İşyerinde Aşk ve Evlilik Kovulma Sebebi Mi? Av. Sami IŞILAK

Günümüzün rekabetçi çalışma ortamında, beyaz yakalı veya mavi yakalı fark etmeksizin birçok çalışan, gününün büyük bir bölümünü işyerinde geçirmektedir. İnsan doğası gereği, aynı ortamı, aynı stresi ve aynı projeleri paylaşan iş arkadaşları arasında duygusal bir bağ kurulması, sevgili olunması veya bu ilişkinin evlilikle sonuçlanması son derece olağan bir durumdur. Ancak birçok kurumsal şirket, banka veya holding, İnsan Kaynakları departmanları aracılığıyla bu doğal sürece "katı şirket politikalarıyla" müdahale etmeye çalışmaktadır.

İşe yeni başlayan personele imzalatılan iş sözleşmelerine veya personel yönetmeliklerine genellikle şu korkutucu madde eklenir: "Şirket içi çalışanların birbirleriyle duygusal ilişki kurması veya evlenmesi kesinlikle yasaktır. Evlenen personellerden birinin derhal istifa etmesi gerekir, aksi takdirde iş sözleşmesi tazminatsız olarak feshedilecektir." İnsan Kaynakları departmanına çağrılan ve "Ya ayrılın ya da biriniz istifa etsin" baskısıyla karşılaşan çalışanlar, genellikle kariyerleri ile özel hayatları arasında sıkışıp kalarak büyük bir mağduriyet yaşarlar.

Peki, bir işverenin, çalışanlarının özel hayatına bu denli müdahale etme ve onları sadece "aşık oldukları veya evlendikleri için" işten atma hakkı var mıdır? Anayasa ve İş Hukuku bu soruya net bir "Hayır" cevabı verir. Çalışanların kiminle evleneceğini seçme özgürlüğü Anayasal bir temel haktır; şirketlerin bu hakkı sözleşmelerle yasaklaması hukuken geçersizdir. Ancak bu özgürlüğün de işyeri disiplini açısından bir sınırı vardır. Bu kapsamlı makalede; işyerinde sevgili olmanın veya evlenmenin hangi durumlarda işten atılma sebebi sayılamayacağını, sözleşmelerdeki "evlilik yasağı" maddelerinin neden geçersiz olduğunu ve haksız yere kovulan işçinin İş Mahkemelerinde açacağı "İşe İade ve Kıdem Tazminatı" davalarını tüm yasal boyutlarıyla derinlemesine inceliyoruz.

İşverenler, işe alım aşamasında ellerindeki gücü kullanarak çalışanlara istedikleri her maddeyi imzalattırabileceklerini zannederler. Oysa iş sözleşmeleri Anayasaya ve temel haklara aykırı olamaz.

• Özel Hayatın Gizliliği ve Evlenme Hürriyeti: Anayasa'nın 20. maddesi özel hayatın gizliliğini, Medeni Kanun ise kişilerin dilediği kişiyle evlenme özgürlüğünü güvence altına alır. İş sözleşmesine konulan "İş arkadaşıyla sevgili olmak veya evlenmek yasaktır" şeklindeki bir madde, kişilik haklarına doğrudan ve ağır bir saldırıdır.
• Yargıtay'ın Net Tavrı: Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, sırf iki çalışanın birbiriyle duygusal ilişki yaşaması veya evlenmesi, tek başına geçerli veya haklı bir işten çıkarma sebebi ASLA olamaz. Sözleşmede bu yönde bir yasak olsa dahi, bu madde Türk Borçlar Kanunu (m. 27) uyarınca "Ahlaka ve Kişilik Haklarına Aykırılık" nedeniyle kesin olarak HÜKÜMSÜZDÜR (geçersizdir). İşveren bu maddeye dayanarak sizi işten atarsa, haksız fesih yapmış olur.

İki çalışanın sevgili olması veya evlenmesi yasaklanamaz ancak bu ilişkinin "işyeri düzenine yansıması" işverene bazı müdahale hakları verebilir. Yargıtay burada "İşyeri huzurunun bozulup bozulmadığına" bakar.

• Performans Düşüklüğü ve Disiplinsizlik: Sevgili olan çalışanlar iş saatleri içinde sürekli mesajlaşıyor, kuytu köşelerde uzun vakit geçiriyor, işlerini aksatıyor veya kavga edip ofis ortamında gerginlik yaratıyorlarsa; işveren onları "sevgili oldukları için" değil, "işi aksattıkları ve disiplini bozdukları için" işten çıkarabilir.
• Amir-Memur (Yönetici-Ast) İlişkisi: En riskli durum budur. Bir departman müdürünün, doğrudan kendisine bağlı çalışan bir personelle ilişki yaşaması, "adam kayırma (favoritizm)" şüphelerini doğurur. Diğer çalışanların motivasyonu bozulur. Yargıtay bu durumlarda işverene, çalışanlardan birinin departmanını değiştirme, bu mümkün değilse Kıdem ve İhbar Tazminatını ödeyerek (Geçerli Nedenle) işten çıkarma hakkı tanır. Ancak sırf bu yüzden tazminatsız (Haklı Nedenle) işten atamaz.

