Sosyal Medya Alışveriş Dolandırıcılığı | Av.Sami IŞILAK

Günümüzde Instagram, Facebook ve WhatsApp, sadece birer iletişim veya eğlence platformu olmaktan çıkmış; milyonlarca liralık kayıt dışı ticaretin döndüğü devasa birer dijital pazar yerine dönüşmüştür. Elektronik eşyalar, piyasa değerinin yarı fiyatına satılan lüks kıyafetler veya yedek parçalar, göz alıcı fotoğraflar ve sahte müşteri yorumlarıyla süslenerek tüketicilere sunulmaktadır. Çoğu faturasız ve vergisiz işlem yapan bu "butik" görünümlü sayfalar, vatandaştan ödemeyi "Kapıda Ödeme" veya doğrudan şahıs hesabına "IBAN'a EFT/Havale" yöntemiyle talep etmektedir.

Vatandaş parayı gönderdiği saniye veya kargoyu kapıda teslim alıp ödemeyi yaptığı an kâbus başlar. Binlerce lira ödenerek sipariş edilen akıllı telefonun kutusundan bir adet "salatalık" veya oyuncak çıkar; marka kıyafet yerine kullanılmış paçavralar gönderilir. Dolandırıldığını anlayan vatandaş, panikle satıcıya yazmaya çalıştığında o klasik duvarla karşılaşır: "Bu kullanıcıya mesaj gönderilemiyor." Satıcı, kurbanını Instagram ve WhatsApp üzerinden saniyeler içinde engellemiş, hesabını kapatmış veya isim değiştirerek anonimliğin karanlığına karışmıştır.

Hukuki tecrübesi olmayan birçok mağdur, "Adamın faturası yok, adı sanı belli değil, sadece bir Instagram hesabıydı, bir bardak soğuk su içeceğiz" diyerek hakkını aramaktan vazgeçmektedir. Oysa bu, dolandırıcıların en çok güvendiği yanılgıdır. Türk Hukukunda, ne dijital dünyada ne de bankacılık sisteminde "tam anonimlik" diye bir şey yoktur. İşlenen suç basit bir tüketici uyuşmazlığı değil, ağır cezalık bir bilişim suçudur. Bu kapsamlı makalede; Instagram veya WhatsApp üzerinden faturasız alışverişte dolandırılanların, ortadan kaybolan sahte satıcıyı banka, kargo ve savcılık kanalıyla nasıl tespit edeceğini, TCK 158/1-f kapsamındaki "Nitelikli Dolandırıcılık" soruşturmasını ve giden paranın İcra Daireleri aracılığıyla faiziyle nasıl geri alınacağını tüm usul kurallarıyla inceliyoruz.

Dolandırıcıların Instagram'da sahte kadın fotoğrafları kullanması, isimlerini "Ucuz İthalat Dünyası" yapması veya WhatsApp'ta yabancı bir numara kullanması sizi çaresiz hissettirmesin.

• Para İzi Asla Silinmez: Dolandırıcı sizin paranızı havaya gönderemez. O paranın girdiği bir banka hesabı, yani bir TR ile başlayan IBAN numarası olmak zorundadır. Türk bankacılık sisteminde anonim hesap, sahte isimle hesap açma veya hayalet IBAN diye bir şey yoktur. Sizin EFT yaptığınız o IBAN'ın arkasında, T.C. Kimlik numarasıyla, ikametgâhıyla ve kamera kayıtlarıyla bankaya kayıtlı GERÇEK BİR ŞAHIS (veya paravan bir kiralık hesap sahibi) vardır.
• Kargo Şirketindeki Kayıtlar: Eğer işlem "Kapıda Ödeme" ise, kargo paketi size bir göndericiden gelmiştir. Gönderici kargo şirketine o paketi verirken kimlik ibraz etmek zorundadır. Ayrıca sizin kapıda kuryeye ödediğiniz para (tahsilatlı kargo bedeli), kargo şirketi tarafından yine o dolandırıcının banka hesabına yatırılmaktadır. Ortada her halükarda devletin saniyeler içinde bulabileceği bir para transfer rotası (finansal iz) mevcuttur.

