Fake Hesaptan Hakaret Eden Nasıl Bulunur? | Av.Sami IŞILAK

Sosyal medyanın hayatımızın merkezine yerleşmesiyle birlikte, asliye ceza mahkemelerinin en yoğun mesai harcadığı dosya türlerinden biri şüphesiz "hakaret" suçları olmuştur. Bir sabah uyandığınızda Instagram, Twitter (X) veya Facebook üzerinden profil fotoğrafı olmayan, takipçisi bulunmayan sahte (fake) bir hesaptan ağır küfürler, asılsız iftiralar veya tehditler aldığınızı görebilirsiniz. Mağdurlar genellikle ilk şoku atlattıktan sonra derin bir çaresizlik hissederler. Toplumda yaygın olan, "Hesap sahte, isim yok, IP adresi Amerika'da görünüyor, savcılığa versem de takipsizlik çıkar" inancı, maalesef failin o anlık cesaretini besleyen en büyük yanılgıdır. Gerçekte ise durum oldukça farklıdır. Hukuk ve bilişim teknolojileri, klavye başında kendini görünmez zanneden failleri tespit etmek için oldukça sistematik ve teknik bir prosedür işletir. Savcılık makamı ve Emniyet Siber Suçlarla Mücadele Şubesi, sadece isme veya fotoğrafa bakarak soruşturma yürütmez; dijital ayak izleri, GSM doğrulama logları ve açık kaynak istihbaratı (OSINT) yöntemleriyle maddi gerçeğe ulaşır. Bu makalede; sahte hesapların arkasındaki gerçek şahısların savcılık tarafından hangi tekniklerle tespit edildiğini, bu süreçte mağdur olarak delilleri nasıl muhafaza etmeniz gerektiğini ve TCK Madde 125 kapsamında başlatılacak hukuki sürecin yol haritasını bir avukat perspektifiyle inceliyoruz.

Öncelikle maruz kalınan eylemin hukuki tanımını doğru yapmak gerekir. Sahte bir hesaptan doğrudan size gönderilen (DM/Mesaj) veya fotoğraflarınızın altına yazılan küfür ve onur kırıcı sözler, Türk Ceza Kanunu (TCK) Madde 125/2'de düzenlenen "Sesli, yazılı veya görüntülü bir iletiyle hakaret" suçunu oluşturur.

• Şikayet Süresi: Bu suç, kural olarak şikayete tabidir. Faili ve fiili öğrendiğiniz tarihten itibaren 6 ay içinde şikayetçi olmanız gerekir. Ancak sahte hesaplarda "faili öğrenme" tarihi, savcılığın şahsı tespit edip size bildirdiği an olarak kabul edildiğinden, süreyi kaçırma riskiniz nispeten düşüktür.
• İspat Yükü: Hakaret suçlarında ispat, dijital verinin varlığına dayanır. Yargıtay kararlarına göre, ekran görüntüleri (screenshot) tek başına kesin delil sayılmasa da, savcılık soruşturmasını başlatmak için yeterli ve güçlü bir "başlangıç şüphesi" oluşturur.

Mağdurların en çok merak ettiği konu, ortada hiçbir isim yokken savcılığın bu kişiyi nasıl bulacağıdır. Soruşturma aşamasında savcının talimatıyla harekete geçen Siber Suçlarla Mücadele birimleri, faili bulmak için temel olarak şu yöntemleri kullanır:

Fail, hesabı açarken sahte bir e-posta kullansa bile, genellikle hesabın güvenliğini sağlamak veya onay kodu almak için kendi şahsi GSM (cep telefonu) numarasını sisteme kaydetmek zorundadır. Siber polisler, ilgili sosyal medya platformunun şifre yenileme ekranına girerek hesabın bağlı olduğu telefon numarasının maskelenmiş halini (Örn: +90 532 *** 45) tespit eder. Şüphelendiğiniz birkaç kişi varsa, bu maskelenmiş numaralar savcılık kanalıyla GSM operatörlerinden sorgulanır ve şüphelinin kimliğiyle eşleştirilir.