İnsan Kaynakları sizi çağırdı, "Şirket politikamıza göre evlenen çiftten biri ayrılmalı, istifa dilekçeni yaz" dedi. İstifa etmediniz ve sizi "Performans" veya "Şirket kurallarına uymama" gibi kılıflarla işten çıkardılar.

• Gerçek Fesih Nedeninin İspatı: İşveren genellikle çıkış belgesine "Evlendikleri için kovduk" yazmaz. Başka bahaneler uydurur. Ancak siz mahkemede, diğer iş arkadaşlarınızın şahitliğiyle asıl sebebin "şirket içi evlilik" olduğunu ispatlayabilirsiniz.
• İşe İade Davası Şartları: İşyerinde 30'dan fazla işçi çalışıyorsa ve sizin de 6 aydan fazla kıdeminiz varsa, işten çıkarıldığınız tarihten itibaren 1 AY içinde arabulucuya başvurarak İş Mahkemesinde "İşe İade Davası" açabilirsiniz.
• Davanın Sonucu: Mahkeme, sırf evlilik/ilişki nedeniyle yapılan feshin geçersiz olduğuna hükmeder. İşveren sizi işe geri almak zorunda kalır. Eğer işe geri almazsa; boşta geçen 4 aylık maaşınızı ve işe başlatmama tazminatı olarak 4 ila 8 aylık maaşınızı size peşin olarak (Kıdem ve İhbar tazminatlarına EK OLARAK) ödemek zorunda kalır.

Bazen şirketler tazminat ödememek ve işe iade davasıyla uğraşmamak için sizi doğrudan kovmaz, ancak ilişkinizi veya evliliğinizi öğrendikten sonra size psikolojik baskı (mobbing) uygulamaya başlarlar.

• Mobbing ile İstifaya Zorlama: Görev yeriniz sebepsiz yere değiştirilir, eşinizle/sevgilinizle aynı vardiyaya yazılmazsınız, sürekli tutanak tutulmaya başlanır.
• Haklı Fesih (İstifa) Hakkınız: İşverenin özel hayatınız üzerinden kurduğu bu psikolojik baskı, İş Kanunu Madde 24/II kapsamında işçi için "Haklı Nedenle Fesih" sebebidir. Noterden bir ihtarname çekerek, "Özel hayatıma ve evliliğime müdahale edilerek mobbing uygulanmaktadır, sözleşmemi haklı nedenle feshediyorum" diyerek işten ayrılabilir ve içerideki tüm Kıdem Tazminatınızı, kullanılmamış izin ücretlerinizi İş Mahkemesi kanalıyla işverenden faiziyle söküp alabilirsiniz.

Soru 1: Eşimle aynı bankada çalışıyoruz, yeni evlendik. İK müdürü 'İçtüzüğümüz gereği biriniz istifa etmeli' diyor. İstifa etmek zorunda mıyım?

Cevap: Kesinlikle hayır. Kendi rızanızla istifa ederseniz kıdem tazminatından ve işsizlik maaşından mahrum kalırsınız. Bankanın veya şirketin içtüzüğündeki bu madde Anayasa'ya aykırı olduğu için hukuken geçersizdir. İstifa etmeyin, eğer sizi onlar işten çıkarırsa hem kıdem ve ihbar tazminatınızı alırsınız hem de işe iade davası açarak ekstra 8-12 aylık maaş tutarında tazminat kazanırsınız.

Soru 2: Müdürümle (amirimle) sevgiliyiz. İşyerinde bunu kimseye belli etmiyoruz ve işimizi aksatmıyoruz. Yine de işten çıkarılabilir miyim?

Cevap: Yargıtay amir-memur ilişkilerine daha hassas yaklaşır. İşiniz aksamasa bile, işveren diğer çalışanlar arasındaki 'eşitlik ve güven' ortamının bozulduğunu iddia edebilir. İşveren bu durumda sizi doğrudan tazminatsız (haklı nedenle) atamaz; ancak departmanınızı değiştirmeyi teklif edebilir. Bu mümkün değilse, size Kıdem ve İhbar tazminatlarınızı tam olarak ödeyerek (geçerli nedenle) işten çıkarabilir.

