Boşanma kararı aldınız ama ailenizden kalan miras için endişeli misiniz? Çoğu kişi 'Evlenince her şey ortak olur' sanır ama miras hukuku farklıdır. Babanızdan kalan ev 'Kişisel Mal' sayılır ve eşiniz hak iddia edemez. Fakat dikkat! O evin kira gelirleri veya miras parasıyla alınan yeni mallar 'ortak' sayılabilir. Mirasınızı kaptırmamak için bilmeniz gereken kritik detayları yazdım.
Boşanma kararı alan çiftlerin en büyük savaşı "mal paylaşımı" masasında yaşanır. Özellikle taraflardan birine ailesinden yüklü bir miras kaldıysa, diğer taraf hemen hesap yapmaya başlar: "Evliyken zengin olduk, boşanırsak o mirasın yarısı benimdir."
Diğer taraf ise panik halindedir: "Babamın dişinden tırnağından artırıp bana bıraktığı evi elin oğluna/kızına mı kaptıracağım?"
Öncelikle derin bir nefes alın. Kulaktan dolma "Her şey yarı yarıya" bilgisi, miras konusunda GEÇERSİZDİR. Türk Medeni Kanunu, emeğinizle kazandığınız parayı "ortak" sayarken, ailenizden gelen mirası "Kişisel Mal" sayar ve koruma altına alır. Ama dikkat! Yapacağınız küçük bir finansal hata, o dokunulmaz mirası bir anda "ortak mal" haline getirebilir. Nasıl mı? Detayları aşağıda...
2002 yılında Medeni Kanun değişti ve "Edinilmiş Mallara Katılma Rejimi" geldi. Evet, kural olarak evlilik içinde alınan ev, araba, biriktirilen maaş ortaktır. ANCAK; kanun koyucu çok önemli bir istisna koydu: "Miras yoluyla intikal eden mallar, KİŞİSEL MALDIR."
Yani; evliyken babanız vefat etti ve size bir daire kaldı. 10 yıl sonra boşansanız bile, eşiniz o daireden tek kuruş hak talep edemez. O daire, mal paylaşımı hesaplamasına (tasfiyeye) dahil edilmez. Tapusu kimin üstüne ise onda kalır. Çünkü o malda eşinizin bir "emeği" veya "katkısı" yoktur.
Vatandaş sıkça sorar: "Miras kişisel mal ise, piyangodan çıkan para da kişisel mal mıdır?" Hayır. Şans oyunlarından çıkan para veya tazminat gelirleri duruma göre edinilmiş mal sayılabilir. Ancak miras, hibe (bağış) ve manevi tazminat gelirleri, kanunen kesin olarak kişisel maldır. Bu, eşinizin alın teriyle kazanılmamış servetinizi koruyan en büyük kalkandır.
Yukarıdaki kuralı okuyup "Oh, malım güvende" diyip rehavete kapılmayın. Çoğu kişi mirasını yanlış yönettiği için boşanmada kaybediyor.
Senaryo Şu: Babanızdan bir tarla kaldı. Siz bu tarlayı sattınız, üzerine de evliyken biriktirdiğiniz maaşınızdan 500.000 TL ekleyip, ailecek oturacağınız lüks bir ev aldınız. İşte şimdi işler karıştı! Çünkü o yeni evin içinde hem "Kişisel Mal" (Miras parası) var, hem de "Edinilmiş Mal" (Maaş birikimi) var.
Eşiniz mahkemede şunu diyebilir: "Bu ev evliyken alındı, yarısı benim." Eğer siz mahkemede; "Bu evin parasının şu kadarı babamdan kalan tarlanın satışından geldi" diye ispat edemezseniz (Dekont, tapu kayıtları vs. sunamazsanız), hakim o evin tamamını ortak mal sayar ve yarısını eşinize verir. Buna hukukta "Denkleştirme" hesabı diyoruz. Miras paranızın izini süremezseniz, o para erir gider.
Burası en çok şaşırılan nokta. Babanızdan size bir dükkan kaldı. Dükkan sizin, eşiniz hak iddia edemiyor. Tamam. Peki o dükkandan her ay gelen 20.000 TL KİRA GELİRİ kime ait?
Sıkı durun: Kira geliri ORTAKTIR! Kanun diyor ki; "Sermaye (dükkan) senin olabilir ama o sermayenin getirdiği gelir (kira/faiz), ailenin geçimine katkı sağlayan bir gelirdir ve edinilmiş maldır." Yani boşanırken eşiniz; dükkanı alamaz ama o dükkandan evlilik süresince biriken kira paralarının yarısını (bankada duruyorsa) isteyebilir.
İpucu: Eğer "Kira gelirim de ortak olmasın" diyorsanız, evlilik sözleşmesi ile bunu baştan belirlemeniz gerekirdi.
Bazen de şöyle olur: Babanızdan kalan parayı vadeli hesaba yatırırsınız. Eşiniz de "Hayatım benim de elimde 3-5 bir şey var, senin hesaba atalım, faizi artsın" der. Paralar karışır. Yıllar sonra boşanırken, hangi paranın miras, hangi paranın ortak birikim olduğunu ayıklamak imkansız hale gelir. Yargıtay, karışan paralarda şüphe varsa "Edinilmiş Mal" sayma eğilimindedir. Bu yüzden miras paranızı, asla eşinizin parasıyla veya maaş hesabınızla AYNI HESAPTA KARIŞTIRMAYIN. Ayrı bir hesapta tutun.
Boşanma davası bir satranç oyunudur. Eğer miras malınızı korumak istiyorsanız, o malın size ailenizden kaldığını veya miras parasıyla alındığını belgelerle (banka dekontu, veraset ilamı, tapu devir kayıtları) ispatlamak zorundasınız.
Mahkemede "Hakim bey herkes biliyor o paranın babamdan kaldığını" demek yetmez. Belge konuşur. Hakkınızı kaybetmemek, babanızın emanetini korumak için mal rejimi tasfiyesinde uzman bir avukatla çalışmak hayati önem taşır.
Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)