Şirket Aracı Cezası Maaştan Kesilir Mi? | Av. Sami IŞILAK

Günümüz ticari hayatında binlerce plasiyer, kargo şoförü, tıbbi mümessil veya beyaz yakalı personel, görevlerini yerine getirebilmek için şirket tarafından kendilerine tahsis edilen araçları kullanmaktadır. İstanbul gibi trafiğin yoğun olduğu veya zamanla yarışılan şehirlerarası yollarda, bu araçlarla zaman zaman radara girmek, hatalı park cezası yemek veya ufak çaplı maddi hasarlı trafik kazalarına karışmak kaçınılmaz olabilmektedir. Şirket aracıyla yenilen trafik cezaları, plaka üzerinden doğrudan şirketin vergi dairesi hesabına yansır; hasar durumunda ise tamir masrafı şirketin bütçesinden çıkar.

Ay sonu geldiğinde ise birçok işçi, maaş hesabına yatan parayı gördüğünde büyük bir şok yaşar. Beklediği maaşın içinden, yediği o 1.500 TL'lik radar cezası veya arabanın tamponunu sürtmesinden kaynaklanan 5.000 TL'lik tamir masrafı, patron tarafından kuruşu kuruşuna kesilmiştir. İşçi muhasebeye veya insan kaynaklarına itiraz ettiğinde aldığı cevap hep aynıdır: "Arabayı sen kullanıyordun, cezayı da sen yedin. İşe girerken imzaladığın sözleşmede 'Cezalar maaştan kesilir' maddesi var, biz de kestik."

Ancak şirket yönetimlerinin ve patronların kendilerini "Mahkeme", "İcra Dairesi" ve "Hâkim" yerine koyarak işçinin maaşından doğrudan para kesmesi, Türk Hukuku'nda kesinlikle YASAKTIR. İşçinin o kazada veya cezada %100 kusurlu olması dahi, işverene maaştan tek taraflı kesinti yapma hakkı vermez. Maaş (ücret), anayasal güvence altındadır ve işverenin tahsilat aracı değildir. Bu kapsamlı makalede; işverenlerin şirket aracı bahanesiyle yaptığı haksız maaş kesintilerinin hukuki boyutunu, iş sözleşmesindeki "peşin rıza" maddelerinin neden geçersiz olduğunu ve haksız kesinti yapılan işçinin "Haklı Fesih (İstifa)" ile kıdem tazminatını nasıl alacağını tüm usul kurallarıyla derinlemesine inceliyoruz.

İş Hukukunda "Ücret", işçinin ve ailesinin yaşamını idame ettirdiği en hayati unsurdur. Bu nedenle kanun koyucu, işverenin işçiden alacağı olsa dahi, bunu maaştan zorla kesmesini ağır şartlara bağlamıştır.

• TBK Madde 407 ve İş Kanunu m. 62: Kanun çok nettir: "İşveren, işçiden olan alacağı ile ücret borcunu, İŞÇİNİN YAZILI RIZASI OLMADIKÇA takas edemez (maaştan kesemez)."
• İşveren Yargıç Değildir: Şoför radara girmiş veya kırmızı ışıkta geçmiş olabilir. Ceza kesinleşmiş de olabilir. Ancak şirket, "Sen suçlusun, paranı kestim" diyemez. Bir alacağın tahsili ancak "İcra Müdürlükleri" veya "Mahkemeler" aracılığıyla yapılabilir. İşverenin, devletin yetkili organlarını devre dışı bırakarak kendi muhasebe departmanıyla işçiyi cezalandırması hukuka aykırıdır.

İşverenlerin en çok güvendiği argüman, işe giriş esnasında işçiye imzalatılan iş sözleşmesi veya "Araç Zimmet Tutanağı"dır. Bu tutanaklarda genellikle "Aracın kullanımından doğacak her türlü trafik cezası ve hasar bedelinin maaşımdan kesilmesini peşinen kabul ediyorum" şeklinde bir madde bulunur.