Türkiye'de 5651 Sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun'da yapılan son değişikliklerle, büyük sosyal medya platformları (Meta, X, TikTok vb.) Türkiye'de yasal temsilci bulundurmak zorunda bırakılmıştır. Savcılık, resmi müzekkere yazarak sahte hesabın o mesajı attığı gün ve saatteki IP adresini ve Port numarasını talep eder. Eğer platform bu veriyi paylaşırsa (ki terör, şantaj ve çocuk istismarı dosyalarında anında, hakaret dosyalarında ise kuruma göre değişkenlik gösterecek şekilde paylaşmaktadırlar), tespit edilen IP adresi Türk Telekom, Turkcell veya Vodafone gibi servis sağlayıcılarına sorulur. Operatör, o saniye itibarıyla o IP adresini hangi abonesinin (isim, soyisim ve ev adresi) kullandığını savcılığa bildirir.

Bazen fail, VPN (Sanal Özel Ağ) kullanarak IP adresini gizlemeyi başarabilir. Bu noktada soruşturma tıkanmaz. Savcılık, müştekinin (sizin) ifadenize başvurur. Hukukta "Husumet Yönelimi" çok önemli bir karinedir. Size küfreden hesabın bahsettiği detaylar (sadece yakın çevrenizin bildiği özel hayatınıza dair bilgiler), failin kim olabileceğine dair ciddi şüpheler yaratır. Savcılık, şüphelendiğiniz kişilerin dijital materyallerine (telefon ve bilgisayarlarına) el koyma kararı çıkartarak adli bilişim incelemesi yapabilir. Cihazda o fake hesaba dair bir kalıntı bulunması, mahkumiyet için yeterlidir.

Hakarete uğradığınızda vereceğiniz ilk tepki, davanın sonucunu doğrudan etkiler. Hukuk pratiğimizde mağdurların en sık yaptığı hata, sinirlenip hesabı anında engellemek veya mesajı silmektir. Yapmanız gereken adımlar şunlardır:

1. Hesabın URL'sini (Bağlantısını) Kopyalayın: Sadece kullanıcı adı (Örn: @fakehesap123) yeterli değildir. Kullanıcı adları saniyeler içinde değiştirilebilir. Ancak her profilin değişmeyen, benzersiz bir dijital kimlik numarası (URL uzantısı / User ID) vardır. Profilin sağ üst köşesindeki seçeneklerden "Profil URL'sini Kopyala" diyerek bu linki mutlaka not edin.
2. Ekran Görüntüsü ve Video Alın: Sadece mesajın içeriğini değil; mesajın geldiği tarihi, saati ve karşı tarafın profilini kapsayacak şekilde geniş ekran görüntüleri alın. İmkanınız varsa başka bir telefonla, uygulamaya girdiğinizi ve o mesajı açtığınızı gösteren kısa, kesintisiz bir video çekin.
3. Karşılık Vermeyin (Karşılıklı Hakaret Kuralı): Karşı tarafın amacı sizi kışkırtmaktır. Eğer siz de öfkenize yenik düşüp sahte hesaba küfürle karşılık verirseniz, TCK Madde 129 uyarınca "Karşılıklı Hakaret" hükmü devreye girer. Hâkim, her iki tarafa da ceza vermekten vazgeçebilir veya cezanızı üçte birine kadar indirebilir. Haklıyken haksız duruma düşmemek için sessiz kalın ve ekran görüntüsü almakla yetinin.
4. Engellemeyin: Hesabı hemen engellerseniz, profil url'sine ulaşmanız zorlaşır ve polis incelemesi sırasında hesap görüntülenemeyebilir. İlgili delilleri güvenceye alıp savcılığa başvurana kadar hesabı açık bırakmanız (veya mesaj isteği kutusunda tutmanız) teknik inceleme açısından faydalıdır.

Delillerinizi topladıktan sonra sürecin hukuki adımları başlar. Bir avukat aracılığıyla veya bizzat Adliyelere giderek Müracaat Savcılığına şikayet dilekçenizi sunmanız gerekir.

