Okulda Sigara İçmenin Cezası | Av. Sami IŞILAK

Lise yıllarının o asi ve kuralları esnetmeye meyilli dönemlerinde, birçok öğrenci okul tuvaletlerini veya bahçenin arka köşelerini birer "güvenli bölge" olarak görür. Eskiden montun içine saklanan bir paket sigaranın yerini, günümüzde rengarenk, oyuncak gibi duran ve meyve kokan "Puff (Elektronik Sigara)" cihazları almıştır. Nöbetçi öğretmen veya okul müdürü o dumanı veya buharı yakaladığında, öğrencinin ve okula çağrılan velinin sığındığı ilk savunma hep aynıdır: "Hocam alt tarafı bir sigara içmiş, elektronik sigaranın zaten tütünü yok, meyve aroması bu! Çocuğun sicilini yakmaya, para cezası kesmeye ne gerek var, söz veriyor bir daha yapmayacak!" Vatandaş, okulda sigara içmenin sadece "Kınama" ile geçiştirilecek basit bir kabahat, elektronik sigaranın ise kanundaki boşluklardan yararlanan masum bir cihaz olduğunu zanneder. Oysa BÜYÜK BİR HUKUKİ YANILGININ VE İDARİ KUMPASIN kurbanı olmaktadırlar! Türk Hukukunda, eğitim kurumlarında tütün veya tütün muadili (elektronik) herhangi bir maddeyi tüketmek, 4207 Sayılı Kanun'a göre devletin en sert şekilde yasakladığı ve "Sıfır Tolerans" uyguladığı kırmızı çizgilerden biridir. Okul müdürü sadece o öğrenciyi Disiplin Kuruluna sevk edip siciline o kara lekeyi işlemekle kalmaz; aynı zamanda devlet adına bizzat o çocuğa (veya velisine) Ağır İdari Para Cezası kesme yetkisine sahiptir! Dahası, aynı suçu o okulun bahçesinde işleyen bir öğretmen veya veli varsa, kanun onlara da acımaz. İşte "Puff sigara sayılmaz" diyen o ergen cehaletini Danıştay kararlarıyla ezip geçen, okul bahçesinin neden kamuya açık bir sokak olmadığını anlatan ve Disiplin Kurulundan çıkan o cezanın üniversite hayallerini nasıl vurduğunu en ince detaylarıyla işleyen dev bir "Eğitim Kurumlarında Tütün Yasağı Rehberi" hazırladım.

Toplumdaki en büyük bilgi kirliliği, sigara yasağının sadece binaların "kapalı alanlarında" geçerli olduğu efsanesidir. Bir öğretmen veya ziyarete gelen bir veli, okul binasından çıkıp okulun bahçesine (açık havaya) adım attığında cebinden sigarasını yakar ve "Açık alandayım, kanun beni bağlamaz" der. Bu 4207 Sayılı Kanun Karşısında Koca Bir Yalandır!

4207 Sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi Kanunu Madde 2/1-c: Kanun, kapalı/açık alan ayrımına bakmaksızın bazı kurumları "Mutlak Yasaklı Bölge" ilan etmiştir. Buna göre; Okul öncesi eğitim kurumlarının, dershanelerin, özel eğitim ve öğretim kurumları dâhil olmak üzere ilk ve orta öğrenim kurumlarının kültür ve sosyal hizmet binalarının KAPALI VE AÇIK ALANLARINDA tütün ürünleri tüketilemez.

• Sınır Neresidir? Okulun dış duvarından (bahçe kapısından) içeri girdiğiniz an, ister spor salonunun arkasında olun, ister ağaçların altında tamamen açık havada olun, sigara içemezsiniz. Bu kural sadece öğrenciler için değil; okul müdürü, nöbetçi öğretmen, kantinci, okul servisi şoförü ve veliler için de KESİN OLARAK geçerlidir.
• İdari Para Cezası (Kabahatler Kanunu m. 39): Bu kuralı ihlal eden kişiye, Kabahatler Kanunu uyarınca (her yıl güncellenen miktarlarda) İdari Para Cezası kesilir. Bu ceza bir "uyarı" değil, doğrudan devletin tahsil edeceği yasal bir borçtur.

