E-Sporcu Sözleşmelerinin Hukuki Niteliği | Av.Sami IŞILAK

Elektronik sporlar (e-spor), son yıllarda dünya çapında devasa bir endüstri haline gelmiş; geleneksel spor kulüplerinin ve bağımsız yatırımcıların bu alanda şubeler açmasıyla kurumsal bir kimlik kazanmıştır. Türkiye'de de takım evlerinde (oyuncu evi) kamplara giren, düzenli maaş alan ve milyonlarca liralık ödül havuzlu turnuvalarda mücadele eden profesyonel e-sporcular yetişmektedir.

Bu hızlı kurumsallaşma, e-sporcu ile kulüp arasındaki ilişkinin hukuki temellerinin ne olduğuna dair ciddi uyuşmazlıkları da beraberinde getirmiştir. Günde 10-12 saat boyunca kulübün belirlediği program dâhilinde antrenman yapan, takım forması giyen ve turnuvalara katılan bir oyuncu hukuken bir "İşçi" midir, yoksa bağımsız bir "Serbest Çalışan (Freelancer)" statüsünde midir?

E-sporcuların sözleşmeleri haksız yere feshedildiğinde veya ödül payları ödenmediğinde hangi mahkemenin görevli olacağı ve hangi kanun hükümlerinin uygulanacağı, sözleşmenin hukuki niteliğine göre tamamen değişmektedir. Bu makalede; 4857 sayılı İş Kanunu'ndaki istisna hükümlerini, Türkiye E-Spor Federasyonu (TESFED) lisanslı oyuncuların statüsünü ve Türk Borçlar Kanunu (TBK) çerçevesinde "Hizmet Sözleşmesi" kriterlerini detaylı olarak inceliyoruz.

Bir kişinin bir kuruma bağlı olarak maaş karşılığı çalışması, ilk akla 4857 sayılı İş Kanunu'nu getirse de, kanun koyucu belirli meslek gruplarını bu kanunun kapsamı dışında bırakmıştır.

• İş Kanunu Madde 4/1-g Bendi: Bu kanun hükümlerinin "sporcular hakkında" uygulanmayacağı açıkça ve kesin olarak düzenlenmiştir.
• E-Sporcuların Durumu: Türkiye'de e-spor, Gençlik ve Spor Bakanlığı bünyesinde kurulan TESFED (Türkiye E-Spor Federasyonu) tarafından resmi olarak düzenlenmektedir. Profesyonel oyuncular, bu federasyon siciline kayıtlı olarak resmi "Sporcu Lisansı" almaktadırlar.
• Yargıtay'ın geleneksel spor dallarındaki (futbol, basketbol) yerleşik içtihatları kıyasen uygulandığında; lisanslı bir profesyonel e-sporcunun faaliyetleri de "sporcu" faaliyeti olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle, lisanslı e-sporcular ile kulüpler arasındaki sözleşmeler 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabi DEĞİLDİR.

İş Kanunu kapsamı dışında kalmak, oyuncunun tamamen güvencesiz olduğu anlamına gelmez. Taraflar arasındaki ilişki, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) 393. maddesi ve devamında düzenlenen "Genel Hizmet Sözleşmesi" hükümlerine tabidir.

Bir ilişkinin hizmet sözleşmesi sayılabilmesi için üç temel unsurun bir arada bulunması gerekir:

1. İş Görme Unsuru: Oyuncunun, kulüp adına antrenman yapması ve turnuvalarda rekabet etmesi.
2. Ücret Unsuru: Kulübün, oyuncuya aylık sabit bir bedel ödemesi (veya düzenli turnuva payı vermesi).
3. Bağımlılık Unsuru (En Önemlisi): Oyuncunun, kulübün emir ve talimatlarına sıkı sıkıya bağlı olmasıdır. Takım evinde kalma zorunluluğu, belirli saatlerde oyuna (sunucuya) giriş yapma mecburiyeti, kulüp forması giyme yükümlülüğü bağımlılık unsurunun en net göstergeleridir.

Eğer bu üç unsur varsa, ortada bir serbest çalışma (freelance) veya vekâlet ilişkisi değil, doğrudan doğruya TBK'ya tabi bir "Hizmet Sözleşmesi" mevcuttur.