• Dilekçenin İçeriği: Dilekçenizde, olayın gerçekleştiği tarih/saat, şüpheli hesabın tam URL adresi ve hakaret içeren ifadeler açıkça belirtilmelidir. Varsa şüphelendiğiniz kişileri (eski eş, iş arkadaşı vb.) ve aranızdaki husumeti gerekçeleriyle birlikte savcıya sunmanız, hedefe yönelik bir soruşturma yapılmasını kolaylaştırır.
• Kovuşturmaya Yer Olmadığına Dair Karar (KYOK) Riski: Bazen sosyal medya şirketleri IP adreslerini (özellikle sadece hakaret içeren basit dosyalarda) ABD yasalarını gerekçe göstererek Türkiye'deki savcılıklarla paylaşmayabilir. Bu durumda fail bulunamazsa savcı "Daimi Arama Kararı" çıkartıp dosyayı arşive kaldırabilir veya KYOK kararı verebilir. Bu risk her zaman mevcuttur. Ancak teknolojinin ve hukuki protokollerin gelişmesiyle, sahte hesapların tespit edilme oranı geçmiş yıllara nazaran oldukça artmıştır.

Siber şubenin titiz çalışması sonucu o sahte hesabın arkasındaki kişi tespit edildiğinde, savcılık makamı şüpheliyi ifadeye çağırır. Şüpheli genellikle "Hesabım çalınmıştı, telefonu arkadaşım kullanıyordu" gibi klasik ve asılsız savunmalar yapar. Ancak IP eşleşmeleri ve sinyal kayıtları (HTS) bu savunmaları çürütür.

Savcı, Asliye Ceza Mahkemesinde Hakaret suçundan iddianame düzenleyerek kamu davası açar. Yargılama neticesinde şahıs adli para cezasına veya hapis cezasına çarptırılır. İşin maddi yönü ise ceza davası kesinleştikten sonra başlar. Failin suçu mahkeme kararıyla sabit hale geldiğinde, Asliye Hukuk Mahkemesinde "Manevi Tazminat Davası" açma hakkınız doğar. O klavye başında sarf edilen birkaç saniyelik küfrün bedeli, şahsın adli siciline işlenen bir sabıka kaydı ve tarafınıza ödemek zorunda kalacağı on binlerce liralık manevi tazminat olarak faile geri döner.

Soru 1: Sahte hesaptan gelen mesaja sinirlenip ben de hakaret ettim. Şikayetçi olursam bana da ceza gelir mi?

Cevap: Evet, risk altındasınız. TCK Madde 129 uyarınca eylem "Karşılıklı Hakaret" kapsamına girer. Savcılık, kimlik tespiti yaptığında her iki taraf için de iddianame düzenleyebilir. Hâkim olayın mahiyetine göre her iki tarafa da ceza vermekten vazgeçebilir veya cezaları indirebilir. Bu nedenle karşılık vermeden sadece şikayetçi olmak en güvenli yoldur.

Soru 2: Hesabı kapatıp (dondurup) sildi. Savcılık silinen hesabı bulabilir mi?

Cevap: Bulabilir. Hesap dondurulsa veya silinse dahi, sosyal medya platformlarının veri tutma (loglama) süreleri vardır. Genellikle veriler sistemlerde aylarca muhafaza edilir. Önemli olan sizin, hesap silinmeden önce kullanıcının profil linkini (URL) veya benzersiz ID'sini ekran görüntüsü/video ile kayıt altına almış olmanızdır.

Soru 3: Şikayet dilekçemi verdim ama aylar geçti hala bir gelişme yok. Süreç ne kadar sürer?

Cevap: Bilişim suçlarındaki savcılık soruşturmaları maalesef uzun sürmektedir. Yurt dışı kaynaklı şirketlerle (Meta, X vb.) yapılan yazışmalar, IP loglarının istenmesi ve Emniyet Siber Suçlar şubesinin yoğunluğu nedeniyle failin tespiti ortalama 6 ay ile 1,5 yıl arasında bir zaman dilimine yayılabilir. Sürecin UYAP üzerinden veya avukatınız aracılığıyla periyodik olarak takip edilmesi gerekir.

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)