Bir sabah uyandınız ve banka hesabınızın boşaltıldığını, üstüne bir de adınıza kredi çekildiğini gördünüz. Bankayı aradınız ama aldığınız cevap sizi yıktı: 'Şifrenizle işlem yapılmış, sorumluluk sizde.' Peki gerçekten öyle mi? Yargıtay'a göre bankalar, siber saldırılara karşı müşterinin parasını en üst düzeyde korumak zorundadır. Siz sahte bir linke tıklamış olsanız bile (Phishing), bankanın 'Şüpheli İşlemi' durdurmaması onu sorumlu yapar. Bankanın 'Kusursuz Sorumluluğu' ilkesi gereği, çalınan paranızı ve çekilen krediyi bankadan geri almanın hukuki yolları bu rehberde.
Teknoloji çağındayız. Artık şubeye gitmiyor, her işi mobilden hallediyoruz. Ancak bir sabah telefonunuza art arda bildirimler yağıyor: "Hesabınızdan 50.000 TL transfer edildi", "Adınıza 100.000 TL Kredi çekildi." Panikle bankayı arıyorsunuz. Müşteri temsilcisi hesabı bloke ediyor ama iş işten geçmiş, para uçmuş. Daha sonra bankadan gelen cevap şok edici: "İşlem sırasında mobil onay verilmiş, şifreler sizin telefonunuza gelmiş. Bu işlemde bankamızın kusuru yoktur, savcılığa gidin."
Savcılık süreci yıllar sürer ve o dolandırıcılar genelde bulunamaz. Peki paranızın üzerine soğuk su mu içeceksiniz? Kesinlikle Hayır. Türk Hukuk sisteminde bankalar "Güven Kurumu" sayılır. Sizin paranızı korumak, siber saldırıları önlemek ve "Şüpheli İşlemleri" (Örn: Gece yarısı 3 dakika içinde kredi çekip başka hesaba atmak) tespit edip durdurmak zorundadırlar. Bunu yapmazlarsa, dolandırıcıyı bulamazsanız bile, parayı BANKADAN alırsınız.
Banka avukatları mahkemede hep şunu savunur: "Müşteri dikkatsiz davrandı, sahte linke tıkladı, şifresini kaptırdı. Bizim sistemimiz güvenli." Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin yerleşik içtihadı şöyledir: "Bankalar, kendilerine emanet edilen mevduatı korumakla yükümlüdür. İnternet bankacılığında 3. kişilerce (dolandırıcılarca) yapılan işlemlerden doğan zarardan, müşteri 'Ağır Kusurlu' olmadıkça BANKA SORUMLUDUR."
Banka sadece parayı saklamakla değil, "Olağan Dışı Hareketleri" izlemekle de yükümlüdür. Örneğin: Emekli maaşı alan ve hiç EFT yapmayan bir teyzenin hesabından, gece 03:00'te 200.000 TL kredi çekilip Kripto borsasına atılıyorsa; banka "Dur bakalım, bu işlem şüpheli" deyip işlemi durdurmalıdır. Durdurmadıysa sorumludur.
Dolandırıcı size bir link attı, tıkladınız, banka ekranı sandınız ve şifrenizi girdiniz. (Phishing/Oltalama). Evet, burada sizin de hatanız var. Ancak mahkeme (Bilirkişi) şöyle der: "Tamam müşteri %50 hatalı ama banka da %50 hatalı. Çünkü o sahte siteyi tespit edemedi, müşteriyi uyarmadı veya şüpheli para çıkışına izin verdi." Bu durumda paranızın tamamını değilse bile, YARISINI veya büyük kısmını bankadan kurtarabilirsiniz. Eğer hiç şifre paylaşmadığınız halde (SIM kopyalama veya Virüs ile) para gittiyse, paranın TAMAMINI alırsınız.
