Güvence Hesabı Rücu Davası ve İcra Süreci | Av. Sami IŞILAK

Karayolları Trafik Kanunu (KTK) Madde 85 uyarınca, motorlu bir aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın işleteni (ruhsat sahibi) ve sürücüsü doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulmaktadır. Bu ağır sorumluluğun ekonomik yıkımlara yol açmasını önlemek ve trafik kazası mağdurlarını korumak amacıyla "Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (Trafik Sigortası)" yaptırılması kanuni bir zorunluluktur.

Uygulamada sıklıkla karşılaşılan durumların başında, araç sahiplerinin poliçe yenileme tarihlerini kaçırmaları veya prim maliyetlerinden kaçınmak amacıyla sigortasız şekilde trafiğe çıkmaları gelmektedir. Sigortasız bir araçla ölümlü veya yaralanmalı bir kazaya karışılması halinde, mağdurun bedensel zararları ile tedavi giderleri sahipsiz kalmamaktadır. Türk Hukukunda mağduriyetlerin önüne geçmek amacıyla kurulan "Güvence Hesabı", sigortası bulunmayan aracın neden olduğu bedensel zararları (hastane masrafları, sürekli sakatlık/maluliyet tazminatı ve destekten yoksun kalma tazminatı) üstlenmektedir.

Ancak Güvence Hesabının bu ödemeyi yapması, sigortasız araç malikini ve sürücüsünü hukuki sorumluluktan kurtarmaz. Aksine, mağdura ödeme yapan kurum, ödediği meblağı yasal faiziyle birlikte kusurlu araç sahibinden ve sürücüsünden geri almak (rücu etmek) üzere hukuki süreç başlatır. Bu makalede; Güvence Hesabının rücu mekanizması, halefiyet ilkesi, ilamsız icra takip süreçleri ve borçluların kusur veya aktüerya hesaplamalarına karşı başvurabilecekleri yasal itiraz yolları objektif bir çerçevede incelenmektedir.

Güvence Hesabı, 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu ve Karayolları Trafik Kanunu kapsamında, trafik kazası mağdurlarının yasal koruyucusu statüsündedir. Kurumun devreye girdiği başlıca haller şunlardır:

• Kazaya neden olan motorlu aracın kimliğinin (plakasının) tespit edilememesi (Faili meçhul kazalar).
• Kazanın meydana geldiği tarihte aracın geçerli bir zorunlu trafik sigortasının bulunmaması.
• Zorunlu trafik sigortasını yapan sigorta şirketinin iflas etmesi veya rüsatının iptal edilmiş olması.
• Çalınmış veya gasp edilmiş bir aracın karıştığı kazalarda KTK m.107 uyarınca işletenin sorumlu tutulamadığı durumlar.

Güvence Hesabı, kural olarak yalnızca bedensel zararları (yaralanma, sakat kalma, ölüm) ve tedavi giderlerini karşılar. Mağdurun aracında meydana gelen maddi hasarlar (kaporta, motor hasarı vs.) kural olarak Güvence Hesabının teminat kapsamında değildir.

Güvence Hesabı, mağdurun veya hak sahiplerinin (vefat halinde mirasçıların) başvurusunu değerlendirerek, tarafların kusur oranlarına ve aktüerya uzmanları tarafından hazırlanan tazminat raporlarına göre yüklü bir ödeme gerçekleştirir.

• Rücu Mekanizması: Kurum, mağdura ödeme yaptığı andan itibaren hukuken mağdurun yerine geçer. Bu duruma hukukta "Halefiyet" denir. KTK Madde 108 ve Güvence Hesabı Yönetmeliği uyarınca kurum; ödediği tazminatı, kazaya neden olan sigortasız aracın malikine ve sürücüsüne rücu etme (geri isteme) hakkına sahiptir.
• Müteselsil Sorumluluk: Kurum, ödediği tutarın tahsili için sadece aracı kullanan sürücüye değil, aracın resmi ruhsat sahibine (işletene) de aynı anda yönelebilir. Ruhsat sahibi, "Ben aracı o gün başkasına emanet vermiştim, kazayı ben yapmadım" şeklindeki bir savunmayla sorumluluktan kurtulamaz. Hem ruhsat sahibi hem de sürücü, borcun tamamından müştereken ve müteselsilen sorumludur.

