Başkasının Borcu Size Kalabilir! İİK 89/1 Haciz İhbarnamesi Nedir, Nasıl İtiraz Edilir?

İcra hukukunda en tehlikeli şey, resmi bir tebligata "Beni ilgilendirmiyor" diyerek sessiz kalmaktır. İcra ve İflas Kanunu (İİK) Madde 89, alacaklılara, borçlunun üçüncü kişilerdeki (yani sizdeki) parasına veya malına el koyma yetkisi verir. Eğer icra dairesi, borçlunun sizde parası olduğundan şüphelenirse, size kademeli olarak ihbarnameler gönderir (89/1, 89/2 ve 89/3). Bu ihbarnamelerin temel mantığı şudur: Cevap vermezsen, borç senin zimmetinde sayılır. Aslında hiç borcunuz olmayan bir şahsın borcunu, sırf bir dilekçe yazmaya üşendiğiniz için faiziyle birlikte ödemek zorunda kalabilirsiniz. Peki bu sinsi çark nasıl işler?

Bir alacaklı, borçlunun sizde (veya şirketinizde) alacağı olduğunu iddia ederse, icra dairesinden size bir 89/1 Birinci Haciz İhbarnamesi gönderilir. Bu belgenin Türkçesi şudur: "Borçlu Mehmet'in sende parası veya malı var mı? Varsa sakın ona verme, bana (icra dosyasına) gönder."

Ne Yapmalısınız? Bu tebligatı aldığınız tarihten itibaren 7 GÜN İÇİNDE icra dairesine gidip (veya UYAP üzerinden) itiraz etmelisiniz.

• "Benim bu şahsa borcum yoktur."
• "Böyle birini tanımıyorum."
• "Borcum vardı ama geçen ay ödedim." Şeklinde basit bir dilekçe vermeniz, sizi bu dertten tamamen kurtarır. Eğer 7 gün içinde itiraz etmezseniz, hukuk der ki: "Demek ki bu adamda borçlunun parası var ki itiraz etmedi." Ve süreç ikinci aşamaya geçer.

89/1'i çöpe attınız ve 7 gün geçti. İcra dairesi bu sefer size 89/2 İkinci Haciz İhbarnamesi gönderir. Bu belgenin mesajı daha serttir: "Sana 89/1 gönderdik, ses çıkarmadın. Demek ki borç sende. Şimdi sana son bir şans daha veriyorum. 7 gün içinde ya bu borcu benim dosyama öde, ya da 'Benim borcum yok' diye itiraz et."

Ne Yapmalısınız? Hemen uyanıp yine 7 GÜN İÇİNDE icra dairesine itiraz dilekçesi vermelisiniz. Eğer bu 7 günlük süreyi de kaçırırsanız, artık o para hukuken sizin "Zimmetinizde Sayılır". Yani siz artık o dosyanın resmi olarak borçlusu haline gelirsiniz.

Hem 89/1'i hem de 89/2'yi umursamadınız. Artık dönüşü olmayan yola girdiniz demektir. İcra dairesi size 89/3 Üçüncü Haciz İhbarnamesi (Bildirimi) gönderir. Bu tebligatta şu yazar: "Geçmiş olsun. İki tebligata da cevap vermediğin için bu borç senin üzerinde kesinleşti. 15 GÜN İÇİNDE parayı dosyaya öde!"

Bu Aşamada İtiraz İşe Yarar Mı? HAYIR! Artık icra dairesine vereceğiniz itiraz dilekçesi çöp hükmündedir. Bu felaketten kurtulmanın tek bir yolu kalmıştır: Menfi Tespit (Borçtan Kurtulma) Davası Açmak.

• 89/3 tebligatını aldığınız günden itibaren 15 GÜN İÇİNDE İcra Mahkemesinde (veya genel mahkemelerde) dava açmak ZORUNDASINIZ.
• Bu davada "Benim bu şahsa gerçekten borcum yok, ticari defterlerimi ve banka kayıtlarımı inceleyin" demelisiniz.
• Ayrıca davanın açıldığına dair belgeyi alıp 15 gün içinde icra dairesine sunmazsanız, dava açmış olsanız bile mallarınıza haciz konulur.

Büyük Tehlike (%20 Tazminat): Eğer bu davayı açar ama kaybederseniz, asıl borcun üzerine bir de %20 oranında inkar tazminatı ödemek zorunda kalırsınız.

Diyelim ki şehir dışındaydınız, tebligatlar muhtara yapıldı, 89/1, 89/2 ve 89/3 sürelerinin hepsini kaçırdınız. Evinize haciz geldi, bankadaki paranız çekildi. Aslında tek kuruş borcunuz olmayan bir dosyaya yabancı birinin borcunu ödemek zorunda kaldınız. Her şey bitti mi? Hayır. Türk Borçlar Kanunu ve İİK kapsamında, haksız yere ödediğiniz bu parayı geri alabilmek için asıl borçluya veya alacaklıya karşı 1 Yıl içinde "İstirdat (Geri Alım) Davası" veya daha uzun süreli "Sebepsiz Zenginleşme Davası" açarak paranızı geri talep edebilirsiniz. Ancak bu dava yıllar sürer ve o parayı geri alana kadar ekonomik olarak büyük zarar görürsünüz. Bu nedenle işi bu noktaya getirmemek en hayati kuraldır.

