EFT Açıklaması ve Borç İade İcrası | Av. Sami IŞILAK

İnternet kullanımının yaygınlaşmasıyla birlikte Letgo, Dolap, Sahibinden gibi platformlar üzerinden ikinci el eşya alım satımı günlük hayatın sıradan bir parçası haline gelmiştir. Kullanmadığınız bir cep telefonunu, bilgisayarı veya mobilyayı bu platformlara koyar, alıcıyla anlaşırsınız. Alıcı eşyayı teslim alırken veya kargolama aşamasında bedeli banka hesabınıza EFT/Havale yoluyla gönderir. Çoğu satıcı, hesabına paranın yattığını gördüğü an işlemi tamamlanmış sayar ve EFT'nin "Açıklama" kısmına ne yazıldığını (veya yazılmadığını) önemsemez.

Ancak Türk Borçlar Kanunu ve Yargıtay içtihatları açısından, banka dekontundaki o küçücük "Açıklama" alanı, devasa hukuki sonuçlar doğuran bir mayın tarlasıdır. Parayı gönderen alıcı açıklamayı tamamen boş bırakmışsa veya sadece "Sami'ye gönderilen" gibi belirsiz bir ifade kullanmışsa, aylar hatta yıllar sonra kapınızda bir icra kağıdı bulabilirsiniz.

Kötü niyetli alıcı, sizden eşyayı teslim almış olmasına rağmen mahkemeye başvurarak; "Ben o parayı ona eşya karşılığı ödemedim, borç olarak vermiştim, şimdi borcumu geri istiyorum" şeklinde bir iddia ileri sürebilir. Mantığa aykırı gibi görünse de hukuk sistemimizde "havale bir ödeme vasıtasıdır, borç verme vasıtası değildir" şeklindeki genel kuralın ispat yükü noktasındaki yansıması, açıklaması boş bırakılan dekontlarda satıcıyı (parayı alanı) son derece zor bir duruma sokmaktadır. Bu makalede; ikinci el satışlarda EFT açıklamasına "Ürün Bedeli" yazılmamasının yarattığı ağır hukuki sonuçları, ispat yükünün kime ait olduğunu ve bu tür kötü niyetli icra takiplerine karşı açılacak Menfi Tespit davalarındaki yasal stratejileri objektif bir hukuki perspektifle inceliyoruz.

Hukuk sistemimizde banka havalesi veya EFT işlemi kendi başına bir "Borç Verme (Karz)" sözleşmesi kurmaz.

• TBK ve Yargıtay Karinesi: Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşik içtihatlarına göre, havale kural olarak bir "ödeme vasıtasıdır". Yani bir kişi diğerinin hesabına para gönderdiğinde, hukuken karine (varsayım) şudur: "Parayı gönderen kişi, parayı alan kişiye daha önceden var olan bir borcunu ödüyordur."
• Eğer parayı gönderen kişi "Ben bu parayı ona borç olarak verdim" diyorsa, bu iddiasını (hayatın olağan akışına aykırı olduğu için) kendisi yazılı delille (dekont açıklaması, senet vb.) ispatlamak zorundadır.

Yukarıdaki kural gereği, alıcı "Ben ona borç verdim" diyerek icra takibi başlattığında, satıcı olarak sizin "Hayır borç vermedi, benden aldığı telefonun parasını ödedi" demeniz davayı kazanmanız için kural olarak yeterli olmalıdır. Ancak uygulamada satıcılar yargılama sırasında yaptıkları tek bir savunma hatasıyla davayı kaybetmektedir.

