Dijital Miras: Ölenin Sosyal Medya Hesabı | Av.Sami IŞILAK

İnsan hayatının dijitalleşmesiyle birlikte, bireylerin malvarlığı değerleri fiziki sınırların dışına çıkarak sanal ortama taşınmıştır. Geçmişte bir kişinin vefatı halinde mirasçılara intikal eden tereke (miras bırakılan malvarlığı); ev, araba, arsa veya banka hesaplarından ibaretken, günümüzde e-posta hesapları, kripto varlıklar, YouTube kanalları ve yüksek takipçili Instagram/Facebook hesapları da ciddi birer ekonomik değer haline gelmiştir.

Bir yakınının vefat etmesinin ardından mirasçılar, hem ölen kişinin anılarını (fotoğraf, video) korumak hem de varsa hesabın ticari/ekonomik değerini yönetmek amacıyla sosyal medya hesaplarına erişim talep etmektedirler. Ancak mirasçılar, şifrelere sahip olmadıkları durumlarda platform sağlayıcılarına (Örn: Meta - Facebook/Instagram) başvurduklarında genellikle katı bir ret cevabıyla karşılaşmaktadırlar. Teknoloji şirketleri, ölen kişinin özel hayatının gizliliğini, üçüncü kişilerle yaptığı yazışmaların mahremiyetini ve kendi kullanıcı sözleşmelerini gerekçe göstererek hesap şifrelerini mirasçılara teslim etmekten imtina etmektedir.

Bu ret işlemi, mülkiyet hakkı ve miras hukuku normları ile veri gizliliği kuralları arasında büyük bir hukuki uyuşmazlık doğurmaktadır. Oysa Türk Medeni Kanunu (TMK) ve Bölge Adliye Mahkemelerinin (BAM) güncel içtihatları, ekonomik değer taşıyan dijital hesapların terekeden sayılamayacağı yönündeki kurumsal itirazları hukuken bertaraf etmektedir. Bu makalede; dijital miras kavramının yasal dayanağını, sosyal medya hesaplarının mirasçılara intikal usulünü, özel hayatın gizliliği çatışmasını ve Sulh Hukuk Mahkemelerinde açılacak "Tereke Tespiti" davalarının usul ve esaslarını profesyonel bir çerçevede inceliyoruz.

Miras hukukunun temelini oluşturan külli halefiyet ilkesi, vefat eden kişinin malvarlığına ilişkin tüm hak ve borçlarının yasa gereği bir bütün olarak mirasçılara geçmesini ifade eder.

• TMK Madde 599: "Mirasçılar, mirasbırakanın ölümü ile mirası bir bütün olarak, kanun gereğince kazanırlar... Mirasçılar, mirasbırakanın ayni haklarını, alacaklarını, diğer malvarlığı haklarını, taşınır ve taşınmazlar üzerindeki zilyetliklerini doğrudan doğruya kazanırlar."
• Dijital Varlıkların Malvarlığı Niteliği: Türk Medeni Kanunu'nun hazırlandığı dönemde "dijital varlık" veya "sosyal medya" kavramları mevcut olmasa da, kanunun lafzındaki "diğer malvarlığı hakları" ifadesi yoruma açıktır. Hukuk doktrininde ve güncel yargı kararlarında, bir Instagram veya Facebook hesabının, özellikle gelir getirici bir niteliği (reklam geliri, marka sponsorluğu, ticari sayfa yönetimi) varsa, bunun bir malvarlığı değeri olduğu tartışmasız kabul edilmektedir.
• Ekonomik değeri olmasa dahi, bir hesabın içindeki fotoğraflar, videolar ve dijital anılar, miras bırakanın terekesine dâhil olan ve yasal mirasçıların hatıra (manevi değer) olarak erişim hakkına sahip olduğu dijital belgeler statüsündedir.

Instagram ve Facebook gibi platformların sahibi olan Meta şirketi, kullanıcı sözleşmelerinde dijital varlıkların devredilemezliği ilkesini benimsemiştir.

• Anıtlaştırma (Memorialization): Meta politikalarına göre, bir kişinin vefat ettiği ölüm belgesiyle platforma bildirildiğinde hesap "Anıtlaştırılmış" statüye geçirilir. Hesabın yanında "Anısına" ibaresi yer alır. Hesap kilitlenir, hiç kimse (mirasçılar dahi) bu hesaba giriş yapamaz, yeni bir paylaşım yapamaz ve mesajları okuyamaz.
• Hesap Varisi (Legacy Contact): Kullanıcı sağlığında hesap ayarlarından bir "Hesap Varisi" atamışsa, vefat durumunda bu varis yalnızca profil fotoğrafını değiştirmek veya anma gönderisi sabitlemek gibi çok kısıtlı işlemleri yapabilir. Ancak hesap varisi dahi mesajları okuyamaz ve hesaba tam yetkiyle giriş yapamaz.

