Kapıya Bırakılan Kargonun Çalınması | Av.Sami IŞILAK

Elektronik ticaretin ve kargo lojistiğinin ulaştığı devasa hacim, taşıma şirketlerinin günlük teslimat kotalarını aşırı derecede artırmıştır. Hızlı teslimat baskısı altındaki kargo personelleri, alıcıyı adresinde bulamadıklarında veya vakit kaybetmemek amacıyla, ürünü daire kapısının önüne, apartman girişine veya güvenlik görevlisine "imzasız" olarak bırakıp gitme eğilimindedir. Sisteme ise çoğu zaman gerçeğe aykırı biçimde "Alıcıya bizzat teslim edildi" şeklinde not düşülmektedir.

Kapıya bırakılan bu gönderilerin apartman boşluğunda üçüncü şahıslarca çalınması veya kaybolması, e-ticaret ekosisteminde en sık karşılaşılan hukuki ihtilaflardan biridir. Tüketici, kutusunu kapıda bulamadığında satıcıya başvurduğunda "Biz ürünü kargoya verdik, sorumluluk kargo şirketindedir" cevabını almakta; kargo şirketine başvurduğunda ise "Ürün adresinize bırakılmıştır" şeklinde geçiştirilmektedir. Ortada kalan tüketici, ödemesini yaptığı halde ürüne ulaşamamanın mağduriyetini yaşamaktadır.

Türk Hukukunda, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (TKHK), Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümleri, taşıma ve teslim borcunun sınırlarını çok net çizmiştir. Bu makalede; kargonun yetkisiz kişilere veya kapıya bırakılması durumunda hasarın kimin üzerinde kalacağını, satıcının tüketiciye karşı olan kesin sorumluluğunu ve "temassız teslimat" (kapıya bırak) onayının hukuki sonuçlarını objektif bir disiplinle inceliyoruz.

Bir eşyanın taşıyıcı (kargo şirketi) tarafından alıcıya ulaştırılması süreci, Türk Ticaret Kanunu'nun "Taşıma İşleri" bölümünde düzenlenmiştir.

• Teslimin Hukuki Tanımı: TTK uyarınca kargo şirketinin borcu, sadece ürünü belirtilen adrese fiziksel olarak götürmek değildir. Gönderinin, bizzat alıcının kendisine veya onun yetkilendirdiği (vekil, aynı konutta yaşayan aile bireyi vb.) kişilere fiilen teslim edilmesi ve bu işlemin imza (veya dijital kod onayı) karşılığında belgelendirilmesi şarttır.
• İmzasız ve Onaysız Bırakma: Kargo personelinin, alıcının açık rızası ve talimatı olmaksızın paketi kapı önüne, posta kutusuna veya komşuya bırakıp gitmesi, hukuken "teslim borcunun ifa edilmediği" anlamına gelir. Hukuken teslim gerçekleşmediği için, eşyanın çalınması, kaybolması veya hasar görmesi durumunda taşıyıcının ağır kusuru mevcuttur.

Tüketicilerin en çok yanıldığı husus, muhatap olarak doğrudan kargo şirketiyle hukuki mücadeleye girmeye çalışmalarıdır. Oysa tüketicinin sözleşmesel bağı kargo firmasıyla değil, ürünü satın aldığı e-ticaret firmasıyla (satıcıyla) kurulmuştur.

• Hasarın Geçişi İlkesi: Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nin 15. maddesi ve TKHK'nın ilgili hükümleri son derece emredicidir: "Satıcı, malın tüketiciye veya tüketicinin taşıyıcı dışında belirleyeceği üçüncü bir kişiye teslimine kadar oluşan kayıp ve hasarlardan sorumludur."
• Yani ürün kargoda yandığında, kaybolduğunda veya kargo personeli tarafından kapıya bırakılıp çalındığında, tüketici açısından "hasar (risk)" henüz kendisine geçmemiştir. Tüketici, kargo şirketiyle uğraşmak zorunda değildir. Ürünün çalındığı anlaşıldığında, tüketici doğrudan satıcıya başvurarak ürünün yenisini (misliyle değişimi) veya ödediği bedelin iadesini talep etme mutlak hakkına sahiptir. Satıcı, "Bizim suçumuz yok, kargocu çalınmasına sebep olmuş" diyerek sorumluluktan kurtulamaz; kendi seçtiği kargo şirketinin kusuru, satıcının teslim borcunu ortadan kaldırmaz. (Satıcı kendi zararını kargo şirketine ayrıca rücu edecektir).

