Boşanmada Kripto Para ve Soğuk Cüzdan Paylaşımı | Av.Sami IŞILAK

Boşanma davalarının fer'isi niteliğinde olan "Mal Rejiminin Tasfiyesi" davalarında, geleneksel olarak tapu kayıtları, araç tescilleri ve banka mevduat hesapları üzerinden inceleme yapılmaktadır. Ancak günümüz finansal teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte, eşlerin birikimlerini değerlendirme yöntemleri radikal bir şekilde değişmiştir. Evlilik birliği içinde elde edilen gelirlerin (maaş, ticari kazanç vb.) önemli bir kısmı artık Bitcoin (BTC), Ethereum (ETH) veya Tether (USDT) gibi kripto varlıklara yatırılmaktadır.

Boşanma sürecine giren veya boşanma hazırlığı yapan eşler arasında en sık karşılaşılan mal kaçırma yöntemi, ortak birikimlerin dijital varlıklara dönüştürülerek "takip edilemez" bir alana aktarılmaya çalışılmasıdır. Toplumdaki genel kanı, kripto paraların banka hesapları gibi resmi makamlarca denetlenemeyeceği ve boşanma davasında mal paylaşımından kolaylıkla gizlenebileceği yönündedir.

Oysa Türk Medeni Kanunu'nun (TMK) mal rejimine ilişkin kuralları, fiziki veya dijital ayrımı yapmaksızın evlilik içinde elde edilen tüm ekonomik değerleri kapsar. Türk mahkemelerinin güncel uygulamalarında, Türkiye'de faaliyet gösteren kripto varlık borsalarına müzekkere yazılarak eşlerin hesap hareketleri celp edilebilmektedir. Asıl hukuki ihtilaf, kripto varlıkların yurt dışı borsalarına veya donanımsal "Soğuk Cüzdanlara" aktarıldığı durumlarda ortaya çıkmaktadır. Bu makalede; kripto paraların mal paylaşımındaki hukuki statüsünü, Aile Mahkemelerinden talep edilecek tespit ve tedbir mekanizmalarını, soğuk cüzdan engeline karşı banka loglarının ispat aracı olarak nasıl kullanılacağını teknik bir avukatlık perspektifiyle inceliyoruz.

1 Ocak 2002 tarihinden sonra evlenen çiftler için yasal mal rejimi, "Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi"dir. Bu rejimin tasfiyesinde temel kural, evlilik birliği devam ederken eşlerin karşılığını vererek (çalışarak, maaşla, ticari kazançla) elde ettikleri her türlü malvarlığı değerinin "Edinilmiş Mal" (TMK m. 219) sayılması ve boşanma halinde diğer eşin bu değer üzerinde kural olarak yarı oranında (katılma alacağı) hakkının bulunmasıdır.

• Malın Türü Önemli Değildir: Kanun, edinilmiş malın altın, döviz, gayrimenkul veya dijital bir varlık olması arasında hukuki bir fark gözetmez. Eşlerden biri, evlilik birliği içinde aldığı maaşla bir kripto para borsasından Bitcoin satın almışsa, o Bitcoin doğrudan "edinilmiş mal" havuzuna dâhil olur.
• Kişisel Mal İstisnası (TMK m. 220): Eğer eş, evlenmeden önceki birikimiyle kripto para almışsa veya kendisine miras kalan bir parayla kripto yatırımı yapmışsa, bu varlıklar "Kişisel Mal" sayılır ve diğer eş mal paylaşımında bu kripto varlıklar üzerinde hak iddia edemez.

Boşanma davası (veya boşanma davasıyla birlikte açılan mal rejiminin tasfiyesi davası) açıldığında, diğer eşin kripto para yatırımı olduğundan şüpheleniliyorsa, mahkemeden ivedilikle tespit ve tedbir talep edilmelidir.

• İhtiyati Tedbir Kararı (HMK m. 389): Kripto varlıklar saniyeler içinde başka bir hesaba veya cüzdana transfer edilebilecek niteliktedir. Bu nedenle, davanın açılmasıyla birlikte Aile Mahkemesinden eşin kripto borsa hesapları üzerine "İhtiyati Tedbir" konulması talep edilir. Mahkeme talebi haklı bulduğunda, ilgili borsalara müzekkere yazarak davalının hesabındaki varlıkların devrinin ve çekiminin dava sonuna kadar durdurulmasını emreder.
• Borsalara Müzekkere Yazılması: Türkiye'de kurulu ve SPK/MASAK denetimine tabi olan kripto varlık hizmet sağlayıcıları (Örn: BtcTurk, Paribu, Binance TR), mahkemelerden gelen resmi yazılara cevap vermekle yükümlüdür. Aile Mahkemesi bu kurumlara; "Davalının kurumunuz nezdindeki kripto varlık hesap dökümlerinin, işlem geçmişinin, anlık bakiye durumunun ve platforma yatırdığı/çektiği fiat (TL) para transferi dökümlerinin mahkememize gönderilmesi" şeklinde bir karar yazar. Gelen dökümler bilirkişiye tevdi edilerek katılma alacağı hesaplanır.