Mesele öğrenci olduğunda, işin içine para cezasından çok daha tehlikeli olan Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği girer. Lise çağındaki bir gencin hayatını şekillendirecek olan şey, siciline işlenecek olan disiplin cezasıdır.

MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği Madde 164: Yönetmelik, eylemin ağırlığına göre cezaları kademelendirmiştir.

• İçmek ve Bulundurmak (Kınama): Madde 164/1-ç bendi çok nettir: "Tütün ve tütün mamullerini bulundurmak veya içmek" eylemi doğrudan KINAMA cezasını gerektirir. Öğrencinin sigarayı yakmasına bile gerek yoktur; okul çantasında, cebinde veya dolabında açılmamış bir sigara paketi (veya puff) bulunması, disiplin kuruluna sevk edilmesi ve kınama alması için tek başına yeterlidir.
• Satmak veya Dağıtmak (Okuldan Uzaklaştırma): Eğer öğrenci, okuldaki diğer öğrencilere elektronik sigara (puff) satıyor, ticaretini yapıyor veya bedavaya dağıtıyorsa; bu durum "Okuldan Kısa Süreli Uzaklaştırma" (1-5 gün arası) cezasına döner. Daha vahim durumlarda (örneğin uyuşturucu madde muadili sayılan maddeler karışmışsa) öğrenci "Tasdikname ile Okuldan Uzaklaştırma (Okul Değiştirme)" veya "Örgün Eğitim Dışına Çıkarma" cezasıyla eğitim hayatından tamamen atılabilir!

Son 5 yılın en büyük krizlerinden biri budur. Lise tuvaletleri meyve kokularıyla dolup taşarken, yakalanan öğrenci "Hocam bu tütün değil, buhar. İçinde nikotin yok, meyve aroması var" diyerek cezadan kurtulmaya çalışır. Hukukun Bu Kurnazlığa Cevabı Çok Serttir!

• Danıştay ve Sağlık Bakanlığı Mevzuatı: Türkiye'de Sağlık Bakanlığı ve Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu (TAPDK) mevzuatlarına göre; nargile, elektronik sigara (e-sigara), puff bar, ısıtılmış tütün ürünleri ve her türlü buharlaştırıcı cihaz, ihtiva ettiği maddeye (nikotin olup olmadığına) bakılmaksızın TÜTÜN MAMULÜ olarak kabul edilir ve 4207 Sayılı Kanun kapsamındaki tüm yasaklara BİREBİR tabidir.
• Yani bir öğrencinin cebinden yanan bir Marlboro çıkmasıyla, karpuz aromalı bir Puff Bar çıkması arasında hukuken ZERRE KADAR FARK YOKTUR. İkisi de aynı disiplin cezasını (Kınama/Uzaklaştırma) ve aynı idari para cezasını doğurur.

Velilerin en çok itiraz ettiği nokta: "Okul müdürü polis mi, zabıta mı ki benim çocuğuma para cezası kesiyor?" şeklindeki itirazdır.

• İdari Amir Yetkisi: 4207 Sayılı Kanun Madde 5'e göre, kapalı veya açık alanlarında sigara içilmesi yasak olan yerlerde (Okul binalarında), bu yasağın uygulanmasından ve ihlali halinde idari yaptırım (para cezası) kararını vermekten O YERİN EN ÜST AMİRİ (Okul Müdürü) yetkilidir!
• Yani Okul Müdürü, tuvalette sigara içen öğrenciye (veya bahçede içen öğretmene) tutanak tutup doğrudan İdari Para Cezası kesmeye kanunen TAM YETKİLİDİR. Bu ceza vergi dairesine düşer. "Müdürün yetkisi yok" diyerek Sulh Ceza Hakimliğine yapacağınız bir itiraz reddedilecektir.