Kurum, ödeme yaptıktan sonra uzun mahkeme süreçleriyle vakit kaybetmeksizin doğrudan İcra Müdürlükleri vasıtasıyla harekete geçer.

• İlamsız İcra Takibi: Güvence Hesabı, rücu alacağının tahsili için sigortasız araç maliki ve sürücüsü aleyhine "İlamsız İcra Takibi" (Örnek No:7) başlatır. Gönderilen ödeme emrinde, mağdura ödenen asıl tazminat tutarı, ödeme tarihinden itibaren işleyen yasal faiz ve kurum masrafları yer alır.
• İşleten veya sürücü, bu ödeme emrine 7 gün içerisinde itiraz etmezse takip kesinleşir. Takibin kesinleşmesiyle birlikte kurum; borçluların banka hesaplarına, maaşlarına, gayrimenkullerine ve araçlarına haciz tatbik ederek alacağını cebri icra yoluyla tahsil eder.

Kendisine rücu kapsamında ödeme emri tebliğ edilen sürücü veya işletenin, borcun esasına veya miktarına yönelik hukuki itiraz yolları mevcuttur.

• İtiraz Nedenleri: Borçlu, 7 günlük yasal süre içinde icra dairesine vereceği dilekçe ile; kusur oranına (kazada karşı tarafın da asli veya tali kusurlu olduğuna), hesaplanan tazminat miktarına (aktüerya raporunun fahiş olduğuna) veya doğrudan borcun kendisine itiraz edebilir. Yapılan itiraz takibi derhal durdurur.
• İtirazın İptali Davası: Takibin durması üzerine Güvence Hesabı, Asliye Hukuk veya Asliye Ticaret Mahkemelerinde "İtirazın İptali" davası ikame eder. Bu yargılama aşamasında mahkeme, kazaya ilişkin Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinden kusur raporu ile uzman bilirkişilerden yeniden aktüerya hesap raporu aldırır.
• Eğer icra aşamasında haksız ve kötü niyetli bir itiraz yapıldığı tespit edilirse, asıl borca ek olarak %20 oranında icra inkar tazminatı hükmedilebilir. Bu nedenle, salt zaman kazanmak maksadıyla yapılan haksız itirazlar borç yükünü daha da artırabilmektedir.

Soru 1: Trafik sigortam bitmişken kaza yaptım, karşı taraf yaralandı. Güvence Hesabı mağdura 500.000 TL ödemiş ve benden icra yoluyla istiyor. Ancak kazada karşı taraf %50 kusurluydu. Tüm parayı ödemek zorunda mıyım?

Cevap: Hayır, tamamını ödemek zorunda değilsiniz. Güvence Hesabı, yalnızca sizin kusur oranınıza isabet eden zarardan sorumludur. Kurum ödeme emrinde tutarın tamamını talep etmişse, ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde İcra Dairesine başvurarak "Kusur oranına ve borca" itiraz etmelisiniz. Açılacak davada kusur oranınız %50 olarak tespit edilirse, yalnızca bu orana denk gelen meblağdan sorumlu tutulursunuz.

Soru 2: Aracı bir arkadaşıma ödünç vermiştim. Trafik sigortası yokmuş. Arkadaşım kaza yaptı. Güvence Hesabı icra takibini ruhsat sahibi olduğum için bana yöneltti. Sorumluluğum var mı?

