Asgari Ücretle İşe Girmek Nafakayı Keser Mi? | Av. Sami IŞILAK

Türk Medeni Kanunu (TMK) uyarınca, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Hukukumuzda "Yoksulluk Nafakası" olarak adlandırılan bu ödeme, boşanma kararının kesinleşmesiyle işlemeye başlar ve yoksulluğa düşen eşin (uygulamada çoğunlukla kadının) asgari yaşam standartlarını korumasını amaçlar.

Boşanma davası bittikten ve yoksulluk nafakası bağlandıktan aylar veya yıllar sonra, nafaka alacaklısı olan eski eşin Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) kayıtlı bir işe girmesi (özellikle asgari ücretle çalışmaya başlaması), nafaka ödeyen taraf (nafaka yükümlüsü) cephesinde genellikle "Artık çalışıyor, yoksulluğu bitti, nafakayı ödemeyi kesebilirim" şeklinde yorumlanmaktadır. Bu yanılgıyla nafakayı kendi inisiyatifiyle ödemeyi durduran birçok kişi, kısa süre sonra birikmiş nafaka borçları, icra takipleri ve hatta "Nafaka Hükümlerine Uymamak (İhlal)" suçundan 3 aya kadar tazyik hapsi cezasıyla karşı karşıya kalmaktadır.

Hukuki gerçeklikte, nafaka alacaklısının bir işe girmesi nafakanın "otomatik olarak" kesilmesini sağlamaz. Türk Medeni Kanunu ve Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun yerleşik içtihatları, asgari ücret seviyesindeki gelirlerin kişiyi yoksulluktan kurtarmaya yetmeyeceğini açıkça ortaya koymuştur. Bu makalede; nafakanın hangi hallerde otomatik kesildiği, asgari ücretle işe girmenin nafakanın kaldırılması veya indirilmesi davalarına etkisi, Yargıtay'ın "yoksulluktan kurtulma" kriteri ve izlenmesi gereken yasal prosedürler objektif yasal dayanaklarıyla incelenmektedir.

Nafaka ödeyen tarafın hiçbir mahkeme kararına ihtiyaç duymaksızın, ödemeyi doğrudan durdurabileceği yalnızca iki yasal durum bulunmaktadır (TMK Madde 176/3):

• Ölüm: Nafaka alacaklısının veya nafaka yükümlüsünün vefat etmesi halinde yoksulluk nafakası kendiliğinden (otomatik olarak) sona erer. Nafaka borcu mirasçılara geçmez.
• Yeniden Evlenme: Nafaka alan eski eşin resmi olarak bir başkasıyla evlenmesi halinde, evlilik tarihinden itibaren yoksulluk nafakası kendiliğinden kalkar.

Bu iki durum haricinde; eski eşin işe girmesi, piyango kazanması, miras kalması veya bir başkasıyla resmi nikah olmaksızın (fiilen) birlikte yaşaması durumlarında nafaka otomatik olarak KESİLMEZ. Nafaka yükümlüsünün ödemeyi durdurabilmesi için mutlaka Aile Mahkemesinde dava açarak "Nafakanın Kaldırılması" kararını alması şarttır.

Eski eşin SGK'lı bir işe girmesi üzerine açılan nafakanın kaldırılması davalarında en kritik nokta, eski eşin elde ettiği gelirin miktarıdır. Ülkemizdeki ekonomik şartlar ve Yargıtay içtihatları bu konuda çok net bir sınır çizmiştir.

• Asgari Ücret Yoksulluğu Ortadan Kaldırmaz: Yargıtay 2. ve 3. Hukuk Dairelerinin istikrar kazanmış kararlarına göre; günümüz ekonomik koşullarında asgari ücret seviyesindeki bir gelir, kişiyi yoksulluktan kurtaracak düzeyde bir gelir değildir. Asgari ücret, kişinin ancak en temel barınma ve beslenme ihtiyaçlarını asgari düzeyde karşılamasına yetecek bir bedel olarak kabul edilir. Bu nedenle, nafaka alan eşin asgari ücretle işe girmesi, tek başına yoksulluk nafakasının tamamen kaldırılması (iptali) için yeterli bir sebep değildir.
• Düzenli ve Yeterli Gelir Kriteri: Nafakanın tamamen kaldırılabilmesi için; eski eşin asgari ücretin çok üzerinde, onu yoksulluk sınırının üzerine taşıyacak, düzenli ve kalıcı bir gelire (örneğin memuriyete atanma, yüksek maaşlı bir uzmanlık kadrosuna geçme) kavuşmuş olması gerekmektedir.

Eski eşin asgari ücretle işe girmesi nafakayı tamamen kaldırmasa da, bu durum mahkemede "Nafakanın İndirilmesi (Tenzili)" davası için güçlü bir haklı neden oluşturur.

