Bir anlık güvenle veya işe girerken mecburen 'Boş Senede' imza attınız. Yıllar sonra o kağıt parçası, üzerine yazılmış astronomik rakamlarla ve icra memurlarıyla kapınıza dayandı! Peki 'Benim böyle bir borcum yok, o senet boştu' demek sizi kurtarır mı? Hukukta 'Senede karşı senetle ispat' kuralı nedir? Adli Tıp'ın yaptığı 'Mürekkep Yaşı İncelemesi' ile senedin sonradan doldurulduğunu nasıl ispatlayıp o milyonluk borcu silebilirsiniz? Esnafın ve vatandaşın korkulu rüyası olan sahte ve hatır senetlerine karşı hukuki 'Menfi Tespit' kalkanı.
Türk toplumunda "Güven" esastır. "Bizim sözümüz senettir" deriz ama iş hukuka gelince sadece "Senet" senettir. Bir galeriye, bir toptancıya veya tefeciye, sadece "isim ve imza" atarak verdiğiniz o boş kağıt, elinizde patlamaya hazır bir bombadır. Yargıtay'a göre; "Boş senede imza atan, onun sonucuna (üstünün nasıl doldurulacağına) katlanır." Yani kural olarak; borçlu olmadığınızı ispatlamak çok zordur. Ancak imkansız değildir! Eğer senedin aranızdaki anlaşmaya aykırı doldurulduğunu "Yazılı Delil" ile ispatlarsanız veya senedin üzerindeki oynanmayı Adli Tıp incelemesiyle kanıtlarsanız; o milyonluk borçtan tek kuruş ödemeden kurtulabilirsiniz.
Elinize icra kağıdı (Ödeme Emri) geldi. Senedi gördünüz, rakam uçuk: 500.000 TL. Halbuki borcunuz sadece 50.000 TL idi. Hemen İcra Hukuk Mahkemesi'ne değil, Asliye Ticaret Mahkemesi'ne koşup "MENFİ TESPİT DAVASI" açmanız gerekir. Bu dava şu demektir: "Hakim bey, elimde icra kağıdı var ama gerçekte böyle bir borcum yok (menfi), bunu tespit et."
Menfi tespit davası açmanız, kapıdaki haciz memurunu durdurmaz! İcrayı (Haczi) durdurmak için; Mahkeme veznesine, borç miktarının %115'i oranında TEMİNAT yatırmanız gerekir. Bu çok büyük bir paradır ve çoğu vatandaş bunu yatıramaz. Bu durumda dava devam ederken eşyalarınız haczedilebilir, hatta satılabilir. Para alacaklıya ödenmez, kasada bekler. Davayı kazanırsanız parayı geri alırsınız. (Not: Eğer dava icra takibinden ÖNCE açıldıysa, teminat %15'tir ve icra hiç başlatılamaz).
Senedi imzalarken "Teminat içindir" dediniz ama adam "Borç senedi" yaptı. Veya 10 bin TL için verdiniz, 100 bin TL yazdı. Bu sadece hukuki bir dava değil, aynı zamanda bir SUÇTUR. TCK 209. Madde: "Açığa imzanın kötüye kullanılması." Savcılığa şikayet ederek, senedi dolduran kişi hakkında hapis cezası isteyebilirsiniz. Ancak burada kilit nokta şudur: YAZILI DELİL. Savcı veya Hakim sorar: "Senedin boş verildiğini veya 10 bin TL için verildiğini ispatlayan bir sözleşmen, Whatsapp yazışman, mailin var mı?" Tanık (Şahit) dinletmek bu davalarda yasaktır! (Senede karşı senetle ispat kuralı). Sadece yazılı belge konuşur.
İşte en büyük kozunuz. Senedi 2020 yılında imzaladınız (Mavi tükenmez kalemle). Alacaklı, senedin vadesini ve miktarını 2026 yılında (Siyah veya farklı bir kalemle) doldurdu. Mahkemeden "Adli Tıp Grafoloji İncelemesi" istersiniz. Fizik İhtisas Dairesi senede bakar:
Bazen senet tamamen sahtedir. İmza size benzetilmiştir. Bu durumda (Ödeme emrini aldıktan sonra 5 gün içinde) İcra Mahkemesi'ne "İMZA İNKARI" yoluyla itiraz etmelisiniz. Menfi tespit davasına gerek kalmadan, sadece imza incelemesiyle takibi durdurabilirsiniz. Dikkat: İmza sizin çıkarsa, borcun %20'si kadar "İnkar Tazminatı" ve %10 "Para Cezası" ödersiniz. İmzanızdan eminseniz bu yola girin.