Uygulamada bazı e-spor organizasyonları, oyunculara vergi veya sigorta yükümlülüklerinden kaçınmak amacıyla "Bağımsız Hizmet Sağlayıcı" veya "Serbest Çalışan" sözleşmeleri imzalatmaktadır. Ancak hukuki değerlendirmede, sözleşmenin başlığına değil, fiili duruma bakılır.

• Serbest Çalışan (Freelancer) Statüsü: Eğer oyuncu kendi evinde (şahsi donanımıyla) oynuyor, yayın (stream) gelirlerini tamamen kendi alıyor, istediği saatte antrenman yapıyor ve kulüp sadece oyuncunun adını/markasını bir turnuvada kullanmak üzere bir nevi "Sponsorluk" veya "Eser/Vekalet" sözleşmesi yapıyorsa, bu kişi bağımsız çalışandır.
• Bağımlı Oyuncu Statüsü: Kulübün tahsis ettiği bir tesis veya takım evinde yaşanması, zorunlu antrenman saatlerinin bulunması, yayın saatlerinin ve yayın sırasındaki sponsor logolarının kulüp tarafından dikte edilmesi durumunda, sözleşmede ne yazarsa yazsın bu ilişki bağımlı bir hizmet sözleşmesidir. Hukuki uyuşmazlıklarda hâkim, fiili işleyişi esas alır.

E-spor sözleşmelerinin İş Kanunu'na tabi olmamasının en büyük fiili sonuçları, tazminat ve yargılama usullerinde ortaya çıkmaktadır.

• Kıdem ve İhbar Tazminatı Yokluğu: İş Kanunu'na tabi olunmadığı için, oyuncunun ne kadar süre kulüpte kalırsa kalsın, sözleşme sonunda yasal (geleneksel anlamda) "Kıdem Tazminatı" veya "Fazla Mesai Ücreti" talep etme hakkı kural olarak bulunmamaktadır.
• TBK Haksız Fesih Tazminatı: Ancak kulüp, oyuncunun sözleşmesini süresinden önce ve haklı bir neden olmaksızın (haksız yere) feshederse, oyuncu TBK Madde 438 uyarınca, sözleşmenin bitimine kadar alacağı kalan ayların maaşını (bakiye süre ücretini) ve varsa sözleşmedeki "Cezai Şart" bedelini kulüpten talep edebilir.
• Görevli Mahkeme: Taraflar arasındaki uyuşmazlık bir İş Kanunu uyuşmazlığı olmadığından, İş Mahkemeleri görevli değildir. Oyuncu ile kulüp (ticari şirket veya dernek) arasındaki sözleşmelerden doğan alacak ve fesih uyuşmazlıkları, kural olarak Asliye Hukuk Mahkemelerinde (kulübün tacir olması ve sözleşmenin niteliğine göre Asliye Ticaret Mahkemelerinde) görülür.

Soru 1: Kulüp, kazandığımız turnuva ödüllerinden kendi payını aldıktan sonra oyunculara düşen kısmı aylardır ödemiyor. Hangi mahkemeye başvurmalıyım?

Cevap: Lisanslı bir e-sporcu olduğunuz için uyuşmazlık İş Kanunu'na değil, TBK hizmet sözleşmesi hükümlerine tabidir. Dolayısıyla alacağınızın tahsili için İş Mahkemesine değil, genel yetkili Asliye Hukuk veya (tarafların tacir sıfatı ve ilişkinin ticari niteliğine göre) Asliye Ticaret Mahkemelerine alacak davası açmanız, öncesinde ise noter aracılığıyla temerrüt ihtarnamesi çekmeniz gerekmektedir.

Soru 2: Sözleşmemizde, kişisel kanalımda yapacağım yayınlardan elde ettiğim gelirlerin (bağışlar vb.) %50'sini kulübe vereceğim yazıyor. Bu hukuka uygun mu?

Cevap: Sözleşme serbestisi ilkesi (TBK m. 26) gereğince, taraflar kanunun emredici hükümlerine aykırı olmamak kaydıyla bu tür gelir paylaşım modelleri (imaj hakkı ve yayın sözleşmeleri) belirleyebilirler. Bu maddeye kendi iradenizle imza attıysanız, kural olarak geçerlidir ve hukuka aykırı kabul edilmez.

