İstifa edersem tazminatım yanar' diyerek mutsuz olduğunuz işte çalışmaya devam etmeyin! Maaşınızın bir kısmı elden mi ödeniyor? Fazla mesainiz verilmiyor mu? Yargıtay'a göre; istifa edip kıdem tazminatını söke söke almanın 5 yolunu ve 'Haklı Fesih' sürecini anlattım.
Toplumda yerleşmiş yanlış bir inanış var: "Tazminat almak için illa patronun kovması lazım." Bu yüzden binlerce işçi; mobbinge uğrasa da, maaşı geç yatsa da, mesai ücreti verilmese de "Aman tazminatım yanmasın" diye dişini sıkıp çalışmaya devam ediyor.
Oysa 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 24. maddesi işçiye "Haklı Fesih" hakkı tanır. Bu hak, "Ben artık çalışmıyorum, istifa ediyorum ama kıdem tazminatımı da istiyorum" deme hakkıdır. Ve şartları oluştuğunda, patronunuz size o tazminatı (İhbar tazminatı hariç) ödemek ZORUNDADIR.
Peki, hangi durumlarda istifa edip tazminat alabilirsiniz? Gelin, Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin kararları ışığında en sık yaşanan 5 örneği inceleyelim.
Türkiye'nin kanayan yarasıdır. Patron bankaya asgari ücreti yatırır, kalan 10.000 TL'yi zarf içinde elden verir. Çoğu işçi "Ne güzel, vergisi kesilmiyor" diye sevinir ama aslında emekliliğinden çalınmaktadır.
Yargıtay Diyor ki: Eğer maaşınızın 1 TL'si bile SGK'ya bildirilmeden elden veriliyorsa; bu durum işçi için "Haklı Fesih" sebebidir. İşçi, 10 yıldır çalışıyor olsa bile, Noterden ihtarname çekip "Primlerim gerçek maaşımdan yatmıyor" diyerek anında işi bırakabilir ve 10 yıllık tazminatını (gerçek maaşı üzerinden) alır. Şahit veya WhatsApp yazışmalarıyla bunu ispatlamak mümkündür.
Haftalık çalışma saati yasal olarak 45 saattir. Bunun üzerindeki her çalışma "Fazla Mesai"dir ve %50 zamlı ödenmelidir. Patronunuz size "Bizde mesai yok, iş bitene kadar çalışacaksın" diyorsa veya mesai parası yerine "Gel sana izin vereyim" diyorsa, bu bir tuzaktır.
Eğer fazla mesai ücretleriniz ödenmiyorsa, bunu bahane ederek iş sözleşmenizi tek taraflı feshedebilir ve içerideki tüm kıdem tazminatınızı alabilirsiniz. (Not: Bayram ve Resmi tatillerde çalıştırılıp ücreti ödenmeyenler için de aynısı geçerlidir).
Maaş gününüz ayın 1'i ama patron sürekli ayın 20'sinde yatırıyor. Bir ay değil, iki ay değil, bunu alışkanlık haline getirdi. İş Kanunu'na göre; ücreti mücbir sebep olmaksızın 20 gün geç ödenen işçi işi bırakabilir. Ancak Yargıtay, "Sürekli hale gelen düzensiz ödemeleri" de haklı fesih sebebi sayıyor. Yani maaşınız sürekli parça parça veya geç yatıyorsa, istifa edip tazminatınızı talep edebilirsiniz.
İşveren veya müdürünüz size sürekli bağırıyor, herkesin içinde aşağılıyor, yapamayacağınız işler veriyor veya sizi istifaya zorlamak için odanızı değiştiriyorsa... Bunun adı MOBBİNG'dir. Mobbingi ispatlamak zordur ama imkansız değildir (Tanık, kamera kaydı, mailler). Eğer onurunuz kırılıyorsa, sağlığınız bozuluyorsa; mobbing nedeniyle iş akdini feshedip tazminatınızı alabilirsiniz.
Eğer ilk sigorta girişiniz 08.09.1999 tarihinden önceyse ve toplamda 15 yıl sigortalılık süreniz + 3600 gün priminiz varsa; Patrona hiçbir sebep sunmadan, sadece SGK'dan alacağınız **"Kıdem Tazminatı Alabilir Yazısı"**nı vererek istifa edebilir ve tazminatınızı alıp çıkabilirsiniz. Bu hak, emeklilik için yaşı bekleyenlere tanınan süper bir haktır.
Buraya kadar her şey tamam. Ama işçilerin %90'ı şu hatayı yapıp haklarını yakıyor: Önüne bir kağıt alıp; "Özel sebeplerimden dolayı, kendi isteğimle istifa ediyorum" yazıp imzalıyorlar.
DURUN! Bunu yazdığınız an, yukarıdaki tüm haklarınız YANAR. Kendi isteğiyle (sebepsiz) istifa edene tazminat verilmez. Yapmanız gereken şudur: Bir avukata danışarak, NOTER KANALIYLA "FESİH İHTARNAMESİ" göndermektir. İhtarnamede: "Maaşım elden ödendiği için / Mesaim verilmediği için iş akdimi HAKLI NEDENLE feshediyorum ve kıdem tazminatımın ödenmesini istiyorum" demelisiniz.
Gördüğünüz gibi, tazminat almak için kovulmayı beklemenize gerek yok. Patronunuz kanuna uymuyorsa, istifa etmek sizin hakkınızdır. Ancak İş Hukuku "usul" hukukudur. Haklıyken haksız duruma düşmemek, o meşhur "istifa dilekçesini" yanlış yazmamak için süreci mutlaka bir avukatla yönetin.
Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)