• Yargıtay'ın İptal Kararı (Peşin Rıza Yasağı): Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre; işçinin işe girerken o işe muhtaç (müzayaka) halinde olduğu kabul edilir. İşçi, işe girebilmek için önüne konan her matbu evrakı okumadan imzalamak zorundadır. Bu nedenle, henüz ortada bir trafik cezası veya kaza (borç) yokken, ileride doğabilecek meçhul zararlar için önceden verilen (peşin) muvafakatnameler GEÇERSİZDİR.
• Geçerli Rıza Nasıl Olur? İşverenin maaştan kesinti yapabilmesi için; kaza veya ceza gerçekleştikten SONRA, işçiyi karşısına alıp "Bak 2.000 TL ceza yemişsin, bunu bu ayki maaşından kesmemize onay veriyor musun?" diye sorması ve işçinin o günkü tarihle özel ve özgür iradesiyle yeni bir "Yazılı Muvafakat (Onay)" vermesi şarttır. Bu sonradan alınan yazılı onay yoksa, yapılan her kesinti gasptır.

İşverenin tek taraflı kesinti yapamaması, işçinin yediği trafik cezasının veya verdiği hasarın yanına kâr kalacağı anlamına gelmez. Sadece "tahsilat yöntemi" farklıdır.

• Yasal Tahsilat Süreci: Şirket aracıyla yenen hız (radar) cezasını şirket devlete öder. Ardından işçiden bu parayı talep eder. İşçi rıza göstermez ve ödemezse, şirket işçi aleyhine "İlamsız İcra Takibi" başlatmak (veya alacak davası açmak) zorundadır. Maaştan doğrudan kesemez.
• KASKO ve Hasar Durumu: Eğer işçi şirket aracıyla kaza yapmışsa ve aracın KASKO sigortası varsa; işveren kaskoyu deldirmemek (hasarsızlık indirimini kaybetmemek) için aracı cebinden yaptırıp faturasını işçiye kesemez. İşveren, kasko poliçesini kullanmak zorundadır. İşçiden ancak kaskonun karşılamadığı "muafiyet" tutarlarını, yine icra veya dava yoluyla talep edebilir.

Maaşı eksik yatan ve rızası dışında kesinti yapılan işçi hukuken muazzam bir güce sahiptir.

• Ücretin Ödenmemesi (İş Kanunu m. 24/II-e): İşveren, rızanız olmadan maaşınızdan 1.000 TL bile trafik cezası keserse, hukuken "Ücretiniz eksik ödenmiş" sayılır. Ücretin eksik ödenmesi, işçi için Derhal ve Haklı Nedenle Fesih (İstifa) sebebidir.
• Kıdem Tazminatının Alınması: İşçi, noterden bir ihtarname çekerek "Rızam dışında maaşımdan haksız olarak x TL trafik cezası/hasar bedeli kesilmiş olup, ücretim tam ödenmemiştir. İş Kanunu 24/2-e uyarınca sözleşmemi haklı nedenle feshediyorum" diyerek işi anında bırakabilir. Bu durumda işçi;
• 1. İçerideki tüm birikmiş Kıdem Tazminatını,
  2. Haksız yere kesilen o trafik cezasının/hasar bedelinin parasını (maaş farkını),
  3. Kullanmadığı yıllık izin ücretlerini işverenden kuruşu kuruşuna, gerekirse İş Mahkemesinde dava açarak faiziyle birlikte tahsil eder. Patronun tahsil etmeye çalıştığı 2.000 TL'lik ceza, patrona yüz binlerce liralık bir tazminat davası olarak geri döner.

Soru 1: Şirket aracıyla radara girdim. Patron cezayı maaşımdan rızam olmadan kesti. Hukuken patron mu haklı ben mi?

Cevap: Hukuken siz haklısınız. Radara girmeniz sizin kusurunuz olsa bile, patron bu cezayı 'Sana sormadan maaşından kestim' diyemez. Borçlar Kanunu'na göre yazılı onayınız olmadan maaştan kesinti yapılması yasadışıdır. Bu kesinti, maaşınızın eksik ödenmesi anlamına gelir ve size iş sözleşmesini haklı nedenle (kıdem tazminatını alarak) feshetme hakkı verir.

Soru 2: İşe girerken imzaladığım sözleşmede 'Kaza yaparsam veya ceza yersem maaşımdan kesilmesini peşinen kabul ediyorum' yazıyordu. Bu madde geçerli mi?

Cevap: Yargıtay'a göre bu tür 'peşin' imzalar ve matbu muvafakatnameler geçersizdir. İşçinin, henüz ortada olmayan meçhul bir borç için işe girme baskısı altında verdiği onay hukuki sonuç doğurmaz. İşverenin kesinti yapabilmesi için ceza veya kaza OLDUKTAN SONRA sizden o günün tarihiyle özel bir onay (imza) alması şarttır.

