Özel Otoyol Kazası Tazminat Davası | Av. Sami IŞILAK

Kuzey Marmara Otoyolu, Ankara-Niğde Otoyolu, İzmir-İstanbul Otoyolu gibi Yap-İşlet-Devret (YİD) modeliyle özel konsorsiyumlar tarafından işletilen otoyollar, vatandaşlara daha hızlı, konforlu ve en önemlisi "güvenli" bir seyahat vaat etmektedir. Sürücüler, eski devlet yolları yerine yüksek geçiş ücretleri ödeyerek bu otoyolları tercih ettiklerinde, karşılarına aniden bir köpek çıkmayacağına, yolda patlamış kamyon lastiği parçası bulunmayacağına veya devasa çukurlara girmeyeceklerine dair haklı bir güven duyarlar.

Ne var ki uygulamada; otoyol kenarındaki tel örgülerin (çitlerin) bakımsızlığı nedeniyle yola atlayan yaban domuzları veya sokak köpekleri, yeterli temizlik ve devriye atılmaması sebebiyle şerit ortasında bırakılan metal parçaları ve kamyon lastikleri (kaplama lastik kalıntıları) yüzünden her yıl yüzlerce feci trafik kazası meydana gelmektedir. 120 km/s ve üzeri hız limitlerinin uygulandığı bu yollarda, yoldaki bir cisme çarpan veya çarpmamak için manevra yapan araçlar ağır hasar almakta, can kayıpları yaşanmaktadır.

Kazazedeler genellikle zararlarını kendi kaskolarından karşılayıp geçmekte, kaskosu olmayanlar ise tüm masrafı sineye çekmektedir. Oysa hukuki gerçeklikte, gişeden geçip ücret ödeyen sürücü ile otoyolu işleten özel şirket arasında bir "Hizmet Sözleşmesi" kurulur. Şirket, bu sözleşme gereği yolun güvenliğini yüzde yüz sağlamakla mükelleftir. Bu makalede; ücretli otoyollarda yola çıkan hayvan, çukur veya cisim nedeniyle yaşanan kazalarda otoyol işletmecisi şirketin kusursuz sorumluluğu, Tüketici Mahkemelerinde açılacak maddi/manevi tazminat davaları ve olay anında toplanması gereken deliller yasal dayanaklarıyla incelenmektedir.

Devlet yollarında (Karayolları Genel Müdürlüğü sorumluluk alanlarında) meydana gelen kazalarda İdare Hukuku (Hizmet Kusuru) kuralları işlerken, YİD modeliyle işletilen ücretli otoyollarda durum tamamen Özel Hukuk ve Tüketici Hukuku kurallarına tabidir.

Sürücü, otoyol gişesinden HGS/OGS ile geçiş yaptığı veya nakit ödeme yaptığı saniye, otoyol işletmecisi anonim şirket ile arasında zımni bir "Taşıma ve Güvenlik (Hizmet) Sözleşmesi" kurulmuş olur.

• Tüketici Kanunu Kapsamında Ayıplı Hizmet: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun uyarınca; sağlayıcı (otoyol şirketi), taahhüt ettiği hizmeti güvenli ve eksiksiz sunmak zorundadır. Yola köpek girmesi veya şeritte lastik parçası bulunması, hizmetin ayıplı (kusurlu) sunulduğunun kesin kanıtıdır.
• Kusursuz Sorumluluk İlkesi: Şirket, mahkemede "Tel örgüleri dün kontrol etmiştik, köpek gece altını kazıp girmiş, bizim kusurumuz yok" veya "Kamyondan düşen parçayı görmemiz imkansızdı" şeklinde savunmalar yaparak sorumluluktan kurtulamaz. Yargıtay içtihatlarına göre, yüksek teknolojiyle ve kameralarla donatıldığı iddia edilen, fahiş ücretler alınan bu yollarda güvenliği sağlamak şirketin mutlak (kusursuz) sorumluluğundadır. Yolda cisim varsa, şirket kusurludur.