Hukuki sürecin tıkandığı en büyük nokta, eşin kripto varlıklarını Türkiye'deki bir borsada değil de, yurt dışı merkezli bir borsada (Örn: Coinbase, Binance Global) veya şifresi sadece kendisinde olan bir soğuk cüzdanda (Ledger, Trezor, MetaMask) muhafaza etmesidir.

• Yargı Yetkisi Sınırı: Türk mahkemelerinin, merkezi yurt dışında bulunan ve Türkiye'de resmi bir ofisi/temsilciliği olmayan global kripto borsalarına doğrudan müzekkere yazarak bilgi alması uygulamada fiilen imkânsızdır.
• Soğuk Cüzdan Şifreleri: Cüzdanın fiziksel donanımı evde bulunsa dahi, borçlu/davalı eş "seed phrase" adı verilen şifre kelimelerini söylemeye zorlanamaz. Şifre bilinmediği için cüzdandaki varlık teknik olarak mahkeme veya icra kanalıyla taşınamaz veya nakde çevrilemez.

Davalı eş varlıklarını soğuk cüzdana veya yabancı borsaya kaçırmış olsa dahi, Türk Hukuku'nda bu durumu aşmak için "Banka Kayıtları" üzerinden tersine mühendislik işletilir.

Kripto ekosistemine para sokabilmek için, eşin öncelikle Türkiye'deki bir banka hesabından yerli bir kripto borsasına TL transferi yapması, ardından bu TL ile kripto para alıp onu yurt dışı borsasına veya soğuk cüzdana transfer etmesi (withdrawal) gerekir.

• Banka Loglarının İncelenmesi: Mahkeme, davalı eşin tüm banka hesap geçmişini celp eder. Örneğin; eşin maaş hesabından "Paribu A.Ş." veya "BtcTurk" hesaplarına evlilik içinde 500.000 TL transfer ettiği tespit edilir. Ancak yerli borsaya yazılan müzekkerede "Kişinin hesabında şu an kripto para veya TL yoktur, kripto alıp dış bir cüzdana transfer etmiştir" cevabı gelir.
• TMK Madde 229 Kapsamında Değerlendirme: Mal rejiminin sona ermesinden önceki bir yıl içinde karşılıksız kazandırmalar veya diğer eşin katılma alacağını azaltmak kastıyla yapılan devirler, tasfiye hesabına "Eklenecek Değer" olarak dâhil edilir.
• Eğer davalı eş, bankasından kripto borsasına aktardığı ve sonra dış cüzdana transfer ettiği o 500.000 TL değerindeki paranın nerede olduğunu, nereye harcandığını meşru bir sebeple (tedavi, borç ödemesi vb.) mahkemeye ispatlayamazsa, mahkeme bu paranın "mal kaçırma kastıyla" gizlendiğini kabul eder. Varlık fiilen ortada olmasa dahi, tasfiye hesaplamasında bu miktar (varsayımsal olarak) eşin malvarlığı havuzuna eklenir ve diğer eş bu tutar üzerinden katılma alacağını tahsil eder.

Soru 1: Eşim tüm birikimimizi kripto paraya yatırmış ve şu an çok ciddi zarar etmiş. Mal paylaşımında bu zarardan ben de sorumlu muyum?

Cevap: Edinilmiş mallara katılma rejiminde borçlardan ve zararlardan şahsi sorumluluk kuralı geçerlidir. Eşiniz kripto piyasasında kendi inisiyatifiyle işlem yaparak zarar etmişse, bu zarar onun "edinilmiş mal" havuzundaki aktifini düşürür. Siz, arta kalan pozitif bir değer varsa ondan pay alırsınız; ancak hesaptaki eksi bakiye (zarar) size yansıtılamaz veya sizden bu zararı tazmin etmeniz istenemez.

Soru 2: Kripto paramın sadece bana ait (kişisel mal) olduğunu nasıl ispat edebilirim?

