Bir restoranda çalışırken düşürdüğünüz tepsinin veya şirket aracıyla yaptığınız ufak bir kazanın faturası ay sonunda maaşınızdan mı kesildi? 'Zarar verdim, mecbur ödeyeceğim' diyerek lokmanızı çalmalarına asla izin vermeyin! Türk Borçlar Kanunu'na göre, ortada bir mahkeme kararı veya sizin olay sonrası kendi rızanızla imzaladığınız bir onay belgesi yoksa, patron kafasına göre maaşınızdan TEK KURUŞ BİLE kesemez! Maaştan yapılan bu tek taraflı hasar kesintisi, işçi için doğrudan 'Haklı Nedenle Derhal Fesih' (Tazminatlı İstifa) sebebidir. O zorla imzalattıkları onay belgelerinin mahkemede nasıl geçersiz kılınacağını ve gasp edilen maaşınızla beraber tüm kıdem tazminatınızı faiziyle nasıl söke söke alacağınızı avukat gözüyle inceliyoruz.
İşçi, işyerinde çalışırken kasten (bilerek ve isteyerek) bir şeye zarar vermedikçe, olağan iş akışı içinde meydana gelen kazalar, kırılmalar veya makine arızaları "İşletme Riski" kapsamındadır. İşveren, kâr ettiği bu düzenin zararına ve risklerine de katlanmak zorundadır. Elbette bir işçi dikkatsizliği veya ağır ihmaliyle şirkete zarar verirse, işverenin bu zararı tazmin etme hakkı vardır. Ancak asıl mesele, patronun bu zararı "Nasıl" tahsil edeceğidir. Patron, kendini mahkeme yerine koyup, yargılama yapmadan, kusur oranı belirlemeden işçinin o ayki alın terine (maaşına) el koyamaz. Ücretin kesilmesi, hukukun çok katı kurallara bağladığı, patronun tek taraflı iradesiyle asla yapılamayacak bir işlemdir.
İşverenlerin en çok çiğnediği kanun maddesi Türk Borçlar Kanunu Madde 407'dir. Bu madde açıkça der ki: "İşveren, işçiden olan alacağı ile ücret borcunu işçinin rızası olmadıkça TAKAS EDEMEZ." (Yani zararı maaştan kesemez). Ancak bir istisnası vardır: Kasten verilen zararlar. Eğer patron, sizin o makineyi veya aracı bilerek, isteyerek ve kasten kırdığınızı bir Mahkeme Kararıyla ispatlamışsa, o zaman maaşınızın sadece "haczedilebilir kısmından (en fazla 1/4'ünden)" kesinti yapabilir. Mahkeme kararı yoksa ve sizin olaydan sonra verdiğiniz ıslak imzalı bir "Muvafakatnameniz (Kesinti Onayınız)" yoksa, patronun yaptığı o kesinti doğrudan doğruya "Ücretin Ödenmemesi (Maaş Gaspı)" suçudur.
Kanunun "İşçinin yazılı onayı gerekir" kuralını bilen kurnaz İnsan Kaynakları departmanları, kaza olduktan hemen sonra işçiyi odaya çeker: "Şu kağıdı imzala, masrafı maaşından taksitle keseceğiz. İmzalamazsan seni hemen tazminatsız (Kod 29 ile) işten atarız!" İşçi kovulma korkusuyla o kesinti kağıdını imzalar. Peki bu imza geçerli midir? Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, işçinin işini kaybetme korkusuyla (müzayaka/baskı altında) verdiği bu tür kesinti onayları GEÇERSİZ KABUL EDİLEBİLİR. İşçi, "Ben o onayı kendi özgür irademle vermedim, işten atılmamak için zorla imzaladım" diyerek İş Mahkemesinde o kesintileri iptal ettirebilir ve parasını geri alabilir. Önemli Not: İşe girerken imzaladığınız sözleşmede yazan "İleride vereceğim tüm zararların maaşımdan kesilmesini peşinen kabul ediyorum" şeklindeki maddelerin hukuken HİÇBİR GEÇERLİLİĞİ YOKTUR. Onay, zarar oluştuktan sonra, rakam netleştiğinde verilmelidir.
