Boşanmada Kiralık Kasa Sırları ve Mal Paylaşımı | Av. Sami IŞILAK

Boşanma sürecine giren veya evliliğin çatırdadığını hisseden eşlerin (özellikle de ticari hayatta aktif olan veya ailenin ekonomik kontrolünü elinde tutan tarafın) ilk başvurduğu refleks, malvarlığını diğer eşten gizlemektir. Günümüzde banka hesaplarındaki paraların, EFT ve havale hareketlerinin veya kredi kartı harcamalarının mahkeme kararıyla (Müzekkere ile) saniyeler içinde tespit edilebildiği herkesçe bilinmektedir. Dijital dünyada iz bırakmaktan korkan kötü niyetli eşler, birikimlerini mal paylaşımından kaçırmak için en ilkel ama en etkili yönteme, yani fiziki saklama yöntemine başvururlar: Bankaların "Kiralık Kasa" hizmeti.

Yıllarca süren evlilik boyunca elde edilen kazançlarla alınan külçe altınlar, döviz desteleri, pırlantalar, tapu senetleri veya hamiline yazılı kıymetli evraklar, yavaş yavaş banka hesaplarından çekilerek gizlice kiralanan bu çelik kasalara istiflenir. Eşine "İşlerim kötü gidiyor, bankada hiç paramız kalmadı" diyen bir kişinin, aslında bankanın yeraltı kasasında milyonlarca liralık bir servet sakladığı, boşanma davalarında en sık karşılaşılan krizlerden biridir. Kiralık kasaların içeriği, banka müdürü dâhil hiç kimse tarafından bilinemez; zira banka sadece o kasanın boş hacmini kiralar, içine ne konulduğunun kaydını tutmaz.

Ancak Türk Hukuk sistemi, "İçinde ne olduğu bilinmeyen" bu kasaların, eşlerin mal kaçırma aracı olarak kullanılmasına göz yummaz. Zamanında ve doğru bir hukuki stratejiyle, o kiralık kasalara Aile Mahkemesi eliyle "İhtiyati Tedbir" konulabilir, kasanın anahtarı gizlense dahi çilingir marifetiyle o çelik kapılar zorla açtırılıp içindeki servet gün yüzüne çıkarılabilir. Bu devasa makalede; boşanma ve mal paylaşımı davalarında kiralık kasaların nasıl tespit edileceğini, mahkeme kararıyla çilingir eşliğinde kasanın nasıl açılıp tutanak tutulacağını, içinden çıkan ziynet ve dövizlerin kime ait olduğunun nasıl ispatlanacağını ve kasanın içi boşaltılmışsa geriye dönük hesap sorma (TMK 229) davalarını tüm yasal usulleriyle derinlemesine inceliyoruz.

Boşanma davası açan bir eşin, diğer eşin hangi bankada kiralık kasası olduğunu nokta atışı bilmesine gerek yoktur. Mahkeme aracılığıyla yapılacak kapsamlı bir araştırmayla tüm sırlar ortaya dökülür.

• Bankalara Toplu Müzekkere: Mal rejimi tasfiyesi davası açıldığında, taraf avukatı mahkemeden "Türkiye Bankalar Birliği'ne (TBB)" veya "Tespit edilecek tüm büyük bankalara" müzekkere (resmi yazı) yazılmasını talep eder. Bu müzekkerede sadece vadeli/vadesiz hesaplar değil, açıkça "Davalı adına kayıtlı Kiralık Kasa bulunup bulunmadığının bildirilmesi" istenir.
• Banka Giriş-Çıkış (Log) Kayıtlarının Önemi: Bankalar, kişinin hesabında para olup olmadığını bildirdikleri gibi, o şubede kiralık kasası varsa bunu da mahkemeye bildirmek zorundadır. Daha da önemlisi, kiralık kasa dairesine yapılan her ziyaret, saat ve dakika bazında bankanın sistemine (Log kayıtlarına) ve kamera sistemine işlenir. Bu kayıtlar, kasanın hangi tarihlerde (özellikle boşanma davasından hemen önce) açıldığını ispatlamak için hayati bir delildir.

Kiralık kasanın varlığı tespit edildiği an (hatta davanın açıldığı ilk gün), karşı tarafa haber verilmeden o kasaya kilit vurulması gerekir. Aksi takdirde, davanın açıldığını öğrenen kötü niyetli eş, aynı gün bankaya gidip kasayı tamamen boşaltacaktır.

