Dükkan Önüne Sandalye Koymak Suç Mu? | Av. Sami IŞILAK

Şehir hayatının en sinir bozucu, en adaletsiz ve en sık yaşanan manzaralarından birini hayal edin: Arabanızla dakikalarca park yeri arıyorsunuz. Nihayet sokağın kenarında boş bir alan görüyorsunuz. Ancak o da ne? Boşluğun tam ortasında eski bir ahşap sandalye, içi su dolu bir damacana, bir duba veya paslı bir teneke duruyor. Arabadan inip o sandalyeyi kenara çekmek istediğiniz an, yandaki dükkandan elinde çay bardağıyla bir esnaf fırlar ve o meşhur, hukuk tanımaz repliği yüzünüze çarpar: "Hop hemşerim! Oraya park edemezsin, orası dükkanın önü, mal indireceğiz, müşteri gelecek!" Vatandaş, "Burası devletin yolu, senin tapulu arazin değil" dese de, esnafın "Çek arabanı, yoksa çizilir karışmam" şeklindeki üstü kapalı tehdidine boyun eğer ve sinir krizi geçire geçire başka bir yer aramaya koyulur. Oysa BÜYÜK BİR HUKUKİ İŞGALİN VE ZORBALIĞIN kurbanı olmaktadır! Türk Hukukunda, Medeni Kanun uyarınca bir esnafın "Tapusu", dükkanının dış cephe duvarında (veya kapı eşiğinde) BİTER. Dükkanın önündeki kaldırım ve asfalt yol, "Kamu Malı"dır; 85 milyon vatandaşın ortak kullanım alanıdır. Oraya sandalye koyarak park yeri ayıran, dubalarla yolu kapatan esnaf, sadece bir "saygısızlık" yapmıyor; Kabahatler Kanunu'nu, Karayolları Trafik Kanunu'nu ve duruma göre Türk Ceza Kanunu'nu aynı anda çiğneyerek açıkça bir SUÇ İŞLİYOR! İşte "Dükkanın önü benimdir" diyen o cahil cesaretini kanunların balyozuyla darmadağın eden, o sandalyeyi zabıtaya nasıl toplattıracağınızı ve "Arabanı çizerim" diyen esnafı savcılıkta nasıl hapse mahkum ettireceğinizi anlatan dev bir "Yol İşgali ve Vatandaşın Hakkı Rehberi" hazırladım.

Esnafın yola sandalye veya duba koyması, trafik mevzuatımızda kesin ve çok sert bir dille yasaklanmıştır. 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu Madde 14 Çok Net Emreder: "Karayolu yapısı ve güvenlik tesisleri üzerine veya kenarına, trafik güvenliğini tehlikeye sokacak, trafik işaretlerinin görülmesini engelleyecek veya karayolundan faydalanmayı güçleştirecek şekilde her türlü eşya, malzeme bırakmak veya DÖKMEK YASAKTIR."

• Polisin Yetkisi: Bu kuralın anlamı şudur; yola konulan o sandalye veya duba, doğrudan doğruya "Trafik Akışını ve Park Düzenini Bozmak"tır. Siz 112'yi (Trafik Polisini) aradığınızda, polis gelip o esnafa ağır idari para cezası kesmek zorundadır. Sadece ceza kesmekle kalmaz, kanunun devam fıkrası uyarınca o sandalyeyi/dubayı yoldan ZORLA KALDIRTIR ve kaldırma masrafını da o esnaftan tahsil eder.
• Park Yeri Ayırmak Suçtur: Hiçbir şahıs, işletme veya esnaf (özel Valeler dahil), devletin yolunu dubalarla kapatarak kendine tahsis edemez, otopark gibi kullanamaz. Belediyeden özel olarak "İşgaliye ödenip kiralanmış" resmi bir otopark/vale cebi yoksa, her vatandaş o yola aracını park etme hakkına KESİN OLARAK sahiptir.