Arkadaşınız "Kredi çekeceğim, bilançom düzgün görünsün, bana bir çek kesiver, ben öderim" der. Siz iyilik olsun diye kesersiniz. Arkadaşınız ödemez, çek sizin kucağınızda kalır. Banka "Çek Yasaklısı" yapar, hapis cezası çıkar. Hukukta "Hatır Senedi" geçerlidir. Üçüncü kişiye (ciro edilip) geçtiyse, o parayı ödemek zorundasınız. Sadece o arkadaşınıza (ilk kişiye) karşı "Bu hatır senediydi" savunması yapabilirsiniz (Yine yazılı delil şartıyla).
Borcunuzu ödediniz. Senedi geri istediniz. Adam "Senet muhasebecide, sonra getireyim" dedi. Sonra o ödenmiş senedi icraya koydu. Bu, TCK 156 "Bedelsiz Senedi Kullanma" suçudur. Ödeme dekontlarınızda "...... vadeli senede istinaden" yazıyorsa; hem icra iptal olur hem de alacaklı hapis yatar. Uyarı: Dekonta sadece "Ödeme" yazarsanız, adam "O başka borç içindi" diyebilir. Dekont açıklaması hayat kurtarır.
Soru 1: "Senedin üzerinde 'Malen' veya 'Nakden' yazması fark eder mi?"
Cevap: Çok fark eder! "Malen" yazıyorsa, "Malı teslim aldım, borçlandım" demektir. Malın teslim edilmediğini ispat yükü size geçer. "Nakden" yazıyorsa, borç para aldım demektir. İspat yükü yer değiştirir.
Soru 2: "Tefeciye boş senet verdim, ne yapmalıyım?"
Cevap: Tefecilik (fahiş faizle borç verme) ağır bir suçtur. Menfi tespit davası açarken Savcılığa "Tefecilik" suç duyurusunda bulunmalısınız. Tefecilik soruşturması, hukuk davasını bekletici mesele yapabilir ve elinizi güçlendirir.
Soru 3: "Senedin zamanaşımı ne kadar?"
Cevap: Bonolarda (Senetlerde) zamanaşımı vade tarihinden itibaren 3 YILDIR. 3 yıl geçmiş senedi icraya koyarlarsa (Kambiyo takibi yaparlarsa), 5 gün içinde "Zamanaşımı İtirazı" yapıp takibi iptal ettirebilirsiniz. (O senet artık adi kağıt hükmündedir, ilamsız takip yapılabilir ama senet vasfını yitirir).
Soru 4: "Maaşımın ne kadarı kesilebilir?"
Cevap: Senet borcu için maaşınızın sadece 1/4'ü (Dörtte biri) haczedilebilir. Tamamına bloke konulamaz.
Soru 5: "Eve haciz gelir mi?"
Cevap: Evet, senet borcu kesinleşirse eve haciz gelebilir. Ancak "Lüzumlu ev eşyaları" (tek tv, tek buzdolabı) haczedilemez.
[KONYA NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ BAŞKANLIĞI'NE]
DAVACI: [Adınız Soyadınız] VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK DAVALI: [Alacaklı Kişi/Şirket]
KONU: İcra takibine konu senedin BEDELSİZ olduğunun tespiti (Menfi Tespit) ve %20 Kötüniyet Tazminatı talebidir.
AÇIKLAMALAR:
SONUÇ: Davamızın kabulü ile; müvekkilin davalıya borçlu olmadığının TESPİTİNE, takibin İPTALİNE ve davalının %20'den aşağı olmamak üzere KÖTÜNİYET TAZMİNATINA mahkum edilmesine karar verilmesini arz ederim.
TARİH: .../.../.... DAVACI VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)
Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)