Sahte Diyetisyen ve Tazminat Davası | Av. Sami IŞILAK

Günümüzde sosyal medyanın (Instagram, TikTok) yaygınlaşmasıyla birlikte, hiçbir tıp veya beslenme uzmanlığı eğitimi almamış kişiler; "Yaşam Koçu", "Sağlıklı Yaşam Danışmanı" veya "Holistik Beslenme Uzmanı" gibi süslü unvanların arkasına saklanarak halk sağlığıyla oynamaktadır. İnternetten kopyaladıkları ağır "şok diyet" listelerini insanlara binlerce liraya satan veya içeriği tamamen belirsiz "Zayıflama Çayı", "Detoks Suyu", "Ödem Atıcı Kapsül" gibi ürünleri kargolayan bu sahte uzmanlar, toplumda devasa bir sağlık krizine yol açmaktadır.

Bilinçsizce yazılan sıfır karbonhidratlı şok diyetler veya ne olduğu belirsiz zayıflama çayları; böbrek yetmezliği, karaciğer iflası, kalp ritim bozuklukları, kalıcı metabolik sendromlar ve hatta ani kalp krizlerine neden olabilmektedir. Bir süre sonra hastanelik olan, midesi yıkanan veya organ nakli listesine girmek zorunda kalan mağdurlar, bu sahte uzmanlara ulaştıklarında genellikle engellenmekte veya "Ürünü yanlış kullanmışsınız, diyetimi harfiyen yapmamışsınız" şeklinde küstah savunmalarla karşılaşmaktadırlar.

Hukuk sistemimiz, insan sağlığını "Yaşam Koçu" adı altında ticarete döküp zehirleyen bu şahıslara karşı son derece ağır yaptırımlar öngörmektedir. Diyetisyenlik, kanunla korunan resmi bir sağlık mesleğidir; diplomasız icra edilmesi hapis cezası gerektiren bir suçtur. Bu makalede; sahte diyetisyenlerin ve yaşam koçlarının sattığı ürünler veya yazdırdığı diyetler yüzünden organ hasarı (zehirlenme) yaşayan mağdurların açacağı Taksirle/Kasten Yaralama ceza davaları, diplomasız meslek icrası suçu ve maddi/manevi tazminat süreçleri yasal dayanaklarıyla incelenmektedir.

Türkiye'de bir kişiye tıbbi bir diyet listesi yazmak, beslenme tedavisi uygulamak veya zayıflama ürünü önermek için Tıp Fakültesi veya Beslenme ve Diyetetik Bölümü mezunu olmak kanuni bir zorunluluktur.

• 1219 Sayılı Kanun ve Suçun Cezası: 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun uyarınca; diploması olmadığı halde hekimlik (veya yasayla tanınmış sağlık mesleklerini, örneğin diyetisyenliği) yapanlar, hasta tedavi edenler veya tavsiyelerde bulunanlar 2 yıldan 5 yıla kadar hapis ve yüksek miktarda adli para cezası ile cezalandırılır.
• "Yaşam Koçu" Kılıfı Sorumluluktan Kurtarmaz: Mahkemelerde bu şahıslar, "Ben diyetisyen değilim, yaşam koçuyum, sadece tavsiye verdim" diyerek cezadan kurtulmaya çalışırlar. Ancak Yargıtay'a göre; kişinin unvanı ne olursa olsun, bir hastaya "Bunu yiyeceksin, bu çayı günde üç kez içeceksin" şeklinde tıbbi bir reçete/diyet dayatmak doğrudan yetkisiz hekimlik/diyetisyenlik suçunu oluşturur.

Sahte diyetisyenin kargoladığı zayıflama çayını içtikten veya şok diyetini uyguladıktan sonra hastanelik olan kişi için devreye Türk Ceza Kanunu (TCK) girer.

• Taksirle Yaralama (TCK m. 89): Yaptığı işin (verdiği çayın veya diyetin) hastaya zarar vereceğini öngörememiş ancak ağır dikkatsizliği sonucu kişinin karaciğer veya böbreğinde hasara yol açmışsa, bu kişi Taksirle Yaralama suçundan yargılanır.
• Olası Kastla Yaralama (TCK m. 86-87): Eğer sattığı zayıflama çayının içinde sibutramin gibi yasaklı (kalp krizine yol açan) kimyasallar bulunduğu Sağlık Bakanlığı laboratuvarlarında tespit edilirse; satıcı "Bunun zarar verebileceğini biliyordum ama olursa olsun, parama bakarım" mantığıyla hareket etmiş sayılır. Bu durumda suç Olası Kastla Nitelikli (Ağırlaşmış) Yaralama'ya döner ve faile doğrudan ağır hapis cezası verilir. Hastanın organlarından biri işlevini yitirmişse ceza yarı oranında artırılır.

