İhaleden Alınan Araçta Ayıp ve İade | Av. Sami IŞILAK

Otomobil fiyatlarındaki astronomik artışlar, vatandaşları piyasa fiyatının çok daha altına araç sahibi olabilmek için devletin düzenlediği e-İhale (Gümrük / Ticaret Bakanlığı) sistemlerine veya İcra Müdürlükleri vasıtasıyla yediemin otoparklarından yapılan satışlara yöneltmektedir. Sisteme girip aracın fotoğraflarına ve "Hasarsız, motoru sağlam, çalışır durumda" yazan ekspertiz veya bilirkişi şartname raporuna güvenen vatandaş, varını yoğunu ihaleye yatırıp aracı satın alır. İhale kesinleşir, paralar devlete ödenir ve büyük bir heyecanla aracı teslim almak için gümrük ambarının veya yediemin otoparkının yolu tutulur.

Ancak aracı teslim almaya giden alıcıyı otoparkta korkunç bir manzara beklemektedir. Fotoğraflarda sapasağlam görünen aracın kaputu açıldığında motor bloğunun sökülüp alındığı, multimedya sisteminin (ekranın) çalındığı, katalitik konvertörünün kesildiği, hatta koltuklarının bile sökülüp yerine eski püskü hurdaların takıldığı görülür. Vatandaş otopark görevlisine veya yediemine "Bu aracın motoru nerede, parçaları çalınmış!" diye isyan ettiğinde aldığı cevap genellikle şu olur: "Biz arabayı böyle teslim aldık, ihaleye girerken baksaydın. Devlette satılan mal geri alınmaz, geçmiş olsun."

Toplumda çok yaygın olan "İcradan veya gümrükten alınan malda ayıp (kusur) aranmaz, devlet garanti vermez" inancı genel bir kural olsa da, ortada "Açık bir dolandırıcılık, hırsızlık veya şartnameye ağır aykırılık" varsa Türk Hukuk sistemi bu soygunu asla korumaz. Devlet, kendi koruması altındaki yediemin otoparklarında araçların parçalanıp satılmasına göz yumamaz ve vatandaşına kâğıt üzerinde "sağlam" deyip fiiliyatta "hurda" bir araç teslim edemez. Bu kapsamlı makalede; e-İhale veya icra yoluyla alınan araçların parçalarının eksik, çalınmış veya bozuk çıkması durumunda ihalenin nasıl feshedileceğini, 7 günlük hayati itiraz süresini, Adalet Bakanlığına (veya Ticaret Bakanlığına) açılacak tam yargı (tazminat) davalarını ve otoparkında aracı yağmalatan yedieminler hakkında açılacak ağır ceza davalarını tüm yasal boyutlarıyla derinlemesine inceliyoruz.

Vatandaşların hukuki haklarını aramasını engelleyen en büyük psikolojik bariyer, Türk Borçlar Kanunu (TBK) Madde 281'deki genel kuraldır: "Cebri artırmayla (icra yoluyla) satışlarda ayıptan sorumluluk yoktur." İdareler genellikle bu maddeye sığınırlar.

• Şartnameye Aykırılık İstisnası (İllüzyonun Bozulması): Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, TBK m. 281'deki kural sadece "olağan ve gizli kusurlar" (örneğin motorun yağ yakması, kilometresinin düşürülmüş olması) için geçerlidir. Ancak, ihale şartnamesinde (veya ilan edilen bilirkişi ekspertiz raporunda) aracın "Motoru mevcuttur, çalışır durumdadır, donanımları tamdır" yazıyorsa ve siz aracı teslim almaya gittiğinizde motor fiziken yoksa (çalınmışsa) veya şanzıman sökülmüşse, burada ayıptan sorumluluk kuralı işlemez. Burada "Şartnameye (Sözleşmeye) Ağır Aykırılık ve Esaslı Hata" vardır.
• Hırsızlık ve Yağma: Araca değer biçen bilirkişi aracı sağlam raporlamış, ancak araç otoparkta yattığı 2 yıl boyunca bizzat yediemin otoparkı sahipleri veya dışarıdan gelen hırsızlar tarafından yağmalanmışsa, bu durum "Ayıp" değil, hukuken bir suç ve "İdarenin Hizmet Kusuru"dur. Devlet, parasını aldığı sağlam malı size teslim etmek zorundadır.