Soru 1: "89/1 İhbarnamesi geldiğinde benim borçluya borcum yoktu ama borçlunun bende rehinli/emanet bir malı vardı. Ne yapmalıyım?"

Cevap: Dilekçenizde bu durumu açıkça yazmalısınız. "Şahsın bende nakit alacağı yoktur ancak kendisine ait 1 adet makine/araç işyerimde emaneten (veya rehinli olarak) durmaktadır" şeklinde bildirim yapmalısınız. Sessiz kalırsanız o malın tüm bedeli sizin üzerinize borç olarak yazılır.

Soru 2: "İtiraz dilekçesini hangi icra dairesine vermeliyim? Başka şehirdeyse ne olacak?"

Cevap: İtirazınızı, ihbarnameyi gönderen icra dairesine yapmalısınız. Eğer icra dairesi başka bir şehirdeyse (Örneğin İstanbul İcra Dairesi), bulunduğunuz yerdeki (Konya) nöbetçi icra dairesine giderek "İstanbul ... İcra Dairesi'ne Gönderilmek Üzere Muhabere Yoluyla" dilekçenizi verebilir veya e-imzanız varsa UYAP Vatandaş portalı üzerinden evinizden çıkmadan dakikalar içinde itiraz edebilirsiniz.

Soru 3: "Yanımda çalışan işçinin maaş haczi yazısı geldi. Bu da 89/1 gibi midir, itiraz etmezsem borç bana mı kalır?"

Cevap: İİK 355 maddesi gereği maaş haciz yazıları farklıdır ancak mantığı benzerdir. İşçinizin maaşından kesinti yapıp dosyaya göndermezseniz veya "Bu işçi bizden ayrıldı" diye cevap vermezseniz, icra müdürü kesilmeyen o maaş tutarlarını doğrudan işverenin (sizin) banka hesaplarınızdan haczederek tahsil eder. Resmi kurumlardan gelen hiçbir yazıyı cevapsız bırakmayın.

(Bu dilekçe, tarafınıza 89/1 tebliğ edildikten sonra en geç 7 GÜN içinde ilgili icra dairesine sunulmalıdır.)

[Örn: KONYA 3. İCRA DAİRESİ] MÜDÜRLÜĞÜ'NE

DOSYA NO: 2026/.... Esas

BİRİNCİ HACİZ İHBARNAMESİNE İTİRAZ EDEN (3. ŞAHIS): [Adınız Soyadınız veya Şirket Unvanınız] - [TC/VKN] ADRES: [Adresiniz]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

ALACAKLI: [İhbarnamede Yazan Alacaklı Adı] BORÇLU: [İhbarnamede Yazan Borçlu Adı]

TEBLİĞ TARİHİ: .../.../2026

KONU: Tarafımıza tebliğ edilen İİK m.89/1 Birinci Haciz İhbarnamesine karşı yasal süresi içinde İTİRAZLARIMIZIN sunulmasıdır.

AÇIKLAMALAR:

1. Müdürlüğünüzün yukarıda esas numarası belirtilen dosyasından, dosya borçlusu ... [Borçlunun Adı] ...'nın müvekkil nezdinde (şirketimizde/şahsımızda) doğmuş veya doğacak hak ve alacaklarının haczi talebini içerir 89/1 Birinci Haciz İhbarnamesi tarafımıza .../.../2026 tarihinde tebliğ edilmiştir.
2. Yasal 7 (yedi) günlük süresi içerisinde işbu haciz ihbarnamesine itiraz ediyoruz.
3. Dosya borçlusunun müvekkil kurum/şahıs nezdinde hak etmiş olduğu herhangi bir maaş, ücret, hak, menfaat veya başkaca doğmuş ya da doğacak hiçbir nakdi/ayni HAK VE ALACAĞI BULUNMAMAKTADIR.
4. Taraflar arasında herhangi bir ticari ilişki mevcut olmadığından, müvekkilin borçlu şahsa karşı ifa etmesi gereken hiçbir borcu veya yükümlülüğü yoktur.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz edilen nedenlerle; borçlunun müvekkil nezdinde hiçbir hak ve alacağı bulunmadığından, tarafımıza gönderilen 89/1 Birinci Haciz İhbarnamesine ve haciz taleplerine AÇIKÇA İTİRAZ EDİYOR, itirazımızın kabulü ile dosyanıza dercine ve müvekkil kurum/şahıs üzerindeki muhtemel haciz baskısının kaldırılmasına karar verilmesini vekaleten saygılarımla talep ederim.

TARİH: .../.../2026

İTİRAZ EDEN 3. ŞAHIS VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)