Ceza davasının yanı sıra, organ hasarı veya zehirlenme yaşayan mağdurun uğradığı zararların telafisi için hukuk mahkemelerinde (duruma göre Asliye Hukuk veya Tüketici Mahkemesinde) tazminat davası açılmalıdır.

• Maddi Tazminat: Mağdurun yoğun bakım veya hastane tedavi masrafları, karaciğer/böbrek tedavisi için harcadığı ilaç bedelleri, bu süreçte çalışamadığı için uğradığı gelir (maaş) kaybı ve yaşam koçuna (sahte uzmana) çay/danışmanlık için ödediği ücretlerin tamamı, haksız fiil tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte talep edilir.
• Manevi Tazminat: Yaşanılan organ iflası tehlikesi, ölüm korkusu, bitkinlik ve psikolojik çöküntü nedeniyle, sahte diyetisyenden yüklü miktarda manevi tazminat istenir. Hâkim, failin zenginleşme (sosyal medyadan kazandığı haksız paralar) durumunu dikkate alarak caydırıcı bir tazminata hükmeder.

Sosyal medya üzerinden yürütülen bu dolandırıcılık ve yaralama eylemlerini ispatlamak için delillerin hızla toplanması gerekir.

1. Yazışmalar ve Ses Kayıtları: Instagram DM (Direkt Mesaj) veya WhatsApp üzerinden sahte diyetisyenin size yolladığı diyet listeleri, "Bu çayı kesin iç, bir şey olmaz" şeklindeki telkin mesajları veya ses kayıtları en büyük elektronik delillerdir. (Silinmeden ekran görüntüsü/kaydı alınmalıdır).
2. Banka Dekontları ve Kargo Fişleri: Şahsa gönderilen EFT/Havale dekontları ve zayıflama çayının size geldiğini gösteren kargo/teslimat fişleri, aranızdaki ilişkiyi kanıtlar.
3. Hastane Raporu (Epikriz) ve Adli Vaka Tutanağı: Hastaneye kaldırıldığınızda doktorlara "Zayıflama çayı içtim, şok diyet yapıyordum" demeniz ve bunun doktor tarafından hastane sistemine "Toksik Zehirlenme / Karaciğer Enzim Yüksekliği" olarak işlenmesi, suç ile zarar arasındaki (illiyet) bağı kuran en hayati belgedir.
4. Kalan Çay Numuneleri: Eğer elinizde o zayıflama çayından veya tozundan kaldıysa kesinlikle çöpe atmayın; savcılığa teslim edin. Adli Tıp Kurumunda yapılacak incelemeyle içindeki yasaklı kimyasallar belgelenecektir.

Soru 1: Instagram'dan 5.000 TL'ye 'Yaşam Koçu'ndan detoks programı ve çay aldım. 10. günde kalp spazmı geçirdim. Şahıs beni her yerden engelledi. Ne yapmalıyım?

Cevap: Şahıs sizi engellese bile banka IBAN numarası ve kargo kayıtlarından kimliği tespit edilebilir. Derhal elinizdeki kalan çaylar, hastane epikriz raporu ve banka dekontlarıyla birlikte Cumhuriyet Başsavcılığına '1219 Sayılı Kanuna Muhalefet (Yetkisiz Hekimlik) ve Taksirle/Kasten Yaralama' suçlarından suç duyurusunda bulunmalısınız.

Soru 2: Çayı satan sayfanın hiçbir yasal adresi veya şirket kaydı yok. Tazminat davası açarsam paramı geri alabilir miyim?

Cevap: Evet. Şirket kaydı olmasa dahi parayı gönderdiğiniz şahsi bir IBAN numarası veya kargo şirketine verilmiş bir TC kimlik numarası vardır. Savcılık soruşturmasıyla şahsın kimliği ve adresi tespit edildiğinde, o gerçek kişiye karşı Asliye Hukuk Mahkemesinde tazminat davası açarak tedavi masraflarınızı ve manevi zararlarınızı tahsil edebilirsiniz.

Soru 3: Hastanede 'Neden oldun?' diye sorduklarında çaydan olduğunu söylemedim, utandım. Şimdi dava açsam doktor raporunda yazmadığı için kaybeder miyim?

Cevap: Süreciniz zorlaşır ancak tamamen bitmez. Elinizde kalan çayın Adli Tıp Kurumuna gönderilerek toksik (zehirli) olduğunun ispatlanması ve hastaneye kaldırılış tarihinizin çayı kullanım dönemine denk gelmesi illiyet bağını kurmaya yardımcı olur. Ancak ilk iş olarak hastaneye gidip durumun adli vaka olarak güncellenmesini (veya ek rapor yazılmasını) talep etmeniz davanın sağlığı açısından önemlidir.