Peki ya yasağı çiğneyen kişi bir eğitimci, yani öğretmense? Öğrencilerine rol model olması gereken bir devlet memurunun okul bahçesinde sigara içmesi, Disiplin Hukukunda "Ağırlaştırılmış Kusur" kabul edilir.

• 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 125: Devlet memurunun "Belirlenen yerler dışında tütün mamulü kullanması" eylemi UYARMA cezasını gerektirir.
• Ancak mesele sadece bu kadar basit değildir. Öğretmen, teneffüs saatinde öğrencilerin görebileceği bir şekilde (okul bahçesinde veya açık alanda) sigara içiyorsa, bu eylem "Devlet memuru vakarına yakışmayan tutum ve davranışta bulunmak" kapsamında değerlendirilerek KINAMA veya daha ağır disiplin cezalarına çarptırılmasına neden olabilir. Devlet, eğitimcinin çocuklara kötü örnek olmasını idari yönden asla affetmez. İdari para cezası (Kabahatler Kanunu) ayrıca kesilir.

Sigara ve Puff şüphelerinin odağında her zaman "Arama ve Özel Hayatın Gizliliği" tartışması yatar. Öğrenci, "Benim çantamı/cebimi arayamazsınız, mahkeme kararı (arama kararı) yok" diyerek direnir. Hukuki boyut nedir?

• Eğitim Kurumunun Güvenlik Hakkı: MEB Disiplin Yönetmeliği ve okul güvenlik prosedürleri gereğince; okul yönetimi ve öğretmenler, okulun huzurunu, güvenliğini ve disiplinini sağlamakla yükümlüdür. Eğer bir öğrencinin üzerinde veya çantasında tütün mamulü, kesici alet veya uyuşturucu madde bulunduğuna dair "Makul Şüphe" varsa, okul idaresi adli bir makam olmasa da İDARİ ARAMA (Önleme Araması) yapma hakkına sahiptir.
• Nasıl Yapılır? Bu arama öğrencinin onurunu kıracak şekilde sınıfın ortasında ulu orta yapılmaz. Öğrenci müdür yardımcısı odasına alınır, mümkünse kendi hemcinsi olan bir öğretmen ve varsa Rehber Öğretmen eşliğinde, öğrenciye "Çantanı/Ceplerini kendin boşalt" denilerek yapılır. Öğrenci direnirse kolluk kuvveti (Okul Polisi/Polis) çağrılır ve tutanakla arama polis eşliğinde gerçekleştirilir. "Özel hayatım ihlal ediliyor" diyerek okuldaki idari denetimden kaçılamaz.

Soru 1: "Çocuğum lise son sınıfta ve 18 yaşını doldurdu (reşit oldu). Okul bahçesinde sigara içmesi yine de suç mudur?"

Cevap: EVET, SUÇTUR! 4207 Sayılı Kanun'daki yasak "Yaş" ile ilgili değil, "Mekan" ile ilgilidir. İster 18 yaşını doldurmuş bir lise son öğrencisi olun, ister 45 yaşında bir veli olun, eğitim kurumunun kapalı veya açık (bahçe) alanında tütün mamulü tüketmek KESİNLİKLE yasaktır ve cezaya tabidir.

Soru 2: "Disiplin Kurulunun verdiği 'Kınama' cezası çocuğumun sicilinde ömür boyu kalır mı? Üniversite sınavında (YKS) karşısına çıkar mı?"

Cevap: Hayır, ömür boyu kalmaz. MEB Yönetmeliğine göre; disiplin cezası alan öğrenci, liseden mezun olana kadar bir daha disiplin suçu işlemez ve iyi halli davranışlar sergilerse, mezuniyet döneminde toplanan Ödül ve Disiplin Kurulu kararıyla bu ceza SİCİLİNDEN SİLİNEBİLİR. Üniversiteye girişte veya sivil hayattaki Adli Sicil Kaydında (E-Devlet sabıka kaydında) okul disiplin cezaları ASLA GÖRÜNMEZ. Ancak askeri okul veya polis akademisi gibi özel mülakatlı kurumlara girişte okul arşivleri incelenebilir.