Kargo şirketlerinin sorumluluktan kurtulabildiği tek istisnai durum, alıcının irade beyanıdır. Pandemi dönemiyle birlikte yaygınlaşan temassız teslimat uygulamaları, hukuki sorumluluğun yönünü değiştirebilmektedir.

• Açık Talimat ve Rıza: Eğer tüketici, kargo şirketinin gönderdiği SMS linkine tıklayarak veya e-ticaret platformundaki seçeneklerden "Kargomu kapıma bırak" veya "Güvenliğe teslim et" kutucuğunu bizzat işaretlemişse, hukuki durum değişir.
• Hasarın Alıcıya Geçmesi: Alıcının bu yöndeki yazılı (dijital) talimatı üzerine kargocunun paketi belirtilen noktaya bırakması ve fotoğrafını çekerek sisteme yüklemesi anında "hukuki teslim" gerçekleşmiş sayılır. Bu saniyeden sonra paketin çalınması durumunda tüm risk ve zarar tüketicinin (alıcının) üzerinde kalır. Ne satıcıdan ne de kargo şirketinden tazminat talep edilebilir.
• Sesli Görüşme Teyidi: Kargocu kapıya gelip zili çaldığında, diafondan veya telefondan "Ben evde yokum, paspasın üzerine bırak" denilmesi de sözlü bir talimattır. Kargo şirketi bu telefon görüşmesini veya kuryenin bu yöndeki tutanağını ispatlarsa, yine sorumluluktan kurtulur.

Kapıya bırakılma onayı olmadığı halde ürün teslim edilmemiş (çalınmış) ve sistemde "Teslim Edildi" gösteriliyorsa, atılması gereken usuli adımlar şunlardır:

• İspat Yükü Satıcıdadır: Ürünün gerçekten tüketiciye bizzat teslim edildiğini ispat etme yükümlülüğü satıcıya (ve onun taşıyıcısına) aittir. Tüketici "Ben almadım" dediğinde, satıcı teslimat fişindeki imzayı, SMS doğrulama (OTP) kodunun girildiğini veya tüketicinin "kapıya bırak" talimatı verdiğini somut log kayıtlarıyla kanıtlamak zorundadır. Kargocunun sahte imza atarak veya "TC Kimlik no sorulmadan teslim edildi" girerek sistemi kapatması satıcıyı kurtarmaz.
• Başvuru Mercii: Satıcıya yapılan iade talebi reddedildiğinde, tüketicinin faturadaki güncel limitlere göre ikametgâhındaki Tüketici Hakem Heyetine (e-Devlet üzerinden ücretsiz olarak) başvurması gerekmektedir. Şikâyet dilekçesinde kargo firması değil, ürünü satan firma "Şikayet Edilen" olarak gösterilmelidir. Hakem heyeti, ıslak imza veya dijital onay eksikliğini tespit ettiğinde, ürün bedelinin tüketiciye iadesine kesin olarak hükmedecektir.

Soru 1: Kargo takip sisteminde 'Kendisine teslim edildi' yazıyor ama ürün kapıda yok ve ben bir şeye imza atmadım. Ne yapmalıyım?

Cevap: Hukuken ürün size teslim edilmemiştir. Kargo kuryesinin kendi inisiyatifiyle sisteme sahte veri girmesi teslim borcunu ifa etmez. Derhal ürünü satın aldığınız firmaya (satıcıya) yazılı olarak başvurarak ürünün tarafınıza ulaşmadığını bildirmeli ve bedel iadesi/yeni ürün talep etmelisiniz. İspat yükü sizde değil, teslim ettiğini iddia eden satıcı ve kargodadır.

Soru 2: Kargocu beni arayıp "Evde yoksanız kapıya bırakıyorum" dedi, ben de acil olduğu için "Tamam bırakın" dedim. Eve geldiğimde paket çalınmıştı. Sorumluluk bende mi?