(Aşağıdaki belge, diplomasız olduğu halde yaşam koçluğu adı altında ağır diyetler ve kimyasal çaylar kullandırarak mağdurun hastanelik olmasına yol açan fail hakkında Cumhuriyet Başsavcılığına sunulacak şikayet dilekçesi taslağıdır.)

[KONYA/İSTANBUL] CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA

MÜŞTEKİ (MAĞDUR): [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [İkametgah Adresiniz]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

ŞÜPHELİ: [Hesap Sahibinin Adı Soyadı veya Sayfa Adı] - [Varsa TC/IBAN veya Tel No]

SUÇLAR: 1- 1219 Sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanuna Muhalefet (Diplomasız, Yetkisiz Hekimlik ve Diyetisyenlik Yapmak) 2- TCK m. 89 (Taksirle Yaralama) veya TCK m. 86-87 (Olası Kastla Kasten Yaralama ve Organ İşlevinin Zayıflaması) 3- TCK m. 158/1-f (Bilişim Sistemleri Vasıtasıyla Nitelikli Dolandırıcılık)

SUÇ TARİHİ: .../.../2026 ve müteakip günler.

AÇIKLAMALAR:

1. Şüpheli şahıs, "Instagram/TikTok" isimli sosyal medya platformu üzerinden "[Örn: @saglikliyasam_detoks]" kullanıcı adıyla faaliyet göstermekte olup, hiçbir Tıp veya Diyetetik diploması bulunmamasına rağmen kendisini "Holistik Yaşam Koçu / Beslenme Uzmanı" olarak tanıtarak halka tıbbi tavsiyelerde bulunmakta ve zayıflama kürleri satmaktadır.
2. Müvekkil, .../.../2026 tarihinde şüphelinin sayfasına aldanarak iletişime geçmiş ve şüphelinin yönlendirmesiyle TR... numaralı IBAN hesabına [Örn: 10.000 TL] göndererek "Şok Diyet Listesi ve Özel Karışım Detoks Çayı" satın almıştır. (Dekont, Kargo Fişi ve WhatsApp yazışmaları Ek-1'dedir).
3. Şüpheli, hiçbir tahlil veya hekim raporu görmeksizin müvekkile ağır bir diyet dayatmış ve kargoyla gönderdiği, içeriği ve üretim izni belirsiz çayları günde 3 kez içmesini emretmiştir. Müvekkil, şüphelinin talimatlarına uyarak bu sözde ürünleri kullanmış ancak kullanımın [Örn: 14. gününde] evde fenalaşarak acil servise kaldırılmıştır.
4. [Hastane Adı] Acil Servisinde yapılan tetkiklerde, müvekkilin karaciğer enzimlerinin (AST/ALT) ölümcül seviyelere çıktığı, toksik hepatit (zehirlenme) geçirdiği ve böbrek fonksiyonlarının zayıfladığı tespit edilerek müvekkil günlerce yoğun bakımda yatırılmıştır. (Hastane Epikriz Raporu Ek-2'dedir).
5. Şüpheli, diploması olmamasına rağmen insanlara tıbbi ürünler yollayarak ve tedavi uygulayarak 1219 sayılı Kanunu açıkça ihlal etmiştir. İçeriği zehirli olan bu çaylarla müvekkilin organlarına zarar vermiş ve TCK m. 89 (ve olası kast hükümleri gereği TCK m. 87) uyarınca ağır yaralama suçunu işlemiştir. Ek'te sunduğumuz "Kalan Çay Numunelerinin" acilen Adli Tıp Kurumu Toksikoloji ihtisasına gönderilerek içindeki yasaklı etken maddelerin tespitini talep ediyoruz.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz edilen ve re'sen yürütülecek soruşturma neticesinde elde edilecek deliller ışığında; 1- Şüphelinin tespit edilerek ifadesinin alınmasını, 2- Ek'te sunduğumuz ürün numunelerinin Adli Tıp Kurumuna gönderilerek toksikoloji incelemesinin yapılmasını, 3- Şüphelinin haksız kazanç elde ettiği banka hesap hareketlerinin MASAK aracılığıyla incelenmesini ve neticesinde şüpheli hakkında ilgili sevk maddelerinden KAMU DAVASI AÇILMASINA karar verilmesini vekaleten saygılarımla arz ve talep ederim.

TARİH: 05/11/2026

MÜŞTEKİ VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)