

(Bu dilekçe, borçlunun mallarını hileli yollarla başkalarına devrettiğini tespit eden alacaklı tarafından, aciz vesikası alındıktan sonra 3 aylık yasal süre içinde İcra Ceza Mahkemesine sunulacak şikayet taslağıdır.)

[KONYA] NÖBETÇİ İCRA CEZA MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİ'NE

MÜŞTEKİ (ALACAKLI): [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [Adresiniz]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

SANIK (BORÇLU): [Borçlunun Adı Soyadı] - [TC Kimlik / Vergi No]

KONU: İcra ve İflas Kanunu Madde 331 (Alacaklısını Zarara Sokmak Maksadıyla Mevcudunu Eksiltmek) kapsamında sanığın cezalandırılması talebimizdir.

İCRA DOSYASI: Konya ... İcra Müdürlüğü - 2026/ ... Esas.

AÇIKLAMALAR:

1. Müvekkilimin sanıktan olan haklı alacağının tahsili amacıyla, yukarıda numarası belirtilen dosya üzerinden icra takibi başlatılmış ve takip kesinleşmiştir.
2. Takibin kesinleşmesi üzerine sanığın mal varlığı sorgulanmış; sanığın icra takibinden hemen önce / takibin kesinleştiği günlerde adına kayıtlı bulunan [Örn: Konya ili, Selçuklu ilçesi ... Ada ... Parsel'deki taşınmazını / ... Plakalı aracını] alacaklıdan (müvekkilimden) mal kaçırmak kastıyla, muvazaalı (danışıklı) olarak [Satış Yapılan Kişinin Adı]'na devrettiği UYAP/TAKBİS kayıtlarıyla tespit edilmiştir.
3. Sanığın tespit edilebilen başkaca hiçbir hacze kabil malvarlığı bulunmamakta olup, icra dosyası kapsamında [Tarih] tarihinde adrese hacze gidilmiş ve İİK m. 105 kapsamında "Hacze kabil mal bulunmadığına" dair tutanak tutularak (Geçici Aciz Vesikası niteliğinde) durum belgelenmiştir.
4. Sanık, tamamen müvekkilimin alacağını tahsil etmesini engellemek ve onu zarara uğratmak kastıyla mevcudunu bilerek ve hileli şekilde eksiltmiştir. Eylemi İİK 331 kapsamında doğrudan suç teşkil etmektedir. (Eş zamanlı olarak Tasarrufun İptali davamız da ... Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde açılmıştır).

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz ve izah edilen yasal nedenlerle; müvekkilimi zarara uğratmak kastıyla malvarlığını hileli olarak devreden ve mevcudunu eksilten sanığın İİK m. 331 hükümleri uyarınca yargılanarak CEZALANDIRILMASINA, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin sanığa yükletilmesine vekaleten saygılarımla talep ederim.

TARİH: .../.../2026

MÜŞTEKİ VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza) (Ekler: İcra Dosyası Kapak Hesabı, Haciz Tutanağı, Araç/Tapu Devir Kayıtları)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)