Ortada bir fatura, resmi bir şirket ve yasal bir alışveriş varsa, kusurlu mal (ayıplı ifa) için gidilecek yer Tüketici Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemesidir. Ancak kutudan telefon yerine salatalık çıkması bir "ayıplı mal" vakası değil, kasten işlenmiş bir "Dolandırıcılık" suçudur.

• Nitelikli Dolandırıcılık (TCK Madde 158/1-f): Türk Ceza Kanunu, dolandırıcılık suçunun "Bilişim sistemlerinin, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle" işlenmesini suçun nitelikli (ağırlaştırılmış) hali sayar. Instagram, Facebook veya WhatsApp üzerinden sahte ilanlar vererek mağduru aldatmak ve banka üzerinden parasını almak, doğrudan bu maddeye girer.
• Cezanın Ağırlığı: Bu suçun cezası 3 yıldan 10 yıla kadar hapistir. İşin içine banka girdiği için, verilecek adli para cezası da mağdurun zararının iki katından az olamaz. Dava Asliye Ceza'da değil, doğrudan Ağır Ceza Mahkemesinde görülür. Bu korkutucu yaptırım, dolandırıcı yakalandığında hapisten kurtulmak için çaldığı parayı size "Etkin Pişmanlık" kapsamında yalvararak geri ödemesini sağlayan en büyük kozunuzdur.

Dolandırıldığınızı anladığınız ilk saniyede paniğe kapılıp delilleri yok etmemeniz veya kuryeyle kavgaya tutuşmamanız gerekir.

• Kapıda Ödemede Kargo Tutanağı: Kargoyu teslim aldınız ve kurye yanınızdayken kutudan şüphelendiniz. Kutuyu mutlaka kuryenin yanında açın. İçinden siparişiniz harici bir çöp çıkarsa, kargo görevlisine acilen "Durum Tespit Tutanağı" tutturun. Kurye tutanak tutmazsa, kutunun açılış anını ve içinden çıkanı cep telefonuyla kesintisiz video kaydına alın. Bu video savcılıkta en kesin delildir.
• Yazışmaları Silmeyin: Satıcı sizi engellese bile, WhatsApp ve Instagram yazışmalarını asla silmeyin (Clear Chat yapmayın). O ekranların baştan sona, satıcının kullanıcı adı (veya telefon numarası) net görünecek şekilde ekran görüntülerini (Screenshot) alın.
• Bankayı Arayın (Şüpheli İşlem İhbarı): EFT yaptıysanız anında bankanızı arayıp "Hesabıma az önce dolandırıcılık amaçlı bir EFT yaptırıldı, alıcı bankaya bloke talebi geçilmesini istiyorum" diyerek şüpheli işlem ihbarında bulunun. Kimi zaman (özellikle FAST değilse veya mesai dışıysa) paranın karşı hesaba geçmesi veya çekilmesi durdurulabilmektedir.

Elinizdeki banka dekontu (üzerinde isim ve IBAN yazar), kargo poşeti, ekran görüntüleri ve tutanaklarla birlikte doğrudan bulunduğunuz yer Cumhuriyet Başsavcılığına giderek "Nitelikli Dolandırıcılık" suç duyurusunda bulunulur.

• Savcının Hukuki Silahları: Savcı, şikâyetinizi aldığında Bilişim Suçları Bürosuna sevk eder. Öncelikle ilgili bankaya bir müzekkere yazılarak, o IBAN numarasının kime ait olduğu, paranın çekilip çekilmediği ve hesabın açılış bilgileri (TC Kimlik No, Adres) talep edilir.
• IP Tespiti ve Hesap Kiralama (Mule Account): Çoğu profesyonel dolandırıcı, parayı kendi hesabına değil, 3-5 bin lira karşılığında hesabını kiralattığı gariban birinin hesabına (Paravan/Kurye Hesap) gönderdirir. Savcı bankadan aldığı bu şahsı ifadeye çağırır. Şahıs "Ben bilmiyorum, hesabımı kiralamıştım" derse, bu onu kurtarmaz; o da "Dolandırıcılığa İştirak veya Suç Gelirlerini Aklama" suçundan yargılanır. Bu korkuyla, parayı asıl kime aktardıklarını (kripto veya nakit olarak kime verdiklerini) genellikle poliste itiraf ederler ve asıl faile ulaşılır.