• Mali Durumda Değişiklik: Türk Medeni Kanunu Madde 176/4 uyarınca; tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hallerde iradın (nafakanın) artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir.
• Hâkimin Orantı (Denge) Testi: Eski eş çalışmazken bağlanan nafaka, onun hiçbir geliri olmadığı varsayımıyla belirlenmiştir. Eski eş asgari ücretle de olsa bir işe girdiğinde, mali durumunda olumlu bir değişiklik (kısmi bir rahatlama) meydana gelmiş demektir. Aile Mahkemesi hâkimi; eski eşin yeni maaşını, nafaka ödeyenin mevcut gelirini, enflasyon oranını ve tarafların zaruri giderlerini yeniden terazinin kefesine koyar. Eğer nafaka ödeyen kişi de ekonomik zorluk çekiyorsa (örneğin o da asgari ücretliyse veya yeniden evlenip çocuk sahibi olmuşsa), hâkim hakkaniyet gereği yoksulluk nafakasında ciddi bir indirime hükmeder.
• Zenginlik Farkı İstisnası: Ancak nafaka ödeyen kişinin mali durumu çok yüksekse (örneğin yüksek kazançlı bir iş adamıysa) ve ödediği nafaka kendisini hiçbir şekilde sarsmıyorsa, eski eşinin asgari ücretle işe girmesi durumunda mahkeme nafakanın indirilmesi talebini dahi reddedebilir. Çünkü yoksulluk nafakası aynı zamanda evlilik içindeki hayat standardının kısmen de olsa devam ettirilmesini amaçlar.

Nafaka indirim veya kaldırma davası, Aile Mahkemesinde açılır. Bu davada nafaka yükümlüsünün (davacının) ispat etmesi gereken temel hususlar şunlardır:

• SGK Kayıtlarının Celbi: Davacı taraf, eski eşinin işe girdiğini iddia ederek mahkemeden davalının SGK hizmet dökümlerinin celbedilmesini talep eder. Eğer eski eş sigortasız (kayıt dışı) çalışıyorsa, işyerine polis tahkikatı yaptırılarak veya tanık dinletilerek bu durum ispatlanmalıdır.
• Haysiyetsiz Hayat veya Fiilen Evli Gibi Yaşama (Ayrıksı Durumlar): Eğer eski eş işe girmemiş ancak bir başkasıyla resmi nikah olmadan fiilen karı-koca hayatı yaşıyorsa yahut haysiyetsiz bir hayat sürüyorsa, TMK Madde 176/3 gereğince nafaka, mahkeme kararıyla (gelir durumuna bakılmaksızın) tamamen kaldırılır. Bu durum da kolluk araştırması, aynı evde yaşama delilleri ve tanıkla ispatlanır.

Soru 1: Eski eşim geçen ay bir markette asgari ücretle ve sigortalı olarak işe başladı. Yoksulluğu bittiğine göre bu ayki nafakayı bankaya yatırmasam olur mu?

Cevap: Hayır, yatırmak zorundasınız. Nafaka sadece ölüm veya eski eşin resmi olarak yeniden evlenmesi durumunda otomatik kesilir. İşe girme nedeniyle nafakayı kendi kendinize kesemezsiniz. Ödemeyi durdurursanız eski eşiniz icra takibi başlatır ve hakkınızda 3 aya kadar tazyik hapsi davası açabilir. Mutlaka Aile Mahkemesinde dava açarak nafakanın kaldırılması veya indirilmesi kararı almanız şarttır.

Soru 2: Eski eşimin asgari ücretle işe girdiğini belgeleyip dava açarsam nafaka tamamen kalkar mı?

Cevap: Yargıtay içtihatlarına göre asgari ücret kişiyi yoksulluktan kurtaran bir gelir kabul edilmediğinden nafaka tamamen (kökten) kaldırılmaz. Ancak eski eşin artık bir geliri olduğu için, sizin de ekonomik durumunuz değerlendirilerek mahkeme hakkaniyet gereği nafakada belli bir oranda indirim yapılmasına karar verebilir.

Soru 3: Ortak çocuğumuz var ve velayeti annesinde. Eski eşim işe girdiğinde kendisi için ödediğim yoksulluk nafakası ile çocuğumuz için ödediğim iştirak nafakası birlikte mi düşer?

Cevap: Hayır, iştirak nafakası (çocuk için ödenen nafaka) eski eşinizin işe girmesinden doğrudan etkilenmez. İştirak nafakası, çocuğun eğitim, sağlık ve barınma giderlerine sizin de ekonomik gücünüz oranında katılmanızdır. Çocuğun masrafları her geçen yıl artacağından, annenin asgari ücretle işe girmesi çocuğun nafakasının kesilmesini veya indirilmesini gerektirmez. İndirim sadece eski eşinizin şahsına ödenen "yoksulluk nafakası" için talep edilebilir.

