Sokak Röportajları ve Görüntü Sildirme | Av.Sami IŞILAK

Sosyal medya platformlarının (YouTube, TikTok, Instagram vb.) kitlelere ulaşma gücünün artmasıyla birlikte, "Sokak Röportajları" adı altında üretilen içerikler devasa bir izleyici kitlesine ve ciddi reklam gelirlerine ulaşmıştır. Ellerinde bir mikrofon ve kamera ile kalabalık meydanlarda vatandaşlara siyasi, ekonomik veya sosyal sorular yönelten içerik üreticileri, elde ettikleri kayıtları kurgulayarak (montajlayarak) milyonlarca kişinin erişimine sunmaktadır. Bu süreçte çoğu zaman yoldan geçen ilgisiz vatandaşlar arka planda rızaları dışında kaydedilmekte veya röportaj veren kişilerin sözleri bağlamından koparılarak sosyal medyada bir "linç kampanyasının" nesnesi haline getirilmektedir.

Toplumda ve içerik üreticileri arasında yaygın olan en büyük hukuki yanılgı; "Sokak kamusal alandır, kamusal alanda herkesin fotoğrafı veya videosu çekilebilir" düşüncesidir. Oysa Türk Hukukunda, kamusal alanda bulunmak, kişinin kendi görüntüsü, sesi ve sözleri üzerindeki mülkiyet (kişilik) haklarından feragat ettiği anlamına gelmez. İnsanın yüzü, bedeni ve sesi, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ve Türk Medeni Kanunu (TMK) uyarınca sıkı sıkıya korunan mutlak haklardandır.

Sokak röportajlarında rızanız dışında yayınlanan veya rıza göstermiş olmanıza rağmen kurgu ile anlamı çarpıtılan videolar, şahsınıza yönelik ağır bir haksız fiildir. Bu eylemler yalnızca tazminat sorumluluğu doğurmakla kalmaz; aynı zamanda Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında kişisel verileri hukuka aykırı olarak yayma suçunu da oluşturur. Bu makalede; kamusal alan ile özel hayatın gizliliği arasındaki hukuki sınırı, röportaj esnasında verilen "açık rızanın" sonradan nasıl geri alınabileceğini, internete sızan görüntülerin 5651 sayılı Kanun kapsamında Sulh Ceza Hâkimlikleri aracılığıyla nasıl acilen erişime engelleneceğini tüm usul kurallarıyla detaylı olarak inceliyoruz.

Sokak röportajlarındaki ihtilafların çözülebilmesi için öncelikle kaydedilen materyalin hukuk dünyasındaki karşılığının tespit edilmesi gerekir.

• Kişisel Veri Niteliği: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na göre, kimliği belirli veya belirlenebilir gerçek kişiye ilişkin her türlü bilgi "Kişisel Veri"dir. Bir kişinin yüz hatları (biyometrik verisi), ses tonu ve fiziksel görünümü tartışmasız olarak kişisel veridir. Bu verilerin işlenmesi (kaydedilmesi) ve aktarılması (internette yayınlanması), kanunun istisnai halleri dışında mutlak surette "Açık Rıza"ya tabidir.
• Kişilik Hakları (TMK Madde 24): Türk Medeni Kanunu'nun 24. maddesi, kişinin resminin, görüntüsünün veya sesinin izinsiz olarak alınmasını, kullanılmasını veya yayınlanmasını kişilik haklarına doğrudan saldırı olarak nitelendirir.
• FSEK Madde 86 (Tasvirler): 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun 86. maddesi son derece emredicidir: "Eser mahiyetinde olsalar veya olmasalar bile, kimselerin resimleri (tasvirleri/videoları), o kimsenin muvafakati (izni) olmadan teşhir edilemez."
• Kamusal Alan İstisnası Var Mıdır? Bir kişinin sokakta, parkta veya meydanda bulunması, onun izinsiz olarak kameraya alınabileceği anlamına gelmez. Kamusal alan istisnası, yalnızca kişinin tesadüfen (kazaen) kalabalık bir manzara veya haber niteliği taşıyan genel bir olayın geniş açılı kaydında yer alması durumunda geçerlidir. Eğer kamera doğrudan size odaklanmışsa (zoom yapılmışsa) veya ana özne sizseniz, sokakta dahi olsanız rızanız şarttır.