Cevap: TMK uyarınca tüm malların edinilmiş mal olduğu karinedir. Eğer hesabınızdaki Bitcoin'i evlenmeden önceki tasarruflarınızla, ailenizden kalan bir mirasla veya evlilik içinde satılan size ait bir miras malının parasıyla aldığınızı iddia ediyorsanız, bu durumu kesin banka dekontları, blokzincir işlem geçmişi (TxID) ve zaman damgaları ile silsile halinde (illiyet bağıyla) mahkemeye ispatlamakla yükümlüsünüz.

Soru 3: Mal paylaşımı davası açmadan, sadece boşanma davası dilekçemde kripto hesaplarına tedbir konmasını isteyebilir miyim?

Cevap: Uygulamada Yargıtay Hukuk Genel Kurulu kararları doğrultusunda, boşanma davası ile mal rejiminin tasfiyesi davası bağımsız davalardır. Boşanma davası içinde "mal rejimine yönelik" ihtiyati tedbir (kripto hesabına bloke) talep edilemez. Tedbir kararı alabilmek için, mal rejiminin tasfiyesi davasının (nispi harcı yatırılarak) ayrı bir dava olarak açılması veya boşanma davası içinde bağımsız bir talep olarak usulüne uygun yöneltilmesi şarttır.

(Aşağıdaki belge, mal rejiminin tasfiyesi davasında davacı vekili tarafından, davalı eşin kripto varlıklarını kaçırmasını önlemek amacıyla Aile Mahkemesinden ilgili kripto para hizmet sağlayıcılarına müzekkere yazılması ve hesaplara ihtiyati tedbir konulması için sunulacak resmi talep taslağıdır.)

[KONYA] ... AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE

DOSYA NO: 20../... Esas

DAVACI: [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

DAVALI: [Karşı Tarafın Adı Soyadı] - [TC Kimlik No]

KONU: HMK Madde 389 vd. uyarınca davalıya ait Kripto Varlık hesaplarına İhtiyati Tedbir konulması ve hesap hareketlerinin celbi için ilgili Kripto Varlık Hizmet Sağlayıcılarına ve Bankalara müzekkere yazılması talebimizdir.

AÇIKLAMALAR:

1. Mahkemeniz nezdinde görülmekte olan mal rejiminin tasfiyesi (katılma alacağı) davamızda, davalı eşin evlilik birliği içerisinde edinilen ortak tasarrufları kendi uhdesine geçirdiği ve bu meblağları dijital kripto varlık borsalarında (BtcTurk, Paribu vb.) değerlendirdiği tespit edilmiştir.
2. Davalı taraf, yargılama sürecini semeresiz bırakmak ve müvekkilin yasal katılma alacağını eksiltmek (mal kaçırmak) kastıyla, bu borsalardaki fonlarını izi sürülemeyen donanımsal cüzdanlara (Soğuk Cüzdan) transfer etme hazırlığı / eylemi içerisindedir.
3. Dijital varlıkların saniyeler içerisinde 3. kişilere veya farklı ülkelere transfer edilebilir niteliği göz önüne alındığında, telafisi imkânsız zararların doğmasını engellemek amacıyla HMK m. 389 kapsamında ihtiyati tedbir kararı verilmesi elzemdir.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz edilen nedenlerle;

1. Türkiye'de faaliyet gösteren [Örn: Eliptik Yazılım ve Ticaret A.Ş. (BtcTurk), Paribu Teknoloji A.Ş., BN Teknoloji A.Ş. (Binance TR)] şirketlerine ivedilikle müzekkere yazılarak, davalı [Davalının Adı Soyadı ve TC Kimlik No] adına kayıtlı bulunan her türlü kripto varlık (BTC, ETH, USDT vb.) ve fiat para (TL) hesapları üzerine, üçüncü kişilere ve dış cüzdanlara transferinin engellenmesi maksadıyla teminatsız olarak İHTİYATİ TEDBİR (BLOKE) konulmasına,
2. İlgili borsalardan, davalının hesap açılış tarihinden bugüne kadar gerçekleştirdiği tüm yatırma, çekme ve transfer (TxID logları) hareketlerinin dökümünün mahkemenize celbine,
3. Davalının aktif olarak kullandığı [Bankaların İsimleri] bankalarına müzekkere yazılarak, son 3 yıla ait hesap ekstrelerinin celbedilmesine ve kripto borsalarına yapılan fiat para (TL) transferlerinin tespitine karar verilmesini vekaleten saygılarımla arz ve talep ederim.

TARİH: .../.../2026

DAVACI VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)