(Aşağıdaki belge, yoksulluk nafakası bağlanan eski eşin daha sonra düzenli bir işe girmesi nedeniyle, ödenen nafakanın öncelikle tamamen kaldırılması, mahkemenin aksi kanaatte olması halinde ise hakkaniyete uygun olarak indirilmesi (tenzili) amacıyla Aile Mahkemesine sunulacak dava dilekçesi taslağıdır.)

[KONYA] NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE

DAVACI: [Nafaka Ödeyenin Adı Soyadı] - [TC Kimlik No] ADRES: [İkametgah Adresiniz]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

DAVALI: [Nafaka Alan Eski Eşin Adı Soyadı] - [TC Kimlik No] ADRES: [Davalının Adresi]

KONU: Türk Medeni Kanunu Madde 176 uyarınca; davalının düzenli ve sürekli bir işe girerek gelir elde etmesi ve yoksulluk durumunun ortadan kalkması nedeniyle, taraflar arasındaki boşanma kararıyla hükmedilen aylık [Örn: 5.000 TL] yoksulluk nafakasının tamamen KALDIRILMASINA, Mahkemeniz aksi kanaatte ise davalının elde ettiği yeni gelir ve müvekkilin ekonomik zorlukları gözetilerek hakkaniyet gereği nafakanın uygun bir bedele İNDİRİLMESİNE (TENZİLİNE) karar verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Müvekkil ile davalı, [Konya ... Aile Mahkemesinin] .../.../20.. tarihli ve [Esas-Karar Numarası] sayılı ilamı ile boşanmışlar ve söz konusu karar .../.../20.. tarihinde kesinleşmiştir. İlgili boşanma ilamı ile davalı lehine (kendisi için) aylık [Örn: 5.000 TL] yoksulluk nafakasına hükmedilmiş olup, müvekkil bu nafakayı yıllardır düzenli olarak ödemektedir. (Boşanma ilamı Ek-1'dedir).
2. Boşanma davası görüldüğü tarihte davalı herhangi bir işte çalışmamakta ve geliri bulunmamaktaydı. Ancak davalı, boşanma kararının kesinleşmesinden sonra .../.../202.. tarihi itibarıyla [Şirket Unvanı veya İşyeri Adı] bünyesinde düzenli, sürekli ve SGK kayıtlı bir işe girmiş olup halen bu işyerinde maaşlı olarak çalışmaktadır.
3. Türk Medeni Kanunu'nun 176/4 maddesi gereğince, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde iradın azaltılmasına veya tamamen kaldırılmasına karar verilebilir. Davalının düzenli bir işe girerek gelir elde etmesi, boşanma anındaki "yoksulluk" olgusunu ortadan kaldırmıştır. Müvekkil ise asgari ücretle/sınırlı bir gelirle geçinmeye çalışmakta olup, yeni bir evlilik yapmış ve bakmakla yükümlü olduğu yeni bir ailesi bulunmaktadır. Davalının gelir elde etmesine rağmen müvekkilin eski yüksek nafakayı ödemeye zorlanması müvekkili ekonomik bir yıkıma sürüklemektedir.
4. Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre, nafaka alacaklısının asgari ücretli bir işe girmesi dahi mali durumda davalı lehine ciddi bir olumlu değişiklik yaratmaktadır. Bu nedenle, öncelikle yoksulluk nafakasının tamamen kaldırılmasını; mahkemeniz asgari ücretin yoksulluğu tamamen ortadan kaldırmadığı kanaatinde ise, tarafların değişen ekonomik durumları tartılarak nafakanın cüzi bir rakama (örneğin 1.000 TL'ye) indirilmesini talep etme zorunluluğu doğmuştur.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan ve Mahkemenizce re'sen gözetilecek hukuki nedenlerle; 1- Davalının çalıştığı kuruma ve SGK Başkanlığına müzekkere yazılarak davalının işe giriş tarihlerinin ve maaş bordrolarının celbedilmesine, tarafların güncel sosyo-ekonomik durumlarının kolluk vasıtasıyla araştırılmasına, 2- Davamızın KABULÜ ile; davalının işe girerek düzenli bir gelire kavuşması nedeniyle [Konya ... Aile Mahkemesinin] ... sayılı ilamıyla bağlanan aylık [5.000 TL] yoksulluk nafakasının tamamen KALDIRILMASINA, 3- Mahkemenizce aksi kanaate varılması halinde (terditli talebimiz); davalının elde ettiği yeni gelir ve tarafların güncel mali durumları dikkate alınarak nafakada büyük oranda İNDİRİM (TENZİL) YAPILMASINA, 4- Yargılama giderleri ile avukatlık vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini vekaleten saygılarımla arz ve talep ederim.

TARİH: 19/10/2026

DAVACI VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)