İhaleden aldığınız aracın motorunun veya değerli parçalarının çalındığını / eksik olduğunu fark ettiğinizde yapmanız gereken İLK ve en önemli hamle, aracı o haliyle "Kabul etmemek" ve ihalenin iptali için dava açmaktır.

• İtirazi Kayıtla Teslim Alma veya Reddetme: Otoparka gittiniz ve motorun olmadığını gördünüz. Görevli size "Teslim Tutanağı" uzattığında ASLA düz bir imza atmayın. Tutanağın üzerine kendi el yazınızla; "Aracın motor bloğu, şanzımanı ve multimedya sistemi eksik/çalınmış olduğundan, şartnameye aykırı olan bu aracı itirazi kayıtla teslim alıyorum (veya teslim almayı reddediyorum)" yazarak imzalayın. Polis veya icra memuru çağırarak aracın o anki hurda halini "Tespit Tutanağı" ve fotoğraflarla kayıt altına aldırın.
• 7 Gün İçinde İcra Hukuk Mahkemesine Dava: İcra ve İflas Kanunu (İİK) Madde 134 uyarınca, ihalede bir usulsüzlük, şartnameye aykırılık veya esaslı bir hata varsa, ihalenin yapıldığı tarihten itibaren (veya ayıp/hırsızlık teslim anında öğrenilmişse öğrenme tarihinden itibaren) 7 GÜN İÇİNDE İcra Hukuk Mahkemesinde (e-ihale ise duruma göre İdare/Sulh Hukuk Mahkemesinde) "İhalenin Feshi" davası açmak ZORUNDASINIZ.
• Bu davada hâkim; ilan edilen bilirkişi raporundaki araç fotoğrafları ile sizin otoparkta çektiğiniz fotoğrafları karşılaştırır. Malın ihale öncesi veya sonrası yağmalandığı sabit olursa, mahkeme İhaleyi Fesheder ve devlete yatırdığınız paranın tamamının hesabınıza iade edilmesine karar verir.

Bazen vatandaş aracı karanlık bir otoparkta teslim alır, çekiciyle sanayiye götürür ve motorun/şanzımanın içinin tamamen boşaltıldığını ustasından 10 gün sonra öğrenir. 7 günlük ihalenin feshi süresi kaçmıştır. İhale kesinleşmiş ve para devlete geçmiştir. Dava hakkı bitti mi? Hayır.

• Adalet Bakanlığı'nın (İdarenin) Kusursuz Sorumluluğu (İİK m. 5): İcra ve İflas Kanunu Madde 5 çok nettir: "İcra ve iflas dairesi görevlilerinin (ve onlara bağlı yedieminlerin) kusurlarından doğan tazminat davaları, ancak idare (Devlet) aleyhine açılabilir."
• Aracın yediemin otoparkında muhafaza edilmesi devlete ait bir idari görevdir. Araç otoparktayken devletin koruması altındadır. Eğer araç otoparkta beklerken motoru çalınmış veya parçalanmışsa, bu doğrudan "İdarenin Hizmet Kusurudur".
• 7 günü kaçıran alıcı, Asliye Hukuk veya İdare Mahkemelerinde (işlemin niteliğine göre) doğrudan Adalet Bakanlığına (veya e-ihale ise Ticaret Bakanlığına/Gümrük İdaresine) karşı Tazminat (Bedel İadesi / Zararın Tazmini) davası açar. Mahkeme, eksik olan motorun ve çalınan parçaların güncel piyasa değerini hesaplatır ve bu parayı devletin kasasından faiziyle birlikte alarak vatandaşa ödetir. Devlet ise ödediği bu parayı sonradan otopark sahibine (yediemine) rücu eder.