Otoyol işletmecisine karşı açılacak milyonlarca liralık tazminat davasının kaderi, kaza anında atılacak doğru adımlara ve tutulacak tutanağa bağlıdır. En sık yapılan hata, jandarma veya trafik polisini beklemeden sadece çekici çağırıp yolu terk etmektir.

• Kolluk Kuvvetini Çağırma Zorunluluğu: Otoyolda cisme, hayvana veya çukura çarparak kaza yaptığınızda, aracınızı güvenli şeride çekip derhal otoyol polisini veya jandarmayı (112) aramalısınız. Resmi Kaza Tespit Tutanağı tutulması şarttır.
• Tutanağın İçeriğine Müdahale: Gelen kolluk ekipleri, matbu olarak "Sürücü hızını yol şartlarına uydurmayarak direksiyon hakimiyetini kaybetti" yazma eğilimindedir. Bu ifade davayı kaybettirir. Tutanakta açıkça; "Sol şeritte bulunan kamyon lastiği parçasına / yola atlayan sahipsiz köpeğe çarparak kaza yapılmıştır" ibaresinin yazılması hususunda ısrarcı olunmalıdır.
• Fotoğraf ve Video Kaydı: Kaza anında araç kamerasından alınan görüntüler, yoldaki hayvanın/cismin fotoğrafları, yırtılmış tel örgülerin görüntüleri ve çekici gelmeden önce olay yerinin geniş açılı fotoğrafları altın değerinde delillerdir.

Özel otoyol işletmecisine açılacak davada, Borçlar Kanunu haksız fiil ve sözleşmeye aykırılık hükümleri gereğince kişinin uğradığı tüm menfi zararların giderilmesi istenir.

Maddi Tazminat Kalemleri:

• Araç Hasar Bedeli: Aracın kaskosu yoksa, tüm onarım masrafı şirketten istenir. Kasko varsa ve hasarı ödemişse, kasko şirketi otoyol şirketine rücu eder.
• Araç Değer Kaybı: Aracınız kaskodan tamir edilse dahi, kaza nedeniyle aracın ikinci el piyasasında yaşayacağı TRAMER değer kaybını kasko değil, kusurlu olan otoyol işletmecisi şirket ödemek zorundadır.
• Çekici ve İkame Araç (Mahrumiyet) Bedeli: Aracın serviste kaldığı haftalar veya aylar boyunca sizin araçsız kalmanız nedeniyle ödemek zorunda kaldığınız kiralık araç (ikame araç) bedelleri ve otoyoldan çekici ücretleri şirketten tahsil edilir.
• Bedensel Zararlar: Kazada yaralanma veya vefat varsa; tedavi giderleri, geçici/sürekli işgöremezlik (maaş kaybı) ve destekten yoksun kalma tazminatları talep edilir.

Manevi Tazminat: Özellikle aile ile birlikte yapılan seyahatlerde aniden yola çıkan bir cisme çarpmanın yarattığı ağır ölüm korkusu, travma ve psikolojik sarsıntı nedeniyle, mahkemece otoyol şirketi aleyhine caydırıcı miktarda manevi tazminata hükmedilir.

Davaların reddedilmemesi için görevli mahkemenin doğru seçilmesi hayati önem taşır. Husumet (Davalı taraf) doğrudan özel otoyol işletmecisi şirkettir (Örn: ICA A.Ş., ERG Otoyol A.Ş. vb.). İdare Mahkemesine dava açılamaz.

• Tüketici Mahkemesi: Kazayı yapan araç "hususi (özel)" kullanıma tahsis edilmiş standart bir binek araç ise ve sürücü şahıs ise, taraflar arasındaki ilişki tüketici işlemi sayılır. Dava açılmadan önce Tüketici Arabuluculuğuna başvurulur, anlaşılamazsa Tüketici Mahkemesinde dava açılır. (Miktar düşükse Tüketici Hakem Heyetine gidilir).
• Asliye Ticaret Mahkemesi: Eğer kaza yapan araç şirket üzerine kayıtlı bir ticari araç, kamyon, otobüs veya kiralama şirketine ait bir araç ise, uyuşmazlık Türk Ticaret Kanunu kapsamına girer. Bu durumda Zorunlu Ticari Arabuluculuk sonrasında dava Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmalıdır.