Polisin yetkisi asfaltta (yolda) başlar, peki ya esnaf o sandalyeyi veya dükkanının manav tezgahını, askılarını doğrudan "Kaldırıma" koymuşsa ne olacak? Orada da devreye Belediye Zabıtası girer. 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu Madde 38 (İşgal): "Meydanlara veya parklara, cadde veya sokak kenarlarındaki kamuya ait yaya kaldırımlarına; inşaat malzemesi, eşya, mal veya motorlu araç bırakan kişiye idari para cezası verilir."

• Zabıtanın Balyozu: Esnaf, dükkanına ait malları (kıyafet askısı, manav kasası, reklam tabelası veya sandalye) yayaların yürüdüğü kaldırıma koyduğunda, kaldırımı işgal etmiş olur. 153 Beyaz Masa / Zabıta Hattını aradığınızda, zabıta ekipleri gelip "İşgal Harcı (İşgaliye)" belgesi olup olmadığını sorar. Belge yoksa, o eşyalara EL KOYAR (Müsadere eder) ve esnafa idari para cezası keser.
• İşgaliye Yalanı: Esnafların en çok sığındığı yalan "Benim belediyeye işgaliye param ödenmiş, istediğimi koyarım" yalanıdır. İşgaliye hakkı sınırsız değildir! Belediye işgaliye verse bile, bu genellikle dükkanın sadece 50 cm ile 1 metre önünü kapsar. Bütün kaldırımı kapatacak veya sokağa taşacak bir işgaliye ruhsatı HİÇBİR BELEDİYE TARAFINDAN VERİLEMEZ. Verilirse o işlemi yapan belediye memuru da "Görevi Kötüye Kullanma" suçunu işlemiş olur.

En tehlikeli ve hukukun en sert yüzünü gösterdiği an, esnafın size "fiziksel veya mala zarar verme" imasında bulunduğu andır. Siz arabanızı o boşluğa park ettiniz. Esnaf geldi ve "Hemşerim buraya bırakma, arabanın başına bir iş gelir, kamyon geçer çizer, benden günah gitti" dedi. Bu basit bir uyarı değil, Ağır Ceza Mahkemelik bir ŞANTAJ VE TEHDİT suçudur!

• TCK Madde 106 (Tehdit): Bir başkasını, kendisinin veya yakınının hayatına, vücut veya cinsel dokunulmazlığına yönelik bir saldırı gerçekleştireceğinden (veya malvarlığına büyük bir zarar vereceğinden) bahisle tehdit eden kişi, 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
• Mala Zarar Verme (TCK 152): Siz arabanızı bıraktınız ve geri döndüğünüzde gerçekten de arabanızın çizilmiş, aynasının kırılmış veya sileceğinin koparılmış olduğunu gördünüz. Eğer bunu yapanın o esnaf olduğunu kamera kayıtlarıyla veya tanıkla ispatlarsanız, esnaf sadece boya/kaporta masrafını ödemekle kurtulamaz. TCK Madde 152 uyarınca 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla yargılanır. Devletin sokağında vatandaşa mafyacılık oynamanın bedeli, adliye koridorlarında sanık sandalyesine oturmaktır.

O sandalyeyi yolda gördüğünüzde ve esnafla karşı karşıya kaldığınızda kavgaya tutuşmak veya o an öfkeyle sandalyeyi fırlatıp atmak yerine şu buz gibi soğuk, "Hukuki Kriz Yönetimi" adımlarını izleyin:

1. Sakin Kalın ve Kayıt Alın: Arabanızı o boşluğa yanaştırın. Esnaf size bağırarak geldiğinde asla küfür etmeyin, hakaret etmeyin. Cep telefonunuzun video kaydını açık tutun (veya araç içi kameranızı kontrol edin). Esnafın size "Burası benim dükkanımın önü, buraya park edemezsin" dediği anı ve o sandalyeyi yola koyduğunu kaydedin.
2. Polisi veya Zabıtayı Arayın: Esnafa şu büyülü cümleyi kurun: "Burası kamuya ait bir yoldur, tapulu mülkünüz değildir. Eğer aracımı park etmemi engelliyorsanız ve tehdit ediyorsanız şu an 155'i (112) ve 153 Zabıtayı çağırıyorum, onlara durumu anlatırsınız."
3. Tutanak Tutturun: Polis veya zabıta geldiğinde o sandalyenin orada olduğuna dair mutlaka tutanak tutturun. Çoğu esnaf polis gelene kadar o sandalyeyi hemen dükkandan içeri kaçırır. İşte az önce çektiğiniz o video kaydı, esnafın yalanını çökertecek olan o somut delildir.
4. CİMER'e Bildirin: Eğer o an vaktiniz yoksa ve mecburen başka yere park ettiyseniz, o sandalyenin fotoğrafını çekin. Akşam eve gittiğinizde E-Devlet üzerinden CİMER'e (İçişleri Bakanlığı ve ilgili Belediye Başkanlığına) fotoğrafı yükleyerek "Bu adresteki işletme sürekli olarak kamu yolunu işgal etmektedir, cezai işlem uygulanmasını talep ediyorum" diye şikayet edin. Belediye o dükkana gidip cezayı kesmek zorundadır.

Hukuk felsefesi ve İdare Hukuku doktrini açısından yollar ve kaldırımlar "Orta Malı" statüsündedir. Anayasa'nın ruhuna göre Orta Malları, tahsis edildikleri amacın (ulaşım, yürüme, park etme) dışında kullanılamazlar ve hiçbir gerçek/tüzel kişi lehine "Zilyetlik (Kullanım)" hakkı doğurmazlar. Yani bir esnaf o dükkanı 40 yıldır işletiyor olsa bile, 40 yıldır dükkanının önündeki sokağa kimseyi park ettirmiyor olsa bile, o sokağın zilyetliğini (kullanım hakkını) "Zamanaşımı" ile kazanamaz! Devletin yoluna dökülen asfalt, tüm vatandaşların ödediği vergilerle yapılmaktadır. Bir işletmenin ticari faaliyeti (mal indirme, dükkan vitrininin görünmesi), vatandaşın seyahat ve park etme özgürlüğünün üstünde tutulamaz. Danıştay kararları bu konuda çok katıdır: Belediye meclisleri dahi, kamu yararı (Örn: taksi durağı veya otobüs durağı) haricinde, sırf bir esnaf istiyor diye sokağın bir bölümünü ona özel "Park Yasağı" alanı ilan EDEMEZ.

Soru 1: "Esnaf sandalyeyi koymuş, dükkanın camında da 'Park Yapılmaz, Mal İndirilecek' yazan resmi görünümlü bir tabela var. Bu geçerli mi?"

Cevap: KESİNLİKLE GEÇERSİZ! Trafik levhalarını yollara asma yetkisi sadece Karayolları Genel Müdürlüğü'ne ve Büyükşehir/İlçe Belediyelerinin UKOME (Ulaşım Koordinasyon Merkezi) kurullarına aittir. Bir esnafın kırtasiyeden alıp veya matbaada bastırıp kendi dükkan camına astığı "Park Edilmez" tabelasının hukuken tuvalet kağıdından hiçbir farkı yoktur, HİÇBİR bağlayıcılığı olamaz. Sadece resmi, direkli ve mühürlü trafik levhaları geçerlidir.

Soru 2: "Valeler restorana veya kafeye gelen müşteriler için sokağı dubalarla kapatıyor. Bizi oraya sokmuyorlar. Valelerin buna hakkı var mı?"

Cevap: HAYIR! Türkiye'deki en büyük yasal ihlallerden biri de budur. Valelerin, belediyeden "Resmi İşgaliye Harcı" ödenerek kiralanmış, çizgilerle belirlenmiş özel bir "Vale Bekleme Alanı" yoksa, sokağı dubayla kapatma hakkı ASLA YOKTUR. Dubaları yola dizen ve vatandaşı oraya park ettirmeyen vale "Kamu yolunu işgal ve haksız rant" suçu işlemektedir. Zabıta ve Emniyet o dubalara el koyup mekan sahibine ağır cezalar kesmekle yükümlüdür.