Maaşınızdan rızanız veya mahkeme kararı olmadan kırılan tabak, bozulan telefon veya araç hasarı için kesinti yapıldıysa, elinizde muazzam bir güç vardır: İş Kanunu Madde 24/II-e! Bu madde uyarınca; işçinin ücreti kanun veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesaplanmaz veya ödenmezse, işçi iş sözleşmesini HAKLI NEDENLE DERHAL FESHEDEBİLİR. Yani patron sizden haksız yere 5.000 TL kestiği an; noterden ihtarnamenizi çekip, "Maaşımdan hukuka aykırı hasar kesintisi yapıldığı için istifa ediyorum" diyerek çantanızı alıp çıkarsınız. İşveren size o güne kadar biriken TÜM KIDEM TAZMİNATINIZI ve kestiği o 5.000 TL'yi kuruşu kuruşuna ödemek ZORUNDA KALIR!
Diyelim ki kaza gerçekten oldu. Patron dava açtı veya sizden para istiyor. Tüm kusur sizde mi? Yargıtay bu noktada çok adil bir terazi kurar. Eğer siz o makineyi kullanırken;
Soru 1: "Olay sonrası yöneticiler bir tutanak tuttu, 'Sami makineyi bozdu' yazdılar. Ben de altını imzaladım. Bu maaşımdan kesmeleri için yeterli midir?"
Cevap: HAYIR! "Olay Tespit Tutanağı" imzalamak, "Maaşımdan kesilmesini onaylıyorum" demek değildir. Tutanak sadece olayın nasıl olduğunu kayda geçirir. Maaştan kesinti yapılabilmesi için belgede açıkça "15.000 TL zararın maaşımdan kesilmesine kendi özgür irademle muvafakat ediyorum" yazması ve sizin bunu imzalamanız gerekir.
Soru 2: "Şoförüm, şirket aracıyla trafik kazası yaptım. Yüzde 100 kusurlu bulundum. Kasko yokmuş, tamir masrafını benden kesiyorlar. Haklılar mı?"
Cevap: Kesinlikle haksızlar! İşveren, şirket araçlarına kasko yaptırmakla mükelleftir (işletme riski). İşveren kasko yaptırmayarak risk almışsa, bu riski kaza yapan şoföre yükleyemez. Yüzde yüz kusurlu olsanız dahi, maaşınızdan tek taraflı kesinti yapamazlar, haklı fesih ile işten ayrılıp tazminatınızı alabilirsiniz.
Soru 3: "Asgari ücret alıyorum. Hasar kesintisi yapıldı ve elime geçen para asgari ücretin altına düştü. Ne yapmalıyım?"
Cevap: Asgari ücret, bir işçinin hayatta kalabilmesi için belirlenen "kırmızı çizgidir". İşçi kendi yazılı onayı ile kesintiye izin verse dahi, bu kesinti işçinin asgari geçimini tehlikeye atacak boyutta (ücretin 1/4'ünü aşacak şekilde) yapılamaz. Hemen İŞKUR'a ve CİMER'e şikayet edebilir, haklı fesih ihtarınızı çekebilirsiniz.
(Bu ihtarname, rızası dışında maaşından "hasar bedeli, kırılan eşya bedeli, trafik cezası" gibi bahanelerle kesinti yapılan işçinin, işten derhal ayrılarak kıdem tazminatını talep etmesi için noterden gönderilecek taslaktır.)
İHTAR EDEN (İŞÇİ): [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [Adresiniz]
VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK
MUHATAP (İŞVEREN): [Şirketin Tam Ticari Ünvanı] ADRES: [Şirketin Adresi]
KONU: Türk Borçlar Kanunu m. 407'ye aykırı olarak rızam dışında maaşımdan yapılan haksız kesinti sebebiyle; iş akdimin İş Kanunu m. 24/II-e bendi uyarınca HAKLI NEDENLE DERHAL FESHEDİLDİĞİ, kıdem tazminatım ve haksız kesilen ücretimin iadesi ihtarıdır.
AÇIKLAMALAR:
SONUÇ VE İSTEM: Tarafımca gerçekleştirilen haklı fesih nedeniyle doğan; Kıdem Tazminatım, maaşımdan hukuka aykırı olarak kesilen [Örn: 15.000 TL], ödenmeyen Fazla Mesai ve Yıllık İzin alacaklarımın, işbu ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 (ÜÇ) GÜN İÇİNDE eksiksiz olarak [IBAN Numaranız] numaralı banka hesabıma yatırılmasını; Aksi takdirde, alacaklarımın tahsili için arabuluculuk sürecinin başlatılarak İş Mahkemesinde dava açılacağını ve tüm mahkeme/vekalet masraflarının tarafınıza yükleneceğini ihtaren bildiririz.
TARİH: .../.../2026
İHTAR EDEN VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)
Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)