Çatışma Noktası: Sosyal medya şirketleri, kullanıcı sözleşmelerini ileri sürerek Türk Miras Hukuku kurallarını bertaraf etmeye çalışmaktadır. Ancak Türk Hukuku sistematiğinde, taraflar arasındaki hizmet sözleşmeleri, Medeni Kanun'un emredici miras kurallarının (külli halefiyetin) önüne geçemez. Şirketin iç tüzüğü veya kullanıcı sözleşmesi, bir malvarlığı değerinin mirasçılara intikalini engelleyecek şekilde yorumlanamaz.

Sosyal medya şirketlerinin şifreleri vermeyi reddederken dayandıkları en güçlü hukuki argüman; Anayasa'nın 20. maddesinde düzenlenen "Özel Hayatın Gizliliği" ve 22. maddesindeki "Haberleşme Hürriyeti"dir. Ölen kişinin üçüncü kişilerle yaptığı (ve üçüncü kişilerin gizli kalacağına güvenerek attığı) özel mesajların (DM) mirasçılar tarafından okunması, ölenin ve mesajlaşılan diğer şahısların mahremiyetini ihlal eder mi?

İstinaf Mahkemesi (Antalya BAM) Emsal Kararı: Dijital miras konusunda Türk hukuk tarihine geçen Antalya Bölge Adliye Mahkemesi kararı, bu çatışmayı mülkiyet hakkı lehine çözmüştür. Mahkeme kararında özetle; dijital hesapların (e-posta, sosyal medya hesabı) sadece yazışma aracı olmadığı, günümüzde ticari faaliyetlerin yürütüldüğü, reklam gelirlerinin elde edildiği dijital işletmeler haline geldiği belirtilmiştir. Terekenin tespitinin ve dijital hesapların mirasçılara intikalinin engellenmesinin mülkiyet hakkı ihlali olacağına hükmedilmiş ve ölen kişinin hesap bilgilerinin mirasçılara devredilmesi gerektiği yönünde karar tesis edilmiştir.

(Hukuki Doktrin Notu: Her ne kadar mülkiyet hakkı gereği hesaba erişim izni verilse de, mirasçıların bu hesaplara girerek ölenin üçüncü kişilerle olan özel ve sır niteliğindeki yazışmalarını ifşa etmeleri, KVKK ve TCK anlamında ayrı bir suç teşkil edebilir. Mirasçılara tanınan hak, hesabın ekonomik ve dijital mülkiyet değerini yönetmekle sınırlıdır.)

Mirasçıların, vefat eden yakınının sosyal medya hesaplarını devralabilmesi veya erişim sağlayabilmesi için doğrudan Facebook/Instagram merkezlerine e-posta atmaları yeterli ve hukuken bağlayıcı değildir. Aşağıdaki yasal prosedürün adım adım işletilmesi gerekir:

İlk aşama, vefat eden kişinin yasal mirasçısı olduğunuzu resmi olarak belgelendirmektir. Herhangi bir Noterden veya Sulh Hukuk Mahkemesinden "Mirasçılık Belgesi (Veraset İlamı)" alınması zorunludur.

Veraset ilamı, ölüm belgesi (nüfus kayıt örneği) ve kimlik fotokopisi ile birlikte ilgili sosyal medya platformunun hukuki destek birimine (veya Türkiye'deki yetkili temsilciliğine) başvurularak hesabın erişim bilgileri veya hesap verilerinin indirilmesi talep edilir. Şirket bu talebi genellikle (KVKK ve kullanıcı sözleşmesi gerekçesiyle) reddedecektir.

Platformdan ret cevabı alındığında veya süresi içinde cevap verilmediğinde, görevli ve yetkili mahkeme olan Sulh Hukuk Mahkemesinde (Ölenin son yerleşim yeri mahkemesi) dava açılır. Açılacak dava, Türk Medeni Kanunu m. 589 vd. uyarınca "Terekenin Tespiti ve Korunması" niteliğindedir. Dava dilekçesinde; ilgili sosyal medya hesabının bir malvarlığı değeri (dijital miras) olduğu, terekeye dâhil edilmesi gerektiği ve mirasçı sıfatıyla bu hesaba erişim izni verilmesi talep edilir.

Mahkeme, emsal kararlar ışığında talebi haklı bulduğunda; ilgili teknoloji şirketinin Türkiye temsilciliğine veya Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna (BTK) müzekkere (resmi yazı) yazarak, vefat edene ait hesap şifrelerinin mahkemeye bildirilmesini veya şifre sıfırlama linkinin yasal mirasçıların e-posta adresine yönlendirilmesini emreder. Mahkeme kararı bağlayıcı olduğundan, platform sağlayıcıları bu karara uymakla yükümlüdür.

Soru 1: Eşimin vefatı üzerine Instagram hesabını kapatmak (silmek) istiyorum ancak şifresini bilmiyorum, mahkemeye gitmem şart mı?