• HMK Madde 389 (İhtiyati Tedbir): Hukuk Muhakemeleri Kanunu uyarınca, hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı veya imkânsız hale geleceği tehlikesi varsa, mahkeme ihtiyati tedbir kararı verebilir. Kiralık kasa içindeki fiziki altın ve dövizler "taşınabilir ve kolayca gizlenebilir" nitelikte olduğundan, Yargıtay bu durumlarda tedbir kararının zorunlu olduğuna hükmeder.
• Kasanın Dondurulması: Aile Mahkemesi, ilgili banka şubesine acil bir yazı göndererek: "Davalı adına kayıtlı kiralık kasanın açılması, içinden herhangi bir eşya alınması veya kasanın devredilmesi mahkememizce tedbiren durdurulmuştur. Kasa sahibinin kasaya erişimine izin verilmemesi..." talimatını verir. Bu andan itibaren o kasanın içindeki servet, yasal güvence altına alınmış olur.

Tedbir konulan kasanın içinde gerçekten evlilik birliği içinde edinilmiş bir servet mi var, yoksa sadece manevi değeri olan aile fotoğrafları mı var? Bunun tespiti için kasanın mahkeme gözetiminde açılması gerekir.

• Tespit Talebi ve Naip Hâkim: Davacı eşin talebi üzerine, mahkeme kasanın açılarak içinin sayılmasına karar verir. Bu iş için mahkeme kaleminden bir müdür (veya naip hâkim) görevlendirilir. Belirlenen gün ve saatte davacı avukatı, görevli memur ve bilirkişi banka şubesine gider. Kasa sahibi eş de davet edilir.
• Çilingir Marifetiyle Açılış: Eğer kasa sahibi eş "Anahtarım kayboldu" diyerek gelmezse veya kasayı açmayı reddederse, devletin gücü devreye girer. Mahkeme kararına istinaden çağrılan uzman bir Çilingir, banka yetkilileri ve mahkeme memurunun huzurunda o çelik kiralık kasayı matkapla veya özel aletlerle zorla açar.
• Envanter Tutulması (Sayım): Kasa açıldığında içerideki her bir eşya tek tek kayıt altına alınır. Kaç adet burma bilezik, kaç gram külçe altın, kaç deste Dolar/Euro veya hangi tapu senetlerinin olduğu tutanağa yazılır. Gerekirse bir sarraf (kuyumcu) bilirkişi eşliğinde altınların gramajları ve ayarları o an bankada ölçülür. Sayım bittikten sonra eşyalar tekrar kasaya konulur, kasa mühürlenir veya yediemin sıfatıyla banka müdürüne teslim edilir. Dava bitene kadar o altınlara kimse dokunamaz.

Kasa zorla açıldı ve içinden 5 kilo külçe altın ile 100.000 Dolar nakit para çıktı. Kasa sahibi eş (örneğin koca) mahkemede şu savunmayı yapacaktır: "O kasadaki altınlar benim rahmetli dedemden miras kaldı, dolarlar da evlenmeden önceki bekarlık birikimimdi, eşim bunlardan hak talep edemez."

• TMK Madde 222 (Edinilmiş Mal Karinesi): Türk Medeni Kanunu bu tür yalanlara karşı "Karine (Varsayım)" sistemini getirmiştir. Kanun der ki: "Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal kabul edilir."
• İspat Yükü Kasa Sahibindedir: Yani o kasadan çıkan 5 kilo altının miras kaldığını veya evlilik öncesinden geldiğini (Kişisel Mal olduğunu) ispatlama yükü, kasayı kiralayan kocaya aittir. Koca, bu altınların miras olduğunu resmi veraset belgeleriyle veya banka transfer dekontlarıyla ispatlamak ZORUNDADIR. Eğer ispatlayamazsa, hukuk o kasadaki tüm servetin "Evlilik birliği içinde eşlerin ortak emeğiyle kazanıldığını" kabul eder ve değerinin YARISINI (1/2 Katılma Alacağı) diğer eşe verir.

Kasanın içinden külçe altın veya döviz değil de, kadınların taktığı türden burma bilezik, pırlanta set, gerdanlık veya çeyrek/cumhuriyet altınları çıkarsa durum tamamen değişir.