Bir aracın motoru veya şanzımanı, otoparkta durup dururken buharlaşmaz. Çoğu olayda bizzat otopark sahipleri, bekçileri veya onlarla anlaşmalı çeteler, 2-3 yıl yatan icralık araçların değerli parçalarını söküp sanayide satmaktadır.

• TCK Madde 289 (Muhafaza Görevini Kötüye Kullanma): Muhafaza edilmek üzere kendisine resmen teslim olunan (yediemin bırakılan) malı çalan, satan, değiştiren veya bozan kişi, 3 aydan 2 yıla kadar hapis ve üç bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır. (Eğer bunu hırsızlık kastıyla yaptığı sabit olursa doğrudan TCK m. 142 Nitelikli Hırsızlık suçu da gündeme gelir).
• Savcılık Şikayeti: Aracı teslim aldığınızda parçaların eksik olduğunu gördünüz an, doğrudan Cumhuriyet Başsavcılığına giderek "Yediemin Otoparkı Sahibi ve Sorumluları" hakkında suç duyurusunda bulunmalısınız. Açılacak bir ceza soruşturması, hem tazminat davanızda elinizi inanılmaz derecede güçlendirecek hem de otopark sahibinin "Şikayetini geri çek, eksik parçaların parasını cebimden ödeyeceğim" diyerek zararı anında kapatmasını sağlayacaktır.

Soru 1: Ticaret Bakanlığı e-İhale sisteminden araç kazandım. İlanda 'Motor sağlam' yazıyordu. Teslim almaya gittim, arabanın beyni ve katalizörü çalınmış. İhaleyi nasıl iptal ederim?

Cevap: Teslim formuna kesinlikle düz imza atmayın. Formun üzerine 'Aracın beyni ve katalizörü eksiktir, şartnameye aykırı olduğundan itirazi kayıtla teslim alıyorum' yazın. İvedi olarak tutanak tutturup, Gümrük idaresine ihalenin feshi ve bedel iadesi için idari başvuruda bulunun. Reddedilmesi (veya zımni ret) halinde süresi içinde İdare/Sulh Hukuk Mahkemelerinde ihalenin iptali ve ödediğiniz bedelin iadesi için dava açabilirsiniz.

Soru 2: İcradan aldığım aracı çekiciyle sanayiye indirdim. Usta baktı, motorun içini boşaltmışlar sadece dış kapağı kalmış. 7 günlük ihalenin feshi süresini kaçırdım. Param yandı mı?

Cevap: Paranız yanmadı, ancak usul değişti. İhalenin feshi süresi geçtiği için artık ihaleyi iptal edemezsiniz, ancak İİK Madde 5 uyarınca Adalet Bakanlığı'na karşı tazminat davası açma hakkınız devam etmektedir. Yediemin otoparkındaki muhafaza eksikliği (hizmet kusuru) nedeniyle, boşaltılan motorun güncel piyasa değerini Asliye Hukuk Mahkemesinde (veya İdare) açacağınız tam yargı davasıyla devletten faiziyle tahsil edebilirsiniz.

Soru 3: Yediemin otoparkçısı 'Benim güvenliğim yok, hırsızlar dışarıdan atlayıp parçaları çalmış, benden para isteyemezsiniz' diyor. Doğru mu? Cevap: Hukuken tamamen yalandır. Yediemin (muhafız), kendisine teslim edilen malı "iyi bir aile babası gibi" özenle korumak, gerekirse gece bekçisi veya kamera sistemi kurmak ZORUNDADIR. Dışarıdan hırsız girip çalsa bile, bu yedieminin koruma görevini (gerekli tedbirleri) almadığını gösterir. Hem hukuki tazminat borcu hem de TCK 289 uyarınca cezai sorumluluğu sonuna kadar devam eder.

(Aşağıdaki belge, icra dairesinden veya yedieminden ihale yoluyla satın alınan bir aracın, şartnamede belirtilenin aksine motorunun veya değerli parçalarının çalınmış/eksik çıkması durumunda, 7 gün içinde ihalenin iptali için İcra Hukuk Mahkemesine sunulacak dilekçe taslağıdır.)

