İşe Girerken İmzalanan Boş İbraname | Av. Sami IŞILAK

Zorlu bir iş arama sürecinin ardından nihayet bir firmadan "İşe kabul edildiniz" telefonunu aldığınızda yaşanan o sevinç, genellikle İnsan Kaynakları ofisinde önünüze konulan evraklarla gölgelenir. İşe giriş bildirgeniz, sözleşmeniz ve SGK evraklarınızın arasına sıkıştırılmış iki tehlikeli kâğıt parçası vardır: Üzerinde sadece imzanızın bulunduğu tarihsiz bir istifa dilekçesi ve "Şirketten hiçbir alacağım kalmamıştır, tüm haklarımı aldım" yazan boş bir ibraname.

İşçi, o an "Bunu imzalamazsam beni işe almazlar, aylardır işsizim" korkusu ve çaresizliğiyle (hukuki tabirle müzayaka haliyle) o kâğıtlara imza atmak zorunda kalır. İşverenlerin bu yasadışı uygulamadaki tek amacı; yıllar sonra işçiyi haksız yere ve tazminatsız olarak işten çıkardıklarında, çekmecede beklettikleri bu boş kâğıtların üzerine o günün tarihini atarak "İşçi kendi isteğiyle istifa etti, üstelik tüm parasını aldığını beyan etti" diyerek kıdem ve ihbar tazminatından kaçmaktır.

Ancak Yargıtay'ın işçi lehine olan emsal içtihatları ve Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) emredici kuralları, işverenlerin bu kurnazlığını yerle bir etmektedir. İş ilişkisinin başında, işçinin iradesi sakatlanarak alınan bu "peşin" istifalar ve ibranameler hukuken koca bir "sıfır" hükmündedir. Bu makalede; işe girişte veya çalışırken baskı altında imzalatılan tarihsiz istifa dilekçelerinin ve boş ibranamelerin neden geçersiz olduğu, Yargıtay'ın "irade fesadı" yaklaşımı ve işten çıkarılan mağdur işçilerin İş Mahkemelerinde kıdem/ihbar tazminatlarını nasıl söke söke alacakları yasal dayanaklarıyla incelenmektedir.

İstifa, bir işçinin kendi özgür iradesiyle, hiçbir baskı altında kalmadan iş sözleşmesini tek taraflı olarak sona erdirmesidir. İşe girildiği ilk gün "istifa" edilmesi, hayatın olağan akışına ve mantık kurallarına taban tabana zıttır.

• Çaresizlik (Müzayaka) ve İrade Sakatlığı: Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin yerleşik kararlarına göre; işe girerken işçinin işsizlik korkusu ve işe girme zorunluluğu nedeniyle imzaladığı tarihsiz istifa dilekçeleri, "İrade Fesadı (Bozukluğu)" ve "Müzayaka Hali (Darda Kalma)" nedeniyle kesin olarak geçersizdir.
• Boş Kâğıdın Sonradan Doldurulması: İşveren, yıllar sonra o boş imzanın üzerini veya tarih kısmını kendi el yazısıyla veya daktiloyla/bilgisayarla doldurduğunda, mahkeme sürecinde alınacak bir Adli Tıp (Kriminal) Raporu ile kâğıttaki yazının tarihi ve mürekkep yaşı ile atılan imzanın yaşının birbirinden farklı olduğu, kâğıdın sonradan doldurulduğu bilimsel olarak ispatlanmakta ve belge çürütülmektedir.

İbraname, işçinin işten çıkarken "İçeride maaşım, fazla mesaim, kıdem veya ihbar tazminatım kalmamıştır, işvereni aklıyorum" dediği son derece kritik bir belgedir. İşverenlerin işin en başında bunu imzalatması Türk Borçlar Kanunu'na açıkça aykırıdır.

• 1 Aylık Bekleme Süresi Şartı: TBK Madde 420 uyarınca, bir ibranamenin geçerli olabilmesi için iş sözleşmesinin sona ermesinden (işten çıkış tarihinden) itibaren en az 1 ay geçmiş olması zorunludur. İşe girerken veya işten çıkılan gün apar topar imzalatılan ibranameler kanunen KESİN OLARAK GEÇERSİZDİR.
• Banka Dekontu Zorunluluğu: Kanun der ki; ibranamede işçinin alacağı hakların miktarı (kıdem: şu kadar, fazla mesai: şu kadar diye) tek tek yazmalı ve bu miktar işçinin banka hesabına eksiksiz yatırılmalıdır. İşveren, "Bana ibraname imzaladı, elden verdim" diyerek banka dekontu ibraz edemezse, o ibraname mahkemede dikkate alınmaz.