Soru 1: Ücretli otoyolda gece 130 km hızla giderken yola aniden yaban domuzu atladı, araç perte çıktı. Otoyol şirketi 'Bizim kontrolümüz dışında, hayvan bu' diyerek zararı reddediyor. Haklılar mı?

Cevap: Kesinlikle haksızlar. Ücretli otoyollarda güvenliği sağlamak şirketin asli sözleşmesel yükümlülüğüdür. Yaban domuzunun yola girebilmesi, otoyol kenarındaki tel örgülerin ve güvenlik bariyerlerinin eksik, yırtık veya yetersiz olduğunu kanıtlar. Yargıtay kararları çok açıktır; yola hayvan girmesi hizmetin ayıplı olduğunun kesin delilidir. Şirkete karşı tüm hasarınız ve manevi zararınız için Tüketici Mahkemesinde tazminat davası açabilirsiniz.

Soru 2: Yoldaki kamyon lastiği parçasına çarptım. Kaza tutanağı tutturmadım çünkü geceydi ve korktum, sadece çekici çağırıp aracı özel servise çektirdim. Şimdi dava açabilir miyim?

Cevap: Resmi kaza tutanağının olmaması davanızın ispatını zorlaştırır, ancak imkansız kılmaz. O anki HGS geçiş kayıtlarınız, çekici firmasının sizi otoyolun içinden aldığına dair fatura ve GPS kayıtları, aracın hasar şekli ve varsa araç içi/otoyol kamera kayıtları ile durumu ispatlayarak dava açabilirsiniz. Ancak her halükarda kaza anında 112'yi arayıp resmi kayıt oluşturmak en güvenli yoldur.

Soru 3: Aracımı kasko yaptırmıştı, bütün tamir masrafını kaskom ödedi. Otoyol şirketine karşı bir hakkım kaldı mı?

Cevap: Evet, kaldı. Kaskonuz sadece onarım masrafını öder. Ancak aracınızda oluşan binlerce liralık "Araç Değer Kaybı", onarım süresince kiraladığınız aracın bedeli (Araç Mahrumiyet Bedeli) ve kaza anında yaşadığınız ölüm korkusu nedeniyle "Manevi Tazminat" haklarınız kasko tarafından ödenmez. Bu kalemlerin tamamı için otoyol işletmecisine karşı şahsen dava açma hakkınız devam etmektedir.

(Aşağıdaki belge, özel otoyolda yoldaki bir engele (çukur, hayvan, lastik parçası) çarparak kaza yapan şahsa ait binek aracın (tüketici işlemi) uğradığı hasar, değer kaybı ve manevi zararın tahsili amacıyla Tüketici Mahkemesine sunulacak dava dilekçesi taslağıdır.)

[KONYA/ANKARA] NÖBETÇİ TÜKETİCİ MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE

DAVACI: [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [İkametgah Adresiniz]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

DAVALI: [İlgili Otoyol İşletmesi A.Ş. - Örn: ERG Otoyol Yatırım A.Ş. veya ICA İçtaş A.Ş.] ADRES: [Davalı Şirketin Genel Müdürlük Adresi]

ARABULUCULUK DOSYA NO: 2026/... Arabuluculuk (Anlaşamama Son Tutanağı Ektedir)