Cevap: Evet. Sizin kendi hür iradenizle verdiğiniz "kapıya bırak" (temassız teslimat) talimatı, kargo şirketinin teslim borcunu o noktaya bırakmakla ifa etmesini sağlar. Paketin kapıya bırakıldığı andan itibaren hasar (çalınma riski) hukuken size geçmiştir. Bu senaryoda satıcıdan veya kargodan tazminat talep edemezsiniz, fiili gerçekleştiren hırsıza karşı savcılığa suç duyurusunda bulunabilirsiniz.

Soru 3: Satıcı firmaya ürünü alamadığımı söylediğimde "Biz kargoya eksiksiz verdik, sorununuzu kargo firmasıyla çözün" diyor. Haklı mı?

Cevap: Kesinlikle haksızdır. TKHK Madde 48 ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği uyarınca, ürün fiziksel olarak sizin elinize geçene kadar yolda veya kapıda başına gelen her türlü kayıp ve hasarın tek hukuki muhatabı satıcıdır. Satıcı bedel iadesi yapmak zorundadır; kendi uğradığı zararı daha sonra kendi anlaştığı kargo firmasına (size değil) rücu edecektir.

(Aşağıdaki belge, kargo personeli tarafından onaysız olarak kapıya bırakılan ve çalınan/kaybolan ürün nedeniyle, tüketicinin doğrudan satıcıyı temerrüde düşürmek amacıyla yönelteceği yasal başvuru/ihtarname taslağıdır.)

İHTAR EDEN (TÜKETİCİ): [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [Tebligat Adresiniz]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

MUHATAP (SATICI FİRMA): [Ürünün Satın Alındığı E-Ticaret Şirketi Unvanı]

KONU: Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği Madde 15 uyarınca; şahsıma fiilen teslim edilmeyerek kargo firması tarafından usulsüzce kapıya bırakılan ve çalınan/kaybolan ürünün bedelinin iadesi veya ayıpsız misliyle değişimi talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Müvekkilim, şirketinizin internet sitesi üzerinden .../.../20.. tarihinde, [Sipariş Numarası] sipariş koduyla [Ürünün Adı ve Modeli] isimli ürünü [Örn: 15.000 TL] bedel ödeyerek satın almıştır.
2. Söz konusu ürün, tarafınızca [Kargo Şirketinin Adı] kargo firmasına teslim edilmiştir. Ancak .../.../20.. tarihinde, kargo personeli müvekkilime hiçbir fiziki teslimat yapmadan, kimlik teyidi almadan ve SMS (OTP) şifresi sormadan paketi apartman boşluğuna (kapı önüne) bırakıp gitmiştir.
3. Kargo takip sisteminde gerçeğe aykırı olarak "Teslim Edildi" ibaresi yer almasına rağmen, müvekkilim eve geldiğinde paketin çalındığını/yerinde olmadığını tespit etmiştir. Müvekkilin kapıya bırakılması yönünde kargo firmasına verdiği yazılı veya sözlü hiçbir rızası, onayı veya talimatı bulunmamaktadır.
4. Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği m. 15 hükmü çok açıktır: "Satıcı, malın tüketiciye teslimine kadar oluşan kayıp ve hasarlardan sorumludur." Hukuken geçerli bir teslim gerçekleşmediğinden, hasar müvekkilime geçmemiştir. Sorumluluk doğrudan şirketinizin üzerindedir.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan yasal nedenlerle; Hukuken ifa edilmemiş teslim borcu nedeniyle, müvekkilimin sözleşmeden dönme hakkını kullanarak ödediği [15.000 TL] ürün bedelinin işbu ihtarnamenin tebliğinden itibaren 7 (YEDİ) GÜN İÇİNDE müvekkilin alışverişte kullandığı kredi kartına/hesabına iade edilmesini (veya ürünün yenisinin tarafımıza usulüne uygun teslim edilmesini); Aksi halde, Tüketici Hakem Heyeti veya Tüketici Mahkemelerine başvurularak yasal süreçlerin başlatılacağını, kargo sistemine sahte veri giren personeller hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyette bulunulacağını ve tüm yargılama giderlerinin tarafınıza tahmil edileceğini ihtaren bildiririz.

TARİH: .../.../2026

İHTAR EDEN VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)