Savcılık, dolandırıcının veya paravan hesap sahibinin kimliğini, T.C. numarasını ve adresini tespit ettiğinde, parayı almak için ceza davasının bitmesini (yıllarca) beklemenize gerek yoktur.

• İlamsız İcra Takibi (İİK Madde 67): Elinizdeki Savcılık soruşturma dosyasındaki bilgilere ve IBAN dekontuna dayanarak, İcra Müdürlüğünden dolandırıcı (veya hesabına para yatan kişi) aleyhine "Sebepsiz Zenginleşme / Haksız Fiil" gerekçesiyle İlamsız İcra Takibi başlatırsınız.
• Eğer bu şahıs icraya "Benim böyle bir borcum yok" diyerek itiraz ederse, Asliye Hukuk Mahkemesinde "İtirazın İptali" davası açılır. Hâkim, ortada bir mal/hizmet teslimi olmadığını, kutudan salatalık çıktığını veya hiç kargo gelmediğini gördüğünde (ispat yükü karşı taraftadır, o size mal gönderdiğini fatura veya kargo faturasıyla ispatlamak zorundadır); itirazı iptal eder.
• Mahkeme, giden paranızın faiziyle birlikte ve haksız itiraz ettiği için %20 İcra İnkâr Tazminatı ile o kişiden alınarak size ödenmesine, banka hesaplarına ve maaşına haciz konulmasına karar verir.

Soru 1: Instagram'dan kıyafet aldım, EFT yaparken açıklama kısmına hiçbir şey yazmamıştım (boş bıraktım). Ertesi gün beni engellediler. Açıklama yazmadığım için paramı geri alamaz mıyım?

Cevap: Geri alabilirsiniz. EFT açıklamasına 'Kıyafet bedeli' yazmamış olmanız, işlemin bir bağış (hediye) olduğu anlamına gelmez. Türk Hukukunda kural olarak banka transferleri 'mevcut bir borcun ödenmesi' karinesidir ancak ortada ticari bir Instagram sayfası ve engellenme (dolandırıcılık) kastı varsa bu karine çürür. Elinizdeki WhatsApp/Instagram pazarlık yazışmaları ve engellendiğinizi gösteren ekran görüntüleri, o paranın ne için gönderildiğini ispata yeterlidir.

Soru 2: Kapıda ödemeli kargo geldi, parasını nakit ödedim ama içinden eski püskü bezler çıktı. Kargo şirketi 'Biz sadece taşıyıcıyız, parayı iade edemeyiz' diyor. Kargo şirketinin suçu yok mu?

Cevap: Kargo şirketleri hukuken sadece 'Taşıyıcı' konumundadır ve kutunun içindeki malın niteliğini bilmekle yükümlü değillerdir; dolayısıyla doğrudan kargo şirketine dolandırıcılık davası açılamaz. Ancak, ödediğiniz o para (Tahsilatlı Kargo Bedeli) henüz satıcının hesabına aktarılmamışsa, elinizdeki polis/tutanak belgesiyle kargo şubesine derhal 'Paranın satıcıya aktarılmasının bloke edilmesi' ihtarında bulunabilirsiniz. Giden para için asıl muhatap, kargo şirketinin o parayı transfer ettiği 'Gönderici (Satıcı)' şahıs/firmadır.

Soru 3: Parayı gönderdiğim IBAN sahibi karakolda 'Benim haberim yok, arkadaşım benden IBAN'ımı istemişti, parayı çekip ona elden verdim' dedi. Savcı onu serbest bırakmış. Benim muhatabım kim olacak?

Cevap: Sizin hukuki (haciz/icra) anlamında baş muhatabınız her zaman paranın girdiği o IBAN sahibidir. Türk Borçlar Kanunu'na göre hesabına haksız bir para giren kişi 'Sebepsiz Zenginleşmiş' sayılır. Hesabını kiralayan veya arkadaşına kullandıran kişi, 'Ben parayı ona verdim' diyerek size karşı hukuki sorumluluktan (para iadesinden) kurtulamaz. İcra takibini doğrudan o hesap sahibine başlatırsınız, faiziyle ondan tahsil edersiniz. O kişi ödediği parayı gidip arkadaşından (asıl dolandırıcıdan) kendi davalarıyla geri almak zorundadır.