Soru 3: Şirket arabasıyla ufak bir kaza yaptım, tampon kırıldı. Arabada KASKO var ama patron 'Hasarsızlık indirimim bozulmasın, kaskoyu deldirmem, tamir parasını sen vereceksin' diyor. Verecek miyim?

Cevap: Vermek zorunda değilsiniz. Şirket aracın KASKO poliçesini yaptırmışsa, meydana gelen hasarı o poliçeden karşılamak zorundadır. Patronun kendi ticari menfaati (hasarsızlık indirimini korumak) uğruna bu bedeli işçinin sırtına yüklemesi Yargıtay tarafından kabul edilmemektedir. İşveren bu parayı zorla maaşınızdan kesemez.

(Aşağıdaki belge, şirket aracıyla yenilen trafik cezası veya hasar bedeli bahane edilerek işçinin rızası dışında maaşından kesinti yapılması durumunda, işçinin iş sözleşmesini haklı nedenle feshederek kıdem tazminatını ve eksik maaşını talep edeceği Noter İhtarnamesi taslağıdır.)

İHTARNAME

İHTAR EDEN (İŞÇİ): [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [İkametgah Adresiniz]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

MUHATAP (İŞVEREN): [Şirketin Tam Ticari Unvanı] ADRES: [Şirketin Açık Adresi]

KONU: TBK Madde 407 ve İş Kanunu m. 62 hükümlerine aykırı olarak yazılı muvafakatim (rızam) alınmaksızın [Örn: Ekim 2026] ayı maaşımdan "Trafik Cezası / Hasar Bedeli" bahanesiyle yapılan haksız kesinti nedeniyle ücretimin eksik ödenmesi sebebiyle, iş sözleşmesinin İş Kanunu m. 24/II-e bendi uyarınca HAKLI NEDENLE FESHEDİLDİĞİNİN bildirimi; kıdem tazminatımın ve eksik yatan ücretimin ödenmesi ihtarıdır.

AÇIKLAMALAR:

1. Müvekkil, şirketinizde .../.../20.. tarihinden itibaren [Örn: Plasiyer / Satış Temsilcisi] olarak çalışmaktadır.
2. Müvekkilin [Örn: Ekim 2026] ayı maaşı ödenirken, bilgisi ve yasal yazılı onayı olmaksızın, uhdesinde bulunan şirket aracıyla yendiği iddia edilen [Örn: 2.500 TL] tutarındaki trafik cezası (veya hasar bedeli) maaşından tek taraflı olarak kesilmiştir.
3. TBK m. 407 ve 4857 sayılı İş Kanunu m. 62 uyarınca işçinin yazılı onayı olmaksızın maaştan mahsup (kesinti) yapılması kesin olarak yasaklanmıştır. İşe giriş anında imzalatılan matbu evraklardaki peşin rızalar Yargıtay içtihatları gereği mutlak butlanla geçersizdir. Alacağınızın tahsili icra müdürlükleri vasıtasıyla yapılması gerekirken, şirketinizin kendini yargı mercii yerine koyarak doğrudan maaş kesintisi yapması açık bir yasa ihlalidir ve müvekkilin ücretinin eksik ödenmesi anlamına gelir.
4. Bu hukuka aykırı fiiliniz nedeniyle, müvekkil iş sözleşmesini İş Kanunu m. 24/II-e (Ücretin kanun hükümleri ve sözleşme şartlarına uygun hesaplanmaması ve ödenmemesi) uyarınca haklı nedenle derhal feshetmiştir.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan yasal gerekçelerle; İş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğini ihtaren bildirir; müvekkilin içeride biriken [Örn: 5 yıllık] Kıdem Tazminatının, kullanılmayan Yıllık İzin ücretlerinin ve haksız yere maaştan kesilen [2.500 TL] eksik ücret bakiyesinin, işbu ihtarnamenin tarafınıza tebliğinden itibaren 3 (ÜÇ) İŞ GÜNÜ içerisinde müvekkilin maaş hesabına yatırılmasını; Aksi takdirde, İş Mahkemelerinde alacak davası açılacağını, zorunlu arabuluculuk sürecinin başlatılacağını, Sosyal Güvenlik Kurumuna ve CİMER'e şikâyette bulunulacağını, yargılama masrafları ile avukatlık vekâlet ücretinin tarafınıza yükleneceğini ihtaren ve vekaleten bildiririz.

TARİH: .../.../2026

İHTAR EDEN VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)