Cevap: Hesabı yönetmek veya şifreyi almak yerine sadece "silinmesini" veya "anıtlaştırılmasını" istiyorsanız genellikle mahkemeye gerek yoktur. Ölüm belgesi ve veraset ilamı ile Instagram'ın "Vefat Eden Kişinin Hesabını Bildirme" formu üzerinden başvuru yaptığınızda, platform hesabı kalıcı olarak silebilir veya anıtlaştırabilir. Mahkeme kararı, hesabı "kullanmaya devam etmek" veya "şifreleri devralmak" istediğinizde şarttır.

Soru 2: Ölen kişinin Facebook hesabındaki özel mesajları okumak kanunen suç mudur?

Cevap: Hukuki doktrinde tartışmalı bir konu olsa da, hesabın kullanım hakkı mirasçılara geçse bile; ölen kişinin hayattayken iletişimde olduğu 3. kişilerin mahremiyeti ve haberleşme gizliliği devam etmektedir. Mirasçıların bu özel mesajları okuyup yayması veya üçüncü kişilere karşı kullanması TCK Madde 132 (Haberleşmenin Gizliliğini İhlal) kapsamında suç unsuru barındırabilir. Erişim hakkı, mahremiyet ihlali yetkisi vermez.

Soru 3: Vefat eden kardeşimin YouTube kanalında biriken reklam gelirleri var, Google bu parayı bize öder mi?

Cevap: Evet. YouTube (Google AdSense) hesaplarındaki birikmiş gelirler tartışmasız şekilde ekonomik bir değer (alacak hakkı) olduğundan terekeye dâhildir. Veraset ilamınız ile birlikte Sulh Hukuk Mahkemesinden "Tereke tespiti" kararı alarak, Türkiye'deki Google Reklamcılık temsilciliğine başvurduğunuzda, içerideki bakiye yasal mirasçıların oranlarına göre banka hesaplarına aktarılmak zorundadır.

(Aşağıdaki belge, vefat eden kişiye ait ekonomik/manevi değeri bulunan sosyal medya hesaplarının terekeye dâhil edilmesi ve şifre/erişim yetkisinin yasal mirasçılara verilmesi amacıyla Sulh Hukuk Mahkemesinde açılacak davanın resmi taslağıdır.)

[KONYA] NÖBETÇİ SULH HUKUK MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE

DAVACI (MİRASÇI): [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [İkametgah Adresiniz]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

MÜTEVEFFA (MİRASBIRAKAN): [Ölen Kişinin Adı Soyadı] - [TC Kimlik No] (Vefat Tarihi: .../.../20..)

DAVALI: Hasımsız (Çekişmesiz Yargı İşi)

KONU: TMK Madde 589 ve devamı hükümleri uyarınca, müteveffaya ait "Dijital Varlıkların" (Sosyal medya hesaplarının) tereke tespiti yapılarak mirasçılara intikaline ve ilgili platformlara müzekkere yazılarak erişim şifrelerinin tarafımıza verilmesine/yönlendirilmesine karar verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Müteveffa [Ölen Kişinin Adı Soyadı], .../.../20.. tarihinde vefat etmiş olup, geride kanuni mirasçı olarak davacı müvekkilim kalmıştır. (Ek-1: ... Sulh Hukuk Mahkemesi 20../... E. sayılı Veraset İlamı).
2. Müteveffanın sağlığında aktif olarak kullandığı, ciddi manevi anılar ve ticari/ekonomik potansiyel barındıran [Örn: @kullaniciadi] kullanıcı adlı bir Instagram hesabı ile kendisine ait [Örn: isim@gmail.com] uzantılı e-posta adresi bulunmaktadır.
3. Külli halefiyet kuralı ve Yargıtay/BAM emsal içtihatları gereğince, dijital platformlardaki hesaplar, kullanıcıların vefatı halinde mirasçılara intikal eden malvarlığı haklarındandır (dijital miras).
4. Müvekkilim tarafından ilgili şirketlere (Meta Inc. / Google LLC) başvuru yapılmış ancak hesap erişim yetkisinin verilebilmesi için mahkeme kararı talep edilmiştir. Müteveffanın anılarının korunması ve varsa hesapta bulunan ekonomik değerin yönetilebilmesi adına, söz konusu hesapların terekeden sayılarak erişim izninin müvekkilime verilmesi zorunluluğu doğmuştur.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz ve izah edilen yasal nedenlerle; Davamızın kabulü ile, müteveffaya ait [@kullaniciadi] uzantılı Instagram/Facebook hesabının ve e-posta adreslerinin terekeye dâhil dijital miras olduğunun TESPİTİNE, bu hesaplara erişim hakkının kanuni mirasçı olan müvekkilime verilmesine, ilgili sosyal medya şirketlerinin Türkiye temsilciliklerine müzekkere yazılarak şifre sıfırlama işlemlerinin müvekkile sağlanmasına karar verilmesini vekaleten saygılarımla arz ve talep ederim.

TARİH: .../.../2026

DAVACI VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)