• Yargıtay'ın Ziynet Kuralı: Yargıtay'ın yerleşik ve sarsılmaz içtihatlarına göre; düğünde takılan veya evlilik içinde kadının kullanımına özgülenen her türlü ziynet eşyası, kim tarafından alınmış olursa olsun KADININ KİŞİSEL MALIDIR.
• Eğer koca, bu kiralık kasayı sadece karısının düğün takılarını ve bileziklerini ondan gizlemek ve el koymak için kullanmışsa; kasa açılıp o takılar bulunduğunda, bu takıların yarısı değil TAMAMI kadına iade edilir (Ziynet Eşyalarının İadesi davası kapsamında). Kocanın "Bilezikleri ben kendi paramla aldım, benim kasamda duruyor" demesinin hukuken hiçbir geçerliliği yoktur; kadın eşyası kadına aittir.

En sinir bozucu senaryo, çilingirle açılan kasanın tamamen boş (veya değersiz kâğıtlarla dolu) çıkmasıdır. Uyanık eş, boşanma davası açılacağının kokusunu almış ve tedbir kararından 1 hafta önce bankaya gidip kasayı sıfırlamış, altınları alıp başka bir yere gömmüştür. Dava kaybedildi mi? Hayır.

• Giriş-Çıkış Loglarının İncelenmesi: Mahkeme, kasanın boş çıkması üzerine bankadan kiralık kasa ziyaret saatlerini ister. Kasa sahibi eşin, evlilik boyunca kasaya ayda 1 kez giderken, boşanma davasından (veya şiddetli geçimsizliğin başladığı tarihten) hemen önceki 2 hafta içinde kasaya 5 kez gittiği ve uzun süreler kaldığı tespit edilir.
• TMK Madde 229 (Eklenecek Değerler): Medeni Kanun, mal kaçırma kastıyla yapılan bu sıfırlama işlemlerine karşı "Eklenecek Değerler" kuralını devreye sokar. Eşlerden birinin, mal rejiminin sona ermesinden önceki 1 YIL içinde diğer eşin rızası olmadan yaptığı olağanüstü devirler veya mal kaçırma kastıyla (süre sınırı olmaksızın) yaptığı eksiltmeler, tasfiye hesaplamasında SANKİ O KASADA HALA ALTIN VARMIŞ GİBİ hesaba katılır.
• Nasıl Hesaplanır? Eğer kadının elinde o kasada daha önce ne kadar altın olduğuna dair fotoğraflar, banka kasa sigorta poliçesi veya tanık beyanları varsa, kasanın boş olması önemli değildir. Hâkim, o boş kasadan kaçırıldığı ispatlanan altının bugünkü değerini hesaplar ve yarısını (katılma alacağını) kötü niyetli kocanın diğer malvarlıklarından (evinden, maaşından) zorla tahsil eder. Kötü niyet, yapanın yanına kâr kalmaz.

Soru 1: Eşimin kiralık kasası olduğunu biliyorum ama hangi bankada olduğunu bilmiyorum. Dava açarsam bulabilir miyiz?

Cevap: Kesinlikle bulabilirsiniz. Boşanma ve mal paylaşımı davası açıldığında, mahkeme aracılığıyla Türkiye Bankalar Birliği'ne (TBB) yazılacak tek bir müzekkere ile eşinizin Türkiye'nin hangi ilinde, hangi banka şubesinde kiralık kasası olduğu saatler içinde tespit edilir ve derhal o kasaya bloke (ihtiyati tedbir) konulur.

Soru 2: Kasanın çilingirle açılması sırasında benim veya avukatımın orada olma hakkı var mı? Eşim banka müdürüyle anlaşıp içindekileri saklayabilir mi?

Cevap: Evet, orada bulunma hakkınız vardır. Kiralık kasa mahkeme kararıyla açılırken, işlemi yapan icra memuru veya naip hâkim, sizin avukatınızı da o işleme davet eder. Kasanın kırılıp açılması, içindeki altınların veya dövizlerin tek tek sayılarak tutanağa geçirilmesi işlemi bizzat sizin avukatınızın, mahkeme memurunun ve banka görevlisinin gözü önünde, resmi tutanak altına alınarak yapılır. Herhangi bir şeyin saklanması ihtimal dışıdır.

Soru 3: Kasa eşimle benim adıma 'Ortak' açılmıştı. Boşanma davası açtığım gün bankaya gittim ama banka bana kasayı açtırmadı, 'Tedbir var' dedi. Benim kendi takılarımı almam da mı yasak?

