Velilerin büyük umutlarla çocuklarını yazdırdığı dershane, dil kursu ve özel okullar, kayıt iptali istendiğinde acımasız bir ticarethaneye dönüşebilmektedir. Çocuğunu kurstan almak isteyen veliye 'Yıllık ücretin tamamını ödemek zorundasınız, yoksa senetleri icraya veririz' şeklinde yapılan tehditler hukuken tamamen asılsızdır. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği (Madde 56), kursların fahiş cayma bedelleri talep etmesini kesin olarak yasaklamış ve kesinti oranını 'Yıllık Bedelin %10'u' ile sınırlandırmıştır. Hatta velinin tayini çıkması veya çocuğun hastalanması gibi mücbir sebeplerde bu %10'luk kesinti dahi yapılamaz. İşin diğer boyutu ise velilere kayıt anında imzalatılan toplu senetlerdir. 6502 sayılı Tüketici Kanunu'na göre, eğitim kurumlarının 'her bir taksit için ayrı ayrı' ve 'nama yazılı' yapmadan aldıkları tek yapraklık genel borç senetleri tüketici yönünden kesin olarak GEÇERSİZDİR. Bu senetler icraya konulsa dahi, velinin Tüketici Hakem Heyetine veya Tüketici Mahkemelerine açacağı 'Menfi Tespit' davasıyla icra anında durdurulur ve senetler mahkeme kararıyla iptal edilir. Bu makalemizde, eğitim kurumlarının fahiş cayma bedeli tuzaklarından nasıl kurtulacağınızı, MEB kesinti hesaplamalarını ve geçersiz senetleri icraya düşmeden nasıl iptal ettireceğinizi salt yasal bir perspektifle detaylıca inceliyoruz.
Her yıl yüz binlerce veli, çocuklarının daha iyi bir eğitim alması, üniversite sınavını kazanması veya yabancı dil öğrenmesi amacıyla dershaneler, etüt merkezleri veya özel kurslarla yıllık sözleşmeler imzalamaktadır. Kayıt döneminde büyük vaatlerle, güler yüzle ve çeşitli indirim kampanyalarıyla sunulan bu sözleşmeler; iş kayıt sildirmeye (caymaya) geldiğinde veliler için adeta bir kâbusa dönüşmektedir. Çocuğun öğretmeni sevmemesi, kurumun vaat ettiği eğitimi vermemesi, ailenin maddi durumunun bozulması veya basitçe çocuğun kursa gitmek istememesi gibi son derece insani nedenlerle sözleşmeyi feshetmek isteyen veli, kurum yönetiminden sert bir duvarla karşılaşır.
Dershane veya kurs yönetimi genellikle şu klasik tehdidi öne sürer: "Sözleşmeyi imzaladınız, gelseniz de gelmeseniz de yıllık ücretin tamamını (veya %50 gibi fahiş bir cayma bedelini) ödemek zorundasınız. Aksi takdirde kayıt anında sizden aldığımız senetleri icraya koyarız, evinize haciz gelir." Çocuğunun eğitimi için bütçesini zorlayan veli, bu icra tehdidi karşısında çaresiz kalıp, çocuğun hiç gitmediği ayların parasını bile ödemek zorunda bırakılır.
Oysa Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) mevzuatı ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, velileri (tüketicileri) bu ticari zihniyete karşı devasa kalkanlarla korumaktadır. Eğitim kurumlarının velilerden aldığı tek yaprak halindeki toplu senetler hukuken "Geçersizdir". Dahası, MEB yönetmeliğine göre velinin fahiş cayma bedelleri ödemesine gerek yoktur; yasal kesinti oranı sadece %10 ile sınırlandırılmıştır. Hatta bazı mücbir sebeplerde bu kesinti dahi yapılamaz. Bu kapsamlı makalede; dershane ve özel kurslardan fahiş cayma bedeli ödemeden nasıl kayıt sildirileceğini, MEB'in yasal kesinti hesaplamasını, geçersiz senetleri iptal ettirmek için Tüketici Mahkemelerinde açılacak "Menfi Tespit" davalarını tüm hukuki aşamalarıyla inceliyoruz.
Bir kursa veya dershaneye kayıt yaptırdıktan sonra ayrılmak istediğinizde, kurumun sizden kafasına göre "Kalan ayların tamamını" veya "%30 cayma bedeli" isteme hakkı YASAKLANMIŞTIR. Yasal sınırlar MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği Madde 56'da kesin olarak çizilmiştir:
Bazı özel durumlarda (mücbir sebeplerde), veli kursu iptal ettiğinde MEB Yönetmeliği gereği kurum o %10'luk yasal kesintiyi dahi YAPAMAZ. Sadece çocuğun eğitim gördüğü günlerin parasını alır ve sözleşme cezasız, bedelsiz feshedilir. Bu durumlar şunlardır:
Dershanelerin velileri köşeye sıkıştırdığı en büyük silah "Senet (Kambiyo Senedi)" dir. Genellikle veliye, yıllık 50.000 TL'lik borç için tek bir yaprak halinde veya matbu bir şekilde senet imzalatılır.