• Nedene Dayanma (Vasıflı İkrar): Alıcı icraya başvurup "Borç verdim" dediğinde, satıcı mahkemeye çıkıp "Ben bu parayı borç olarak değil, ona sattığım bilgisayarın bedeli olarak aldım" dediği an hukuki denge tamamen değişir.
• Satıcı bu beyanıyla, parayı gönderenin (alıcının) "Önceden var olan bir borcunu ödediği" yönündeki yasal karineyi bizzat kendisi bozmuş olur. Satıcı, hukuken "Vasıflı İkrar" yapmış ve paranın geliş nedenini (satış sözleşmesine) bağlamıştır.
• İspat Yükünün Satıcıya Geçmesi: Yargıtay der ki; "Havalenin satış bedeli olarak gönderildiğini iddia eden taraf (satıcı), aralarındaki satış ilişkisini ispat etmekle yükümlüdür." İşte o an, açıklaması boş olan bir dekontla karşı karşıya kalan satıcı büyük bir kriz yaşar. Satış sözleşmesini (eşyayı teslim ettiğini) yazılı bir belgeyle kanıtlayamazsa, parayı faiziyle birlikte iade etmek (icra borcunu ödemek) zorunda kalır.

Bu tür kötü niyetli icra takipleriyle karşılaşmamak ve ispat yükü altında ezilmemek için satış anında basit ama hayati önlemler alınmalıdır.

1. EFT Açıklamasının Doldurulması Zorunluluğu: Alıcıya IBAN numaranızı verirken, parayı gönderirken açıklama kısmına MUTLAKA ne için gönderildiğini yazmasını şart koşun. (Örn: "İkinci el iPhone 15 satış bedeli", "Koltuk takımı ödemesi"). Açıklamada bu ifadeler yer aldığında, alıcı ileride asla "Borç vermiştim" diyemez; ispat yükü kalıcı olarak alıcıda kalır ve dava açamaz.
2. Platform Yazışmalarının Muhafazası: Dekont açıklaması boş bırakılmışsa bile, Letgo, Dolap, Sahibinden gibi platformlardaki veya WhatsApp'taki yazışmalarınızı silmeyin. "Parayı gönderdim, telefonu teslim aldım" şeklindeki mesaj kayıtları, HMK m. 199 uyarınca "Elektronik Delil" sayılır. Satış ilişkisini ispatlamak zorunda kaldığınızda (ispat yükü size geçtiğinde) bu mesajları delil olarak sunarak mahkemeyi lehinize çevirebilirsiniz.

Kötü niyetli alıcı tarafından hesabınıza gönderilen paranın iadesi için İlamsız İcra takibi başlatılmışsa, süreci titizlikle yönetmelisiniz.

• 7 Gün İçinde İtiraz: İlamsız takip (ödeme emri) tebliğ edildiğinde, 7 gün içinde İcra Dairesine "Böyle bir borcum yoktur, borca ve fer'ilerine itiraz ediyorum" şeklinde dilekçe verilerek takip derhal durdurulur. (İtiraz dilekçesinde paranın neden geldiği yönünde ayrıntılı savunma YAZILMAMALIDIR, sadece borca itiraz edilmelidir).
• Alacaklının İtirazın İptali Davası: Takip durduğunda, kötü niyetli alıcı Asliye Hukuk Mahkemesinde İtirazın İptali davası açmak zorundadır. Bu yargılama sırasında, yazışmalarınızı ve satış ilanınızı delil olarak sunarak, paranın borç değil, ürün bedeli olduğunu ispatlarsınız.
• Kötü Niyet Tazminatı: Alıcının haksız ve kasten zarar verme amacıyla bu takibi başlattığı kanıtlandığında, alacaklı mahkemece haksız talep ettiği tutarın %20'sinden aşağı olmamak üzere Kötü Niyet Tazminatı ödemeye mahkum edilir.

Soru 1: Letgo'dan bisiklet sattım. Alıcı EFT yapıp açıklamayı boş bırakmış. Bana 'Paramı geri ver, borç vermiştim' diye icra göndermiş. Ne yapmalıyım?

Cevap: Ödeme emrini aldığınız tarihten itibaren 7 gün içinde ilgili İcra Dairesine giderek borca itiraz dilekçesi verin. İtiraz takibi durdurur. İtiraz dilekçesinde detaylı bir satış savunması yapmayın. Karşı taraf dava açtığında, Letgo yazışmalarınızı delil olarak sunarak satış ilişkisini ispatlarsınız.