[KONYA] NÖBETÇİ İCRA HUKUK MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE

İCRA DOSYA NO: [İhalenin Yapıldığı İcra Müdürlüğü] ... İcra Dairesi 2026/..... Talimat

DAVACI (İHALE ALICISI): [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [İkametgah Adresiniz]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

DAVALI (ALACAKLI/BORÇLU): 1- [İcra Dosyası Alacaklısı] 2- [İcra Dosyası Borçlusu - Aracın Eski Sahibi]

KONU: [İcra Dairesi] 2026/.... sayılı dosyasından .../.../2026 tarihinde gerçekleştirilen ihale neticesinde müvekkil tarafından satın alınan [Plaka] plakalı araca ilişkin ihalenin; şartnamede belirtilen esaslı vasıfların mevcut olmaması (motorun/şanzımanın çalınmış olması) ve esaslı hata nedenleriyle İİK m. 134 uyarınca FESHİNE (İPTALİNE) ve yatırılan ihale bedelinin iadesine karar verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Yukarıda esas numarası belirtilen icra dosyasından satışa çıkarılan [Plaka] plakalı hususi otomobil, .../.../2026 tarihinde yapılan açık artırmada en yüksek teklifi veren müvekkil üzerinde kalmış, ihale bedeli olan [Örn: 800.000 TL] KDV ve damga vergileriyle birlikte süresi içinde dosyaya nakden yatırılmıştır.
2. Satışa esas teşkil eden .../.../202.. tarihli bilirkişi kıymet takdir raporunda ve ihale şartnamesinde; aracın motorunun, şanzımanının ve elektronik donanımlarının araç üzerinde "mevcut ve sağlam/çalışır" durumda olduğu açıkça ilan edilmiştir.
3. Ancak müvekkil, .../.../2026 tarihinde aracı teslim almak üzere [Yediemin Otoparkı Adresi] adresindeki otoparka gittiğinde; aracın kaputunun açılmış olduğu, motor bloğunun tamamen söküldüğü, katalitik konvertörünün kesilerek çalındığı tespit edilmiştir. Müvekkil durumu derhal icra memuruna bildirmiş ve aracı "İtirazi Kayıt (Şartnameye aykırı eksik ve hasarlı olduğu şerhi)" düşerek tutanakla teslim almıştır (veya almaktan imtina etmiştir). İlgili tutanak ve olay anı fotoğrafları dilekçemiz ekindedir.
4. Türk Borçlar Kanunu kapsamında icra satışlarında tekeffül (ayıp) hükümleri kural olarak uygulanmasa da; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşik içtihatlarına göre, "Satış ilanı ve şartnamede var olduğu belirtilen ve malın esaslı vasfını teşkil eden unsurların (motor gibi) fiiliyatta çalınmış/yok olması" hali, esaslı hata ve şartnameye ağır aykırılık teşkil eder. Alıcının, motoru olmayan bir hurdacı aracına 800.000 TL ödemesi hayatın olağan akışına aykırıdır ve iradesi fesada uğratılmıştır.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan ve Hâkimliğinizce re'sen gözetilecek yasal nedenlerle; 1- Fazlaya ilişkin tazminat ve cezai şikayet haklarımız saklı kalmak kaydıyla; [Plaka] plakalı araca ilişkin .../.../2026 tarihinde yapılan İHALENİN FESHİNE (İPTALİNE), 2- Müvekkil tarafından icra dosyasına yatırılan [800.000 TL] ihale bedelinin, KDV, damga vergisi ve sair tüm yasal kesintilerle birlikte müvekkile İADESİNE, 3- Yargılama giderleri ile avukatlık vekâlet ücretinin davalılara (veya ilgili hazineye) yükletilmesine karar verilmesini vekaleten saygılarımla arz ve talep ederim.

TARİH: .../.../2026

DAVACI VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)