İşten çıkarıldığınızda işveren size "Git nereye şikayet edersen et, elimde istifa dilekçen ve ibranamen var" diyerek sizi yıldırmaya çalışırsa, bu blöfe asla boyun eğmemelisiniz.

• İspat Yükü İşverendedir: İş hukukunda temel prensip işçinin korunmasıdır. Bir işçi, ortada geçerli bir sebep yokken, yıllarca çalıştığı bir işyerinden kendi isteğiyle istifa edip kıdem tazminatını yakmaz. Mahkeme, hayatın olağan akışına aykırı olan bu "sözde istifa" belgesine şüpheyle yaklaşır.
• Tanık Beyanları: O işyerinde çalışan veya daha önce çalışıp ayrılmış diğer işçiler şahit olarak dinlenir. Şahitler, "Evet, bu şirkette işe girerken herkese standart boş kâğıt imzalatılır, bana da imzalattılar" dediği anda, işverenin sunduğu o istifa dilekçesi mahkeme nezdinde tüm geçerliliğini yitirir.
• Kıdem ve İhbar Tazminatı Davası: Bu sahte belgeler arabuluculuk ve mahkeme aşamasında çürütüldüğünde, işten çıkarıldığınız tarih itibarıyla hak ettiğiniz Kıdem Tazminatı, İhbar Tazminatı, ödenmeyen yıllık izin ücretleri ve fazla mesai alacaklarınız en yüksek mevduat faiziyle birlikte işverenden tahsil edilir.

Soru 1: İşe girerken bana boş bir A4 kâğıdına imza attırdılar. Şimdi 5 yıl oldu, beni işten çıkardılar ve o kâğıdın üzerini 'kendi isteğimle ayrılıyorum' diye doldurup SGK'dan istifa koduyla çıkışımı vermişler. Tazminatımı alabilir miyim?

Cevap: Kesinlikle alabilirsiniz. O kâğıdın üzerinin yıllar sonra doldurulduğu Adli Tıp Kurumu mürekkep ve yaş incelemesiyle (veya aynı kalemle yazılmadığı tespitiyle) kolayca ispatlanır. İşe girişte alınan istifalar 'irade fesadı' nedeniyle geçersizdir. İş Mahkemesinde dava açarak kıdem ve ihbar tazminatınızı faiziyle birlikte alabilirsiniz.

Soru 2: İşten çıkarıldığım gün önüme matbu bir 'İbraname' koydular, 'Tüm haklarımı eksiksiz aldım' yazıyordu. Korkudan imzaladım ama bankaya bir kuruş para yatırmadılar. Dava açma hakkım bitti mi?

Cevap: Hayır, hakkınız bitmedi. Türk Borçlar Kanunu Madde 420 uyarınca; ibranamenin geçerli olması için işten çıkışın üzerinden en az 1 ay geçmesi ve içindeki meblağların banka hesabınıza yatırılmış olması şarttır. Çıkış günü imzalatılan ve banka dekontuyla desteklenmeyen ibranameler hukuken geçersizdir (çöp hükmündedir). Dava açabilirsiniz.

Soru 3: Şirket 'Eğer istifa ve ibranameyi imzalamazsan sana iş bulamazsın diye kötü referans oluruz, maaşını da vermeyiz' diyerek beni tehdit etti. Nereye başvurmalıyım?

Cevap: Bu durum doğrudan 'Mobbing' ve işçiyi baskı altına alarak iradesini sakatlamaktır (İkrah/Korkutma). Belgeyi imzalasanız dahi bu tehditler altında atılan imzalar geçersizdir. Vakit kaybetmeden zorunlu arabuluculuk sürecini başlatmalı ve anlaşılamaması halinde İş Mahkemesinde 'İşçilik Alacakları' davası açmalısınız.

(Aşağıdaki belge, işe girerken veya baskı altında imzaladığı boş kâğıtlar kullanılarak haksız yere istifa etmiş gibi gösterilen bir işçinin, haklarını talep etmek üzere İş Mahkemesine sunacağı dava dilekçesi taslağıdır.)