Soru 3: "Okul müdürünün çocuğuma kestiği İdari Para Cezasının hukuka aykırı (haksız) olduğunu düşünüyorum. Nereye itiraz etmeliyim?"

Cevap: Okul müdürü tarafından Kabahatler Kanunu m. 39 uyarınca kesilen idari para cezasına karşı; cezanın size (veliye) tebliğ edildiği tarihten itibaren 15 GÜN İÇİNDE, okulun bulunduğu yerdeki Sulh Ceza Hâkimliğine yazılı bir dilekçe ile (iptal talepli) itiraz edebilirsiniz. Ancak elinizde (çocuğun içmediğine dair) somut bir delil yoksa, salt itiraz etmek genellikle reddedilmeyle sonuçlanır.

(Bu dilekçe, okul disiplin kurulu tarafından sigara/puff içtiği gerekçesiyle haksız yere kınama veya uzaklaştırma cezası verilen öğrencinin velisi tarafından, cezanın iptali için Üst Disiplin Kuruluna / İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne verilecek resmi başvuru taslağıdır.)

[KONYA] ... İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ'NE (İlçe Öğrenci Disiplin Kurulu'na Sunulmak Üzere) Gönderilmek Üzere [Okulun Adı] LİSESİ MÜDÜRLÜĞÜ'NE

İTİRAZ EDEN (VELİ): [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [Adresiniz]

ÖĞRENCİ BİLGİSİ: [Öğrencinin Adı Soyadı] - [Okul No] - [Sınıfı]

KARAR BİLGİSİ: [Okulun Adı] Öğrenci Disiplin Kurulu'nun .../.../2026 tarih ve 2026/... sayılı "Kınama / Kısa Süreli Uzaklaştırma" kararı.

KONU: Okul Öğrenci Disiplin Kurulu tarafından velisi bulunduğum öğrenci hakkında hukuka, MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliğine ve somut delillere aykırı olarak tesis edilen Disiplin Cezasının İTİRAZEN İPTALİ talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Velisi bulunduğum öğrenci hakkında, okul sınırları içerisinde (tuvalette/bahçede) tütün mamulü (elektronik sigara/puff) bulundurduğu/kullandığı iddiasıyla Disiplin Kurulu tarafından haksız ve mesnetsiz olarak itiraza konu ceza tesis edilmiştir.
2. Söz konusu iddia tamamen varsayıma ve somut olmayan şüphelere dayanmaktadır. Öğrencinin üzerinde veya çantasında herhangi bir tütün mamulü yakalanmamış, sözde ihlal anına ilişkin ne bir kamera kaydı ne de eylemi somutlaştıran bağımsız bir tanık beyanı (veya polis tutanağı) dosyaya sunulabilmiştir. Eylem sübuta ermemiştir.
3. Ayrıca, MEB Yönetmeliği uyarınca disiplin cezası verilirken "Öğrencinin geçmişteki iyi hali, okul içindeki uyumu ve fiilin ilk kez işlenmiş olma ihtimali (suç ispatlansa dahi)" göz önüne alınarak bir alt ceza veya rehberlik servisine yönlendirme seçeneği değerlendirilmesi gerekirken, kurul doğrudan cezalandırma yoluna giderek "ölçülülük" ilkesini ihlal etmiştir.
4. Çocuğumun eğitim hayatını, psikolojisini ve gelecekteki akademik kariyerini olumsuz etkileyecek olan bu hatalı kararın üst kurulca kaldırılarak iptal edilmesi hukuki bir zorunluluktur.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle; Velisi bulunduğum öğrenci hakkında [Okulun Adı] Disiplin Kurulu tarafından verilen .../.../2026 tarihli Disiplin Cezasının yapılan itiraz incelemesi neticesinde KALDIRILMASINA (İPTALİNE), öğrencinin sicilinden bu kaydın silinmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.

TARİH: .../.../2026

İTİRAZ EDEN VELİ: [Adınız Soyadınız] (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)