Cevap: Evet, yasaktır. Aile Mahkemesi kiralık kasaya 'İhtiyati Tedbir' koyduğunda, bu tedbir kasanın içindeki eşyaların kaçırılmasını önlemek içindir. Kasa ortak bile olsa, mahkeme kararı olmadan siz de o kasayı açıp kendi ziynetlerinizi alamazsınız. Takıların size ait olduğunu mal paylaşımı veya ziynet alacağı davası sürecinde mahkemeye beyan edip, mahkeme kararıyla (tespit yapılarak) teslim almanız gerekir.

(Aşağıdaki belge, boşanma aşamasında olan bir eşin, diğer eşin bankalardaki kiralık kasalarındaki fiziki altın ve dövizleri kaçırmasını önlemek amacıyla Aile Mahkemesinden acil 'Tedbir' ve 'Açarak Sayım' talep ettiği dilekçe taslağıdır.)

[KONYA] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE-İHTİYATİ TEDBİR TALEPLİDİR (KARŞI TARAFA TEBLİĞ EDİLMEDEN)-

DAVACI: [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [İkametgah Adresiniz]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

DAVALI: [Eşinizin Adı Soyadı] - [TC Kimlik No]

KONU: Davalı eşin mal kaçırma hazırlığı içinde olması nedeniyle; TMK m. 226, m. 229 ve HMK m. 389 hükümleri uyarınca, davalı adına kayıtlı yurt içindeki tüm KİRALIK KASALARA ivedilikle ve teminatsız olarak İHTİYATİ TEDBİR konulmasına, akabinde kasaların mahkeme nezaretinde (gerekirse çilingir marifetiyle) açılarak içindeki kıymetli evrak, nakit, altın ve ziynet eşyalarının TESPİT EDİLMESİNE karar verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Müvekkil ile davalı eş arasında [Mahkeme Adı] ... Aile Mahkemesinin 2026/.... Esas sayılı dosyası ile Çekişmeli Boşanma ve Mal Rejiminin Tasfiyesi davası açılmıştır. Davalı taraf, evlilik birliği içerisinde edinilen ve tasfiyeye konu edilmesi gereken müşterek birikimleri (yüklü miktarda döviz ve külçe altınları) banka vadesiz/vadeli hesaplarından çekerek fiziki formda saklamaya başlamıştır.
2. Haricen edindiğimiz bilgilere göre davalı eş; malvarlığını mahkemeden ve müvekkilin katılma alacağından kaçırmak kastıyla, [Örn: X Bankası Selçuklu Şubesindeki] ve/veya Türkiye Bankalar Birliği (TBB) sorgusu neticesinde tespit edilecek diğer banka şubelerindeki Kiralık Kasalarında fiziki altın, döviz ve müvekkile ait şahsi ziynet eşyalarını saklamaktadır.
3. HMK Madde 389/1 uyarınca; "Mevcut durumda meydana gelebilecek bir değişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hâle geleceğinden" endişe edilmesi durumunda ihtiyati tedbir kararı verilmesi zorunludur. Karşı tarafa tebligat yapılması halinde davalının ilk işi kiralık kasaları boşaltmak olacağından, tedbir kararının karşı tarafa dinlenmeksizin (tebligatsız) verilmesi elzemdir.
4. Kiralık kasalardaki değerler TMK m. 222 uyarınca aksi ispat edilene kadar "Edinilmiş Mal" karinesine tabidir ve müvekkilin bu değerler üzerinde 1/2 oranında katılma alacağı bulunmaktadır.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz ve izah edilen acil ve haklı nedenlerle; 1- Öncelikle Türkiye Bankalar Birliği'ne (TBB) müzekkere yazılarak davalı adına kayıtlı KİRALIK KASA bulunan tüm banka şubelerinin ivedilikle tespit edilmesine, 2- Tespit edilecek kiralık kasalara davalının erişiminin, kasanın açılmasının veya içinden eşya alınmasının engellenmesi maksadıyla HMK m. 389 uyarınca İHTİYATİ TEDBİR (Kasa Blokesi) konulmasına (İlgili banka şubelerine ivedilikle müzekkere gönderilmesine), 3- Tedbir kararının icrası akabinde, Mahkemenizce naip hâkim/memur görevlendirilerek ve gerekirse uzman ÇİLİNGİR marifetiyle ilgili kiralık kasaların açılarak içerisindeki tüm nakit, döviz, altın, mücevherat ve tapu senetlerinin TESPİT EDİLEREK TUTANAK ALTINA ALINMASINA karar verilmesini vekaleten saygılarımla arz ve talep ederim.

TARİH: .../.../2026

DAVACI VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)