Soru 3: Sözleşme metninde "Bağımsız Yüklenici (Freelancer)" olduğum yazıyor ama haftanın 6 günü kulüp binasında antrenman yapmak zorundayım. Sözleşmedeki bu ibare geçerli midir?

Cevap: Türk Hukukunda sözleşmelerin yorumunda tarafların gerçek iradesi ve fiili durum esas alınır. Haftanın 6 günü zorunlu mesai yapmanız, kulübün donanımını kullanmanız ve emir/talimat zincirine tabi olmanız mutlak bir "bağımlılık" unsurudur. Sözleşmede yazan "Freelancer" ibaresi muvazaalı (geçersiz) sayılır ve ilişkiniz tam bağımlı hizmet sözleşmesi olarak değerlendirilir.

(Aşağıdaki belge, kulüp tarafından sözleşmesi süresinden önce haksız olarak feshedilen ve aylık ücretleri ile turnuva ödül payları ödenmeyen bir e-sporcunun, dava açmadan önce TBK hükümleri uyarınca kulübe göndereceği resmi ihtarname taslağıdır.)

İHTAR EDEN: [Adınız Soyadınız / Oyuncu Rumuzu (Nickname)] - [TC Kimlik No] ADRES: [Tebligat Adresi]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

MUHATAP: [E-Spor Kulübü Şirket Unvanı veya Dernek Adı] ADRES: [Muhatap Adresi]

KONU: Taraflar arasında akdedilen .../.../20.. tarihli E-Sporcu Hizmet Sözleşmesinin muhatap kulüp tarafından haksız ve bildirimsiz olarak feshedilmesi nedeniyle; muaccel hale gelen birikmiş aylık ücretlerin, turnuva ödül paylarının, sözleşmenin bakiye süre ücreti ve cezai şart bedellerinin TBK m. 438 uyarınca ödenmesi ihtarıdır.

AÇIKLAMALAR:

1. Müvekkil, TESFED nezdinde lisanslı profesyonel e-sporcu olup, muhatap kulüp ile .../.../20.. tarihinde, bitiş tarihi .../.../20.. olan belirli süreli "Profesyonel Oyuncu Hizmet Sözleşmesi" imzalamıştır.
2. Sözleşme süresi boyunca müvekkil, takım antrenmanlarına eksiksiz katılmış, kulübün tesislerinde konaklamış ve [Örn: Türkiye Şampiyonası] turnuvasında kulübü temsil ederek derece elde edilmesine katkı sağlamıştır. Ancak muhatap kulüp, .../.../20.. tarihinde hiçbir haklı neden göstermeksizin ve sözleşme bitim tarihini beklemeksizin müvekkilin takım ile ilişiğini kesmiştir.
3. Müvekkilin ödenmemiş son 3 aylık net sözleşme ücreti olan [Örn: 90.000 TL] ile bahsi geçen turnuvadan sözleşme gereği hak ettiği [%20'lik ödül havuzu payı] bugüne dek ödenmemiştir.
4. Türk Borçlar Kanunu Madde 438 gereğince, işverenin (kulübün) haklı bir sebep olmaksızın sözleşmeyi feshetmesi halinde, oyuncu, sözleşme süresinin sonuna kadar geçecek sürede kazanabileceği miktarı isteme hakkına sahiptir.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda izah edilen kanuni gerekçelerle; Ödenmemiş [90.000 TL] geçmiş aylık ücretinin, [Örn: 50.000 TL] turnuva ödül payının, haksız fesih nedeniyle TBK 438. maddesi uyarınca talep edilen [Örn: 100.000 TL] bakiye süre ücreti ve sözleşmenin [..] maddesinde yer alan cezai şart bedelinin işbu ihtarnamenin tebliğinden itibaren 7 (YEDİ) GÜN İÇİNDE müvekkile ait [TR... IBAN] numaralı hesaba ödenmesini; Aksi takdirde, lisans iptali ve transfer yasağı talepli olarak Türkiye E-Spor Federasyonu nezdinde disiplin süreçlerinin işletileceğini, ayrıca görevli mahkemelerde alacak ve tazminat davaları açılacağını, tüm yargılama masrafları ve avukatlık ücretinin tarafınıza tahmil edileceğini ihtaren bildiririz.

TARİH: .../.../2026

İHTAR EDEN VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)