KONU: Davalı şirketin işletmecisi olduğu ücretli otoyolda güvenlik ve bakım yükümlülüklerine (Sözleşmeye) aykırı davranması neticesinde müvekkilin yola çıkan [Örn: sahipsiz köpek sürüsüne / kamyon lastik parçasına] çarparak kaza yapmasından kaynaklanan; fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik [Örn: 200.000 TL] araç hasarı ve değer kaybından doğan MADDİ TAZMİNATIN, ayrıca müvekkilin kaza anında yaşadığı ağır hayati tehlike ve travma sebebiyle [Örn: 100.000 TL] MANEVİ TAZMİNATIN kaza tarihinden itibaren işleyecek en yüksek ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsili talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Müvekkil, mülkiyeti kendisine ait [Plaka No] plakalı hususi aracı ile .../.../2026 tarihinde saat ... sularında, işletmesi davalı şirkete ait olan [Örn: Ankara-Niğde Otoyolu / Kuzey Marmara Otoyolu] gişelerinden giriş yaparak seyahat etmeye başlamıştır. Müvekkil, otoyol kullanım ücretini (HGS) ödemek suretiyle davalı şirket ile zımni bir Hizmet (Güvenli Taşıma) Sözleşmesi kurmuştur.
2. Seyir halindeyken, otoyolun [Kilometre ve Mevki] mevkiine gelindiğinde, otoyol içerisinde bulunması kesinlikle mümkün ve yasal olmayan [Örn: devasa bir kamyon lastiği parçası / yırtık tel örgülerden yola fırlayan yaban domuzu sürüsü] müvekkilin aracının önüne aniden çıkmıştır. Yüksek hız limitli bu yolda engelden kaçamayan müvekkil cisme çarparak ağır bir trafik kazası geçirmiştir.
3. Olay yerine gelen kolluk kuvvetlerince tutulan .../.../2026 tarihli Resmi Kaza Tespit Tutanağında; kazanın doğrudan yoldaki cisimden/hayvandan kaynaklandığı, sürücü müvekkilin herhangi bir kural ihlalinin veya kusurunun bulunmadığı açıkça tespit ve imza altına alınmıştır. (Kaza tutanağı ve olay yeri fotoğrafları Ek-1'dedir).
4. 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun Madde 13 vd. uyarınca davalı şirket, sunduğu otoyol hizmetini güvenli ve eksiksiz ifa etmekle yükümlüdür. Otoyol kenarındaki tel örgülerin bakımsızlığı, yol temizliğinin ve devriyelerin yapılmaması davalı şirketin ağır hizmet kusurunu (ayıplı hizmeti) oluşturmaktadır. Kusursuz sorumluluk ilkesi gereği davalı taraf müvekkilin tüm zararını karşılamak zorundadır.
5. Kaza neticesinde müvekkilin aracında ağır hasar oluşmuş, araçta [Örn: 150.000 TL] tamir bedeli ve tahmini [Örn: 50.000 TL] TRAMER değer kaybı meydana gelmiştir. Ayrıca gece vakti otoyol ortasında ölümle burun buruna gelen müvekkil ağır bir psikolojik şok yaşamıştır. Bu nedenle zararlarımızın tespiti ve tahsili için huzurdaki davanın açılması zarureti doğmuştur.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan ve Mahkemenizce re'sen gözetilecek hukuki nedenlerle; 1- Dosyanın makine/otomotiv mühendisi bilirkişisine tevdii ile müvekkilin aracındaki hasar, parça, işçilik, değer kaybı ve araç mahrumiyet bedellerinin tam ve eksiksiz olarak tespit edilmesine, 2- Davamızın KABULÜ ile; belirsiz alacak (HMK m.107) niteliğindeki şimdilik [200.000 TL] MADDİ TAZMİNATIN ve yaşanan ağır ölüm korkusu/travma karşılığı [100.000 TL] MANEVİ TAZMİNATIN, kaza tarihi olan .../.../2026 tarihinden itibaren işleyecek ticari/yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsiline, 3- Yargılama giderleri ile avukatlık vekâlet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini vekaleten saygılarımla arz ve talep ederim.

TARİH: 23/10/2026

DAVACI VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)