Çocuğunuzu kurstan almak istediğinizde sözlü olarak "Biz ayrılıyoruz, senetlerimizi verin" demeniz hukuken yeterli değildir. Süreci resmi olarak yönetmelisiniz.
Soru 1: Çocuğumu dershaneye yazdırdım, 5.000 TL peşinat verip kalan 45.000 TL için tek bir senet imzaladım. Eğitim henüz başlamadı ama vazgeçtik. Kurum 'Peşinat yanar, senedi de icraya veririm' diyor. Ne yapmalıyım?
Cevap: Kurumun talebi tamamen yasadışıdır. Eğitim başlamadığı için MEB Yönetmeliğine göre sadece yıllık bedelin (50.000 TL'nin) %10'unu (5.000 TL) kesebilir. Verdiğiniz peşinat bu %10'u karşıladığı için sizden tek kuruş daha isteyemez. Ayrıca tek yaprak halinde alınan 45.000 TL'lik senet Tüketici Kanununa göre (her taksit için ayrı yapılmadığından) geçersizdir. Noterden fesih ihtarnamesi çekip, senedi iade etmezlerse Tüketici Hakem Heyetine başvurmalısınız.
Soru 2: Yabancı dil kursuna kaydoldum ama tayinim başka şehre çıktı. Kurs yönetimi 'Sözleşmede tayin mazeret sayılmaz, %10 cayma bedeli keseceğiz' diyor. Doğru mu?
Cevap: Hayır, doğru değil. Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği'nin 56. maddesinde 'İlin/İlçenin değişmesi' açıkça sözleşmenin cezasız fesih sebebi sayılmıştır. Sözleşmeye 'tayin mazeret sayılmaz' şeklinde yazılan matbu maddeler Tüketici Hukukuna göre 'Haksız Şart'tır ve mahkemede geçersizdir. Nüfus kayıt örneğinizi sunarak %10 kesinti dahi ödemeden sözleşmenizi iptal ettirebilirsiniz.
Soru 3: Dershane benden habersiz imzaladığım senedi üçüncü bir şahsa (veya faktoring şirketine) ciro etmiş (devretmiş). Adamlar senedi icraya koydu. Borcu onlara ödemek zorunda mıyım?
Cevap: Tüketici Kanunu'nun (Nama Yazılı Senet) koruması tam da burada devreye girer. Tüketici işlemlerinde alınan senetler 'Nama Yazılı' olmak zorundadır. Dershane kanuna aykırı olarak senedi 'Emre Yazılı' yapıp başkasına devretse bile, Tüketici Kanunu'ndaki emredici kural gereği bu devir işlemi tüketiciye (size) karşı ileri sürülemez. Tüketici Mahkemesinde açacağınız menfi tespit davasıyla, senedi elinde tutan 3. kişiye karşı da borçlu olmadığınızı ispatlayıp icrayı iptal ettirebilirsiniz.
(Aşağıdaki belge, çocuğunu kurstan almak isteyen velinin, MEB mevzuatı uyarınca %10 yasal kesinti (veya mücbir sebeple sıfır kesinti) yapılarak sözleşmenin feshedilmesi ve haksız yere tutulan bakiye senetlerin iade edilmesi için kuruma göndereceği Noter İhtarnamesi taslağıdır.)
İHTARNAME
İHTAR EDEN (VELİ/TÜKETİCİ): [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [İkametgah Adresiniz]
VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK
MUHATAP (EĞİTİM KURUMU): [Dershanenin / Kursun Tam Ticari Unvanı] ADRES: [Kurumun Açık Adresi]
KONU: MEB Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği Madde 56 ve 6502 Sayılı TKHK uyarınca, velisi bulunduğum öğrencinin kaydının silinerek (sözleşmenin tek taraflı feshi), bakiye borç için alınan geçersiz kambiyo senetlerinin ve haksız tahsil edilen [Örn: 10.000 TL] peşinatın işbu ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 (ÜÇ) İŞ GÜNÜ içinde tarafıma iade edilmesi ihtarıdır.
AÇIKLAMALAR:
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan yasal gerekçelerle; Eğitim sözleşmesinin feshedildiğini ihtaren bildirir; yasal kesintiler yapıldıktan sonra uhdenizde kalan fazla ödemenin ve özellikle müvekkilin imzasını taşıyan (geçersiz) bakiye [Örn: 45.000 TL'lik] senet aslının, işbu ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 (ÜÇ) İŞ GÜNÜ içerisinde tarafımıza teslim/iade edilmesini; Aksi takdirde, uhdenizdeki senedi icraya koymanız veya 3. kişilere ciro etmeniz halinde Tüketici Mahkemelerinde "Menfi Tespit ve Senet İptali" davası açılacağını, uğranılacak zararlar için %20 Kötüniyet Tazminatı talep edileceğini, ayrıca MEB İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne kurumunuz hakkında idari şikâyette bulunulacağını, tüm yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin kurumunuza yükleneceğini ihtaren ve vekaleten bildiririz.
TARİH: .../.../2026
İHTAR EDEN VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)
Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)