Soru 3: İşten evlendiğimiz için çıkardılar ama SGK çıkış kodumu (Kod 46/48) ahlaka aykırı durumlar gibi yüz kızartıcı bir kodla bildirdiler. Ne yapmalıyım?

Cevap: Sırf iki çalışanın rızasıyla yaşadığı duygusal ilişki veya evlilik asla 'ahlaka aykırı (Kod 29/46/48)' bir durum değildir. İşverenin bu kodu seçmesi iftiradır ve sicilinizi bozar. Derhal İş Mahkemesinde 'Kıdem Tazminatı ve Çıkış Kodunun Düzeltilmesi' davası açmalı, ayrıca işverenin bu eylemi şeref ve haysiyetinize saldırı olduğu için yüklü miktarda 'Manevi Tazminat' talep etmelisiniz.

(Aşağıdaki belge, aynı işyerindeki biriyle sevgili olduğu veya evlendiği gerekçesiyle haksız olarak işine son verilen bir çalışanın, arabuluculuk sürecinden sonra İş Mahkemesine sunacağı İşe İade dava dilekçesi taslağıdır.)

[KONYA] NÖBETÇİ İŞ MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE

DAVACI: [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [İkametgah Adresiniz]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

DAVALI (İŞVEREN): [Şirketin Tam Ticari Unvanı]

ARABULUCULUK DOSYA NO: [İşe İade Kapsamında Alınan Arabuluculuk Son Tutanak No]

KONU: Davalı işveren tarafından gerçekleştirilen .../.../20.. tarihli haksız ve geçersiz feshin İPTALİNE, müvekkilin eski işine İADESİNE; İşe başlatılmama ihtimaline binaen boşta geçen süreye ait en çok 4 aylık ücret ve diğer haklarının ödenmesine ve 8 aylık ücreti tutarında işe başlatmama (iş güvencesi) tazminatına hükmedilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Müvekkil, davalı şirkette .../.../20.. tarihinden fesih tarihi olan .../.../20.. tarihine kadar [Örn: Finans Uzmanı] olarak başarılı ve özverili bir şekilde çalışmıştır. Davalı işyerinde 30'dan fazla işçi çalışmakta olup müvekkilin iş güvencesi şartları tamdır.
2. Davalı işveren, .../.../20.. tarihli fesih bildirimi ile müvekkilin iş sözleşmesini tek taraflı olarak feshetmiştir. Fesih bildiriminde her ne kadar "Performans düşüklüğü / İşletmesel nedenler" gibi soyut gerekçeler sunulmuş olsa da, feshin asıl nedeni; müvekkilin aynı işyerinde çalışan [Diğer Çalışanın Adı] ile olan duygusal birlikteliği (veya yeni evlenmiş olmasıdır).
3. Davalı şirketin İnsan Kaynakları departmanı, fesih öncesinde müvekkile açıkça "Şirket içi ilişkilerin yasak olduğunu, taraflardan birinin istifa etmesi gerektiğini" şifahen dikte etmiştir. Müvekkil anayasal özel hayatın gizliliği hakkına dayanarak istifa etmeyince bu haksız fesih işlemi gerçekleştirilmiştir.
4. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına (Örn: 9. HD. E:2016/... K:2017/...) ve Anayasa m. 20'ye göre; işçilerin kendi aralarında duygusal ilişki yaşaması veya evlenmesi, işyeri düzenini açıkça ve kanıtlanabilir şekilde bozmadıkça tek başına geçerli bir fesih nedeni oluşturamaz. Müvekkil işini hiçbir şekilde aksatmamış, özel hayatını iş ortamına yansıtmamıştır. Dolayısıyla fesih açıkça geçersiz ve hukuka aykırıdır.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan yasal nedenlerle ve re'sen gözetilecek hususlarla; 1- Davamızın KABULÜ ile; davalı işverence yapılan geçersiz feshin İPTALİNE ve müvekkilin İŞE İADESİNE, 2- Müvekkilin yasal sürede işe başvurmasına rağmen işe başlatılmaması halinde, ödenmesi gereken işe başlatmama tazminatının (feshin anayasal hakların ihlali niteliğinde olması da gözetilerek) müvekkilin 8 AYLIK BRÜT ÜCRETİ tutarında belirlenmesine, 3- Kararın kesinleşmesine kadar boşta geçen süre için müvekkilin 4 AYLIK ÜCRET ve diğer haklarının davalıdan tahsiline, 4- Yargılama giderleri ile avukatlık vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini vekaleten saygılarımla arz ve talep ederim.

TARİH: .../.../2026

DAVACI VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)