(Aşağıdaki belge, sosyal medya platformlarından sipariş verip ödemesini EFT veya Kapıda Ödeme ile yapan, ancak karşılığında alakasız bir nesne gönderilen veya direkt engellenerek parası gasp edilen mağdurun Cumhuriyet Başsavcılığına sunacağı TCK 158/1-f kapsamındaki suç duyurusu taslağıdır.)

[KONYA] CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA

MÜŞTEKİ: [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [İkametgah Adresiniz]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

ŞÜPHELİ (HESAP SAHİBİ): [Banka Dekontunda veya Kargo Poşetinde Yazan Ad Soyad / Unvan] - (TC Kimlik No Tespiti Makamınıza Aittir)

ŞÜPHELİ KULLANICI/İLETİŞİM: [Örn: "ucuz_telefon_konya" isimli Instagram hesabı / 05xx xxx xx xx numaralı WhatsApp hattı]

SUÇ: Bilişim Sistemleri, Banka veya Kredi Kurumlarının Araç Olarak Kullanılması Suretiyle Nitelikli Dolandırıcılık (TCK m. 158/1-f)

SUÇ TARİHİ: .../.../20..

KONU: Şüpheli/şüphelilerin bilişim sistemlerini (Instagram/WhatsApp) araç olarak kullanarak müvekkili aldatması, faturasız ve sahte ürün pazarlaması yaparak haksız menfaat temin etmesi (dolandırması) nedeniyle haklarında kamu davası açılması talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Müvekkilim, .../.../20.. tarihinde Instagram adlı sosyal medya platformunda faaliyet gösteren (veya WhatsApp üzerinden iletişim kurulan) şüpheliye ait [Kullanıcı Adı / Tel No] hesabı ile iletişime geçmiş ve [Örn: 1 Adet Apple iPhone 15 Pro Max] marka cihazı satın almak hususunda anlaşmıştır.
2. Şüphelinin yönlendirmesiyle müvekkil, .../.../20.. tarihinde kendi banka hesabından şüpheli [Dekonttaki Şahsın Adı Soyadı]'na ait [TR... IBAN numaralı] banka hesabına [Örn: 45.000 TL] tutarında EFT/Havale işlemini gerçekleştirmiştir. (İlgili banka dekontu Ek-1'dedir).
3. Ödemenin yapılmasının ardından (veya kapıda ödemeli kargo teslim alındıktan sonra kutu açıldığında), müvekkile sipariş edilen cihaz yerine [Örn: Salatalık / Eski bir oyuncak telefon / Boş kutu] gönderilmiştir. (Kargo kutusu, içinden çıkanlar ve durum tespit tutanağı fotoğrafları Ek-2'dedir).
4. Müvekkil, durumu bildirmek ve parasını iade almak amacıyla derhal şüpheliyle iletişim kurmaya çalışmışsa da; şüpheli müvekkili Instagram ve WhatsApp üzerinden engellemiş, iletişim numaralarını kapatmış ve hiçbir şekilde ulaşılamaz hale gelmiştir. Tüm yazışma dökümleri ve engellendiğine dair ekran görüntüleri dilekçemiz ekindedir (Ek-3).
5. Şüpheli(ler) açıkça organize bir şekilde, bilişim sistemlerinin geniş kitlelere ulaşma gücünü kullanarak sahte vitrinler oluşturmuş, müvekkilin güvenini kazanarak hileli hareketlerle onu zarara uğratmış ve haksız menfaat elde etmiştir. Eylem basit bir hukuki ihtilaf değil, TCK m. 158/1-f kapsamında açıkça Nitelikli Dolandırıcılık suçudur.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle ve Makamınızca re'sen yapılacak tahkikat neticesinde; Şüphelinin banka hesap hareketlerinin incelenmesine, kullanılan IBAN numarası üzerinden T.C. kimlik numarası ve adres tespitinin yapılmasına, şüpheli numaralara ilişkin HTS ve IP kayıtlarının celbine; şüpheli veya tespit edilecek şüpheliler hakkında Nitelikli Dolandırıcılık (TCK 158/1-f) suçundan İddianame düzenlenerek Ağır Ceza Mahkemesinde KAMU DAVASI AÇILMASINA karar verilmesini vekaleten saygılarımla arz ve talep ederim.

TARİH: .../.../2026

MÜŞTEKİ VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)