Sokak röportajlarında mağduriyetler iki şekilde ortaya çıkar: Birincisi kişinin habersiz/izinsiz çekilmesi, ikincisi ise kişinin mikrofon uzatıldığında rıza göstererek konuşması ancak sonradan bu rızadan dönmek istemesidir.

A) Açık Rızanın Geri Alınması Röportajı yapan kanala veya kişiye sözlü veya yazılı olarak "Yayınlayabilirsiniz" şeklinde açık rıza vermiş olabilirsiniz. Ancak KVKK ve TBK normları gereğince; kişilik haklarına ilişkin rıza her zaman geri alınabilir. Röportajı verdiğiniz anın üzerinden 5 dakika veya 5 gün geçtikten sonra fikrinizi değiştirir ve kanal sahibine "Görüntülerimi kullanmaktan vazgeçtim, yayınlamayın" derseniz, verilen açık rıza ileriye etkili olarak ortadan kalkar. İptal talebinize rağmen video yayınlanırsa, hukuka aykırı fiil gerçekleşmiş olur.

B) Bağlamdan Koparma ve Manipülasyon (Kurgu) Verdiğiniz rıza, yalnızca sizin ifade ettiğiniz "gerçekliğin" yayınlanmasına yöneliktir. İçerik üreticisi, sizin sözlerinizi keserek, önüne veya arkasına farklı sorular ekleyerek (montaj hileleriyle) sizi söylemediğiniz bir şeyi söylemiş gibi gösterirse veya toplumsal bir tepkinin hedefine oturtursa, başlangıçta verdiğiniz rıza sakatlanır ve geçersiz hale gelir. Bu durum, doğrudan doğruya şeref ve haysiyetinize yönelik ağır bir saldırıdır.

İzinsiz veya rızanın geri alınmasına rağmen yayınlanan sokak röportajları, salt bir hukuk/tazminat davasının ötesinde doğrudan Ceza Hukukunun alanına girer.

• TCK Madde 136/1: "Kişisel verileri, hukuka aykırı olarak bir başkasına veren, yayan veya ele geçiren kişi, iki yıldan dört yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır."
• Sokak röportajını yapan şahsın (YouTube/TikTok kanal sahibinin), size ait olan yüz ve ses kayıtlarını rızanız hilafına milyonlarca kullanıcının bulunduğu bir ağa yüklemesi bu suçun maddi unsurunu oluşturur. Eylemin ifade özgürlüğü veya basın özgürlüğü (habercilik) kapsamında değerlendirilebilmesi için, yayınlanan içeriğin kamu yararı taşıması ve kişinin özel hayatına ölçüsüz bir müdahalede bulunmaması gerekir. Çoğu "sokak röportajı" habercilikten ziyade tıklanma (clickbait) ve eğlence (maddi gelir) amacı taşıdığından, basın özgürlüğü zırhından yararlanamaz.

Rızanız dışında yayınlanan videonun sosyal medyada hızla yayılması (viral olması) durumunda, uzun sürecek bir ceza veya tazminat davasını beklemek telafisi imkânsız zararlara yol açar. Yasal sistemimiz, bu dijital yayılmayı durdurmak için 24 saat içinde sonuçlanan acil bir mekanizma öngörmüştür.

İçeriğin Çıkarılması ve Erişimin Engellenmesi (Madde 9) 5651 sayılı İnternet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi Hakkında Kanun'un 9. maddesi şöyledir: "İnternet ortamında yapılan yayın içeriği nedeniyle kişilik haklarının ihlal edildiğini iddia eden gerçek ve tüzel kişiler... doğrudan sulh ceza hâkimine başvurarak içeriğe erişimin engellenmesini ve/veya içeriğin çıkarılmasını isteyebilir."

• İzlenecek Usul: Mağdur kişi, videonun yayınlandığı tam URL adresini (bağlantı linkini) belirterek, ikametgâhının bulunduğu yerdeki Nöbetçi Sulh Ceza Hâkimliğine başvurur.
• 24 Saat Kuralı: Hâkimlik, bu talebi duruşma yapmaksızın evrak üzerinden inceler ve en geç 24 saat içinde karara bağlar.
• İnfaz ve BTK'nın Rolü: Karar olumlu çıkarsa, hâkimlik kararı doğrudan Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna (BTK) gönderir. BTK, ilgili sosyal medya platformlarına (YouTube, Instagram) resmi bildirim yapar. Platformlar bu içeriği Türkiye lokasyonundaki kullanıcılara kapatmak veya tamamen silmek zorundadır.