Soru 2: Satışı tamamen nakit elden yapmıştım. Adam 1 ay sonra şikayetçi olmuş, 'Paramı çaldı' diyor. İlanı da silmiştim. Hukuki durum nedir?

Cevap: Elden nakit alışverişlerde ispat sorunu en yüksek seviyededir. Karşı tarafın hırsızlık/gasp iddiası Cumhuriyet Başsavcılığının konusudur. Parayı nakit aldıysanız ve elinizde yazılı bir satış sözleşmesi veya kamera kaydı yoksa ceza soruşturmasında zorlanabilirsiniz. Bu tür satışlarda mutlaka "Ürünü teslim ettim/aldım" şeklinde basit bir tutanak imzalatılmalıdır.

Soru 3: Alıcı havale açıklamasına sadece adım ve soyadımı yazmış. Bu durum borç verdiği anlamına mı gelir?

Cevap: Hayır, açıklamanın sadece isim soyisim içermesi veya boş bırakılması hukuken doğrudan 'borç verme' anlamına gelmez. Karine, havalenin 'mevcut bir borcun ifası (ödemesi)' yönündedir. Ancak dava aşamasında siz 'Bu satış bedeliydi' diyerek vasıflı ikrarda bulunursanız, o satışı yazılı veya elektronik delillerle ispatlamak zorunda kalırsınız.

[KONYA] ... İCRA MÜDÜRLÜĞÜNE

DOSYA NO: 2026/... Esas

İTİRAZ EDEN (BORÇLU): [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [İkametgah Adresiniz]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

ALACAKLI: [Karşı Tarafın Adı Soyadı]

KONU: Tarafımıza tebliğ edilen İlamsız İcra Takibine (Ödeme Emrine), borca, faize ve tüm fer'ilerine yasal süresi içinde itirazımızın sunulması ile takibin DURDURULMASI talebidir.

TEBLİĞ TARİHİ: .../.../2026

AÇIKLAMALAR:

1. Müdürlüğünüzün yukarıda esas numarası belirtilen dosyasından, alacaklı görünen şahıs tarafından müvekkil aleyhine ilamsız icra takibi başlatılmış ve düzenlenen [Örnek No:7] ödeme emri müvekkile .../.../2026 tarihinde tebliğ edilmiştir. Yasal 7 (Yedi) günlük süresi içerisinde takibe, asıl alacağa ve fer'ilerine itiraz ediyoruz.
2. Alacaklı görünen tarafın takip talebinde dayandığı "Borç (Karz)" iddiası tamamen asılsız ve kötü niyetlidir. Müvekkilin, alacaklı görünen tarafa icra takibinde belirtilen tutarda veya herhangi bir miktarda hiçbir borcu bulunmamaktadır.
3. Alacaklı taraf, Türk Borçlar Kanunu kapsamında hiçbir haklı nedene (geçerli bir alacak hakkına) dayanmaksızın, salt müvekkili zarara uğratmak ve haksız menfaat temin etmek kastıyla hareket ederek işbu kötü niyetli takibi başlatmıştır.
4. Açıklanan nedenlerle; borcun tamamına, talep edilen işlemiş faize, faiz oranına ve takibin tüm fer'ilerine açıkça itiraz ediyoruz.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz ve izah edilen yasal gerekçelerle; 1- Müvekkilin alacaklı görünen tarafa herhangi bir borcu bulunmadığından; asıl alacağa, faize ve fer'ilerine yaptığımız itirazımızın KABULÜNE, 2- Haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak başlatılan icra takibinin İcra ve İflas Kanunu hükümleri uyarınca DERHAL DURDURULMASINA karar verilmesini vekaleten saygılarımla arz ve talep ederim.

TARİH: .../.../2026

İTİRAZ EDEN BORÇLU VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)