Olay başınıza geldiği an yapmanız gerekenler sırasıyla şunlardır:
Dolandırıcı, hesabınıza girip "Mobil Kredi" başvurusu yaptı, 100.000 TL kredi onaylandı ve o parayı çaldı. Banka sizden bu kredinin taksitlerini ister. "Ben harcamadım" deseniz de banka "Krediyi senin şifrenle verdik" der. Ne Yapmalısınız? Mahkemeden "Tedbir Kararı" alarak, dava bitene kadar o kredinin taksitlerini ödemeyi durdurabilir veya ödediğiniz taksitlerin "İhtirazi Kayıtla" (Dava sonunda geri almak üzere) ödenmesini sağlayabilirsiniz. Davayı kazandığınızda; hem çekilen o kredi borcu SİLİNİR hem de giden paranız iade edilir.
Bazen telefonunuz aniden şebeke kaybeder. Çünkü dolandırıcı, sahte kimlikle bayiye gidip sizin adınıza "Yedek SIM Kart" çıkarmıştır. SMS şifreleri artık dolandırıcının elindeki yeni SIM karta gider. Bu durumda sorumlu sadece banka değil, aynı zamanda kimlik kontrolü yapmadan SIM kart veren GSM OPERATÖRÜDÜR. (Turkcell/Vodafone/Türk Telekom). Dava hem bankaya hem de operatöre açılır ve tazminat ikisinden tahsil edilir.
Soru 1: "Telefonuma virüs bulaşmış, banka sorumlu mu?"
Cevap: Evet. Bankaların mobil uygulamaları, telefonunuzda "Uzaktan Erişim Programı" (TeamViewer, AnyDesk) veya zararlı yazılım (Trojan) varsa çalışmamalı veya uyarı vermelidir. Eğer banka uygulaması, virüslü telefonda çalışmaya devam edip işlem yapılmasına izin verdiyse, güvenlik açığı vardır ve banka sorumludur.
Soru 2: "3D Secure şifresi geldi, girdim. Hata bende mi?"
Cevap: Bu durum "Müterafik Kusur" (Ortak Kusur) yaratır. Banka "Şifreyi girmeseydin" der. Ancak Yargıtay; "Müşteri şifreyi girse bile, banka işlemi şüpheli bulup teyit için müşteriyi aramalıydı" diyerek bankayı yine de (kısmen veya tamamen) sorumlu tutabilmektedir.
Soru 3: "Param Kripto Borsasına (Binance, Paribu vb.) gitmiş. Geri alabilir miyim?"
Cevap: Para Kripto borsasına girdikten sonra genelde coin'e çevrilip soğuk cüzdanlara kaçırılır, takibi zordur. Bu yüzden hedefimiz dolandırıcıyı bulmak değil, BANKADAN TAZMİNAT ALMAKTIR. Bankanın parayı oraya gönderirken güvenlik duvarına takılmaması bizim lehimizedir.
Soru 4: "Dava ne kadar sürer?"
Cevap: Ortalama 1 - 1.5 yıl sürer. Bilirkişi (Bilişim Uzmanı ve Bankacı) bankanın log kayıtlarını inceler. "IP adresi farklı mı?", "Cihaz farklı mı?", "İşlem saati olağan mı?" diye bakar. Rapor lehinize gelirse paranızı faiziyle alırsınız.
Soru 5: "Savcılık 'Takipsizlik' verdi, davam düşer mi?"
Cevap: Hayır. Ceza davası (dolandırıcıyı bulmak) ile Hukuk davası (bankadan para istemek) ayrıdır. Dolandırıcı bulunamasa bile (faili meçhul kalsa bile), bankanın güvenlik zafiyeti varsa paranızı bankadan alırsınız.
Not: Dava açmadan önce bankayı temerrüde düşürmek için şarttır.
İHTARNAME
KEŞİDECİ (MÜŞTERİ): [Adınız Soyadınız] ADRES: ...
MUHATAP (BANKA): [X Bankası A.Ş. Genel Müdürlüğü] ADRES: İstanbul
KONU: Hesabımdan bilgim ve rızam dışında gerçekleşen işlemler nedeniyle oluşan ... TL zararın iadesi talebidir.
AÇIKLAMALAR:
TARİH: .../.../.... KEŞİDECİ: [Adınız Soyadınız] (İmza)
Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)