Sulh Ceza Hâkimliğinden alınacak karar resmi ve kesin bir yol olmakla birlikte; global şirketlerin (Google, Meta, ByteDance) kendi iç denetim ve gizlilik kuralları (Uyar-Kaldır mekanizmaları) da oldukça etkindir.

• Privacy Complaint (Gizlilik İhlali Şikâyeti): YouTube ve TikTok gibi platformların "Telif Hakkı" ve "Gizlilik (Mahremiyet)" şikâyet formları bulunur. Videoda rızanız dışında yüzünüzün göründüğünü, bunun yerel yasalara ve platform topluluk kurallarına aykırı olduğunu belirten resmi bir bildirim yaptığınızda (özellikle videodaki tam saniye/dakika aralığı verilerek), platformlar genellikle yükleyiciye 48 saatlik bir itiraz süresi tanır ve ardından videoyu global olarak (tüm dünyadan) kaldırır.
• Kanal Sahibine İhtarname: Hukuki sürecin bir diğer tamamlayıcısı, videoyu yükleyen kişi veya kuruluşun (eğer biliniyorsa) MERNİS adresine Noter aracılığıyla, bilinmiyorsa kanalın "Hakkında" kısmında yazan kurumsal e-posta adresine resmi bir ihtarname (Uyar-Kaldır bildirimi) çekmektir. Bu ihtarname, failin "Haberim yoktu, şikayet etselerdi kaldırırdım" şeklindeki savunmalarını çürütür ve "Kasıt" unsurunu ispatlar.

Videoların silinmesi, kişilik haklarınıza yapılan saldırının durdurulmasını sağlar; ancak video silinene kadar uğradığınız zararın tazmini ayrı bir davanın konusudur.

• Manevi Tazminat: Sosyal medyada hedef gösterilmeniz, rızanız dışındaki görüntüleriniz altına hakaretamiz ve onur kırıcı binlerce yorum yapılması, psikolojik dengenizi ve sosyal hayatınızı ağır şekilde sarsar. Türk Borçlar Kanunu Madde 58 uyarınca Asliye Hukuk Mahkemelerinde açılacak dava ile, uğradığınız bu manevi elemin tatmini için içerik üreticisinden yüklü miktarda Manevi Tazminat talep edebilirsiniz.
• Maddi Tazminat: Eğer söz konusu video nedeniyle işinizden kovulduysanız, ticari itibarınız sarsılarak müşteri kaybettiyseniz veya psikolojik tedavi görmek zorunda kalarak faturalı harcamalar yaptıysanız, bu somut zararlarınızı da haksız fiil hükümleri (TBK m. 49) kapsamında Maddi Tazminat olarak faiziyle birlikte talep etme hakkınız bulunmaktadır.

Soru 1: Sokak röportajı sırasında arka planda yürüyordum, kamera bana odaklanmamış ama yüzüm net şekilde belli oluyor ve videoyu milyonlarca kişi izlemiş. Sildirme hakkım var mı?

Cevap: Hukuken durumunuz "Kamusal alanın genel görüntüsü" kapsamında kalma ihtimali taşımaktadır. Eğer siz konunun öznesi (odak noktası) değilseniz ve sadece saniyeler içinde kadraja girip çıktıysanız, Sulh Ceza Hâkimliği bunu doğrudan bir kişilik hakkı ihlali saymayabilir. Ancak görüntünüz videoda donuklaştırılıp üzerinize dikkat çekilmişse veya platformun (YouTube vb.) gizlilik ihlali formundan şikâyet ederseniz videonun kaldırılmasını veya o saniyelerin bulanıklaştırılmasını (blur) sağlayabilirsiniz.

Soru 2: Röportaj veren kişi benim hakkımda yalan yanlış beyanlarda bulundu, iftira attı. Ancak röportajı kanal sahibi yayınladı. Kimi şikayet etmeliyim?

Cevap: Her ikisini de şikayet etmelisiniz. Röportaj veren kişi hakaret/iftira eyleminin asıl failidir. Kanal sahibi (yayıncı) ise, bu haksız fiili kitlelere ulaştıran (yayan) ve bu içerikten maddi gelir elde eden iştirakçi konumundadır. Ceza hukuku bağlamında savcılığa her ikisi için de suç