Soru 3: "Esnaf gerçekten de o an kamyondan toptan mal indiriyor. O saniyelerde oraya yanaşıp park etmekte ısrar etmem doğru mu?"

Cevap: Hukuk aynı zamanda "Dürüstlük Kuralını" (TMK Madde 2) içerir. Karayolları mevzuatına göre işletmelerin mal indirme/bindirme süreleri "Geçici ve Anlık Duraklama" istisnasına girer. Eğer gerçekten o an bir kamyonet gelmiş ve koliler taşınıyorsa, esnafın "Geçici olarak" orayı dubayla tutması ve o operasyon bitene kadar sizin ona müsaade etmeniz hayatın olağan akışına uygundur. Suç olan şey; ortada kamyon yokken sabahtan akşama kadar o sandalyenin orada "Rezervasyon" gibi durmasıdır.

(Bu dilekçe, dükkanının önünü dubalarla, sandalyelerle veya ürünleriyle işgal ederek vatandaşın kullanımını engelleyen işletmelerin cezalandırılması için Belediye Zabıta Müdürlüğüne veya CİMER'e gönderilecek resmi şikayet taslağıdır.)

[KONYA] BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI'NA (Zabıta Daire Başkanlığı'na İletilmek Üzere)

ŞİKAYET EDEN: [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [Adresiniz]

ŞİKAYET EDİLEN İŞLETME: [Dükkanın Tabeladaki Adı veya Faaliyet Türü]

İŞLETME ADRESİ: [İşgalin Yapıldığı Sokak/Cadde, Mahalle, Bina No]

KONU: 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu m. 38 ve 2918 Sayılı KTK m. 14 uyarınca; yaya kaldırımı ve karayolu üzerine eşya (sandalye/duba) koyarak haksız işgal yapan işletme hakkında cezai işlem uygulanması ve işgalin sonlandırılması talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Yukarıda açık adresi belirtilen işletme (esnaf), dükkanının önünde bulunan ve kamuya ait olan araç park alanını / yaya kaldırımını, günün her saatinde sürekli olarak [Sandalye / Plastik Duba / Su Damacanası / Ticari Ürünleri] koymak suretiyle haksız olarak işgal etmektedir.
2. Bu hukuksuz işgal nedeniyle, vatandaşların araçlarını kamuya ait yola park etme hakları engellenmekte, yaya trafiği tehlikeye düşürülmekte ve işletme sahipleri tarafından "Burası dükkanımın önü, buraya park edemezsiniz" şeklinde sözlü baskı ve tehditkar tutumlar sergilenmektedir. (Olay yerine ait fotoğraf ve video kayıtları ekte / CİMER sisteminde tarafınıza sunulmuştur).
3. Türk Hukukunda hiçbir işletmenin, işgaliye bedeli ödese dahi, otopark rezervasyonu yapmak veya yolu tamamen kapatmak gibi bir yetkisi bulunmamaktadır. İşletmenin bu eylemi, kanunları hiçe sayan bir zorbalıktır.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda izah edilen nedenlerle; Belirtilen adresteki işletme hakkında Zabıta ekiplerince yerinde denetim yapılmasını, yola ve kaldırıma konulan materyallerin kanun gereği müsadere edilerek (kaldırılarak) haksız işgalin derhal sonlandırılmasını, ilgili esnafa 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu kapsamında en üst sınırdan İdari Para Cezası uygulanmasını ve sonucundan tarafıma 4982 Sayılı Bilgi Edinme Kanunu uyarınca yazılı olarak bilgi verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.

TARİH: .../.../2026

ŞİKAYET EDEN: [Adınız Soyadınız] (İmza)

(Ek: İşgal Anını Gösteren Fotoğraflar veya Video Kaydı Linki)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)