Cevap: Karayolları Trafik Kanunu m.85 uyarınca araç işleteni (ruhsat sahibi), aracın neden olduğu zararlardan sürücü ile birlikte müteselsilen sorumludur. Trafik sigortasını yaptırmak ruhsat sahibinin yasal yükümlülüğüdür. Kurum tahsilatı sizden yapabilir; ancak siz ödediğiniz bu bedeli, kazada kusuru bulunan sürücü arkadaşınıza iç ilişkide rücu ederek (dava açarak) geri isteyebilirsiniz.

Soru 3: Güvence Hesabının bana gönderdiği rücu icra takibinde 10 yıllık zamanaşımı süresi geçerli midir?

Cevap: Motorlu araç kazalarından doğan tazminat talepleri, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak 2 yıl ve herhalde kaza gününden başlayarak 10 yıl içinde zamanaşımına uğrar. Güvence Hesabının rücu davası açma süresi, mağdura ödemeyi yaptığı tarihten itibaren başlar. Somut olayın tarihlerine göre zamanaşımı itirazı icra dairesine veya mahkemeye sunulmalıdır.

[KONYA] ... İCRA MÜDÜRLÜĞÜNE

DOSYA NO: 2026/... Esas İTİRAZ EDEN (BORÇLU): [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [İkametgah Adresiniz]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

ALACAKLI: Güvence Hesabı [İlgili Kurumun Vergi No / Adresi]

KONU: Tarafımıza tebliğ edilen İlamsız İcra Takibine (Ödeme Emrine), asıl alacağa, kusur oranına, tazminat miktarına, faize ve fer'ilerine yasal süresi içinde itirazlarımızın sunulması ile takibin DURDURULMASI talebidir.

TEBLİĞ TARİHİ: .../.../2026

AÇIKLAMALAR:

1. Müdürlüğünüzün yukarıda esas numarası belirtilen dosyasından, alacaklı kurum tarafından müvekkil aleyhine KTK ve Güvence Hesabı Yönetmeliği kapsamında rücuen tazminat talebiyle ilamsız icra takibi başlatılmış olup, ödeme emri müvekkile .../.../2026 tarihinde tebliğ edilmiştir. Yasal 7 (Yedi) günlük süresi içerisinde takibe itiraz ediyoruz.
2. Alacaklı kurum tarafından, dava dışı mağdura ödendiği iddia edilen tazminat miktarı fahiş olup, usulüne uygun ve bağımsız aktüerya hesaplamalarına dayanmamaktadır. Hukuki ve maddi dayanaktan yoksun olarak belirlenen bu asıl alacak miktarına açıkça itiraz ediyoruz.
3. Ayrıca, .../.../20.. tarihinde meydana gelen trafik kazasında müvekkilin kusur durumu kesinleşmiş bir mahkeme kararına dayanmamaktadır. Kolluk tarafından tutulan kaza tespit tutanağındaki kusur tevcihleri hatalı olup, olayda karşı tarafın da asli/tali kusuru bulunmaktadır. Müvekkilin %100 kusurlu kabul edilerek tüm rücu bedelinin talep edilmesi hukuka aykırıdır.
4. Açıklanan nedenlerle; talep edilen asıl alacağa, kusur oranına, tazminat hesabına, işlemiş faize, faiz oranına ve takibin tüm fer'ilerine açıkça itiraz ediyoruz.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz ve izah edilen yasal gerekçelerle; 1- Müvekkilin alacaklı kuruma talep edilen miktarda bir borcu bulunmadığından ve kusur oranına itiraz ettiğimizden; asıl alacağa, faize ve tüm fer'ilerine yaptığımız itirazımızın KABULÜNE, 2- Haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olarak başlatılan icra takibinin İcra ve İflas Kanunu m.66 hükümleri uyarınca DERHAL DURDURULMASINA karar verilmesini vekaleten saygılarımla arz ve talep ederim.

TARİH: .../.../2026

İTİRAZ EDEN BORÇLU VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)