[KONYA/İSTANBUL] NÖBETÇİ İŞ MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE

DAVACI (İŞÇİ): [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [İkametgah Adresiniz]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

DAVALI (İŞVEREN): [Şirketin Tam Unvanı A.Ş. / Ltd. Şti.] ADRES: [Şirketin Merkez Adresi]

ARABULUCULUK DOSYA NO: 2026/... Arabuluculuk (Anlaşamama Son Tutanağı Ektedir)

KONU: Davalı işverence haksız ve bildirimsiz olarak iş akdi feshedilen müvekkilin; işe girişte iradesi fesada uğratılarak alınan geçersiz (tarihsiz) istifa dilekçesinin ve şarta aykırı ibranamenin iptali ile, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik [Örn: 50.000 TL] Kıdem Tazminatı ve [Örn: 20.000 TL] İhbar Tazminatının temerrüt tarihlerinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faiziyle birlikte davalıdan tahsili talebidir.

DAVA DEĞERİ: [Şimdilik 70.000 TL] (Belirsiz Alacak Davası)

AÇIKLAMALAR:

1. Müvekkil, davalı şirkete ait işyerinde [Görev/Unvan] pozisyonunda .../.../20.. tarihinden, haksız olarak işten çıkarıldığı .../.../2026 tarihine kadar aralıksız ve sadakatle çalışmıştır. (SGK Hizmet Dökümü Ek-1'dedir).
2. Davalı işveren, .../.../2026 tarihinde hiçbir haklı nedenöstermeksizin müvekkili işten çıkarmıştır. Ancak SGK işten ayrılış bildirgesinde müvekkilin çıkış kodunu gerçeğe aykırı olarak "İstifa (03)" olarak göstermiş ve kıdem/ihbar tazminatlarını ödemekten kaçınmıştır.
3. Davalı tarafın "İstifa" iddiasına dayanak yaptığı belge, müvekkilin işe girdiği ilk gün, işe kabul edilme heyecanı ve darda kalma (müzayaka) hali fırsat bilinerek kendisine matbu bir evrak yığını arasında zorla imzalattırılan boş ve tarihsiz bir A4 kâğıdıdır. Davalı şirket, bu boş imzanın üzerini yıllar sonra kendi daktilosu/bilgisayarı ile doldurarak sahte bir istifa belgesi yaratmıştır. (Gerektiğinde belge üzerinde imza ve mürekkep yaşı yönünden Adli Tıp Kriminal incelemesi talep etmekteyiz).
4. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin kökleşmiş içtihatları uyarınca, işe girerken işçinin müzayaka hali altında imzaladığı tarihsiz istifa dilekçeleri ve ibranameler "İrade Fesadı" sebebiyle kesin olarak hükümsüzdür. Ayrıca işverenin sunduğu olası bir ibraname, TBK m.420 uyarınca 1 aylık bekleme süresine ve banka dekontu şartına uyulmadığından çöp hükmündedir. Müvekkile banka kanalıyla yapılmış hiçbir kıdem veya ihbar tazminatı ödemesi bulunmamaktadır.
5. Müvekkil hayatın olağan akışına aykırı olarak, yıllarca çalıştığı ve tazminata hak kazandığı bir işyerinden hiçbir haklı mazereti yokken kendi rızasıyla ayrılmamıştır. Davalı işverenin haksız feshi nedeniyle yasal tazminat haklarımızın tahsili zorunlu hale gelmiştir.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan ve Mahkemenizce re'sen gözetilecek hukuki nedenlerle; 1- Davamızın KABULÜ ile, davalı tarafça dosyaya sunulacak olan işe girişte alınmış geçersiz istifa dilekçesi ve ibranamenin hukuken HÜKÜMSÜZ SAYILMASINA, 2- HMK m.107 gereğince belirsiz alacak davası olarak açtığımız işbu davada, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla hesaplanacak olan şimdilik [50.000 TL] Kıdem Tazminatının iş akdinin feshi tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faiziyle, şimdilik [20.000 TL] İhbar Tazminatının ise dava/temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalıdan tahsiline, 3- Yargılama giderleri ile avukatlık vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini vekaleten saygılarımla arz ve talep ederim.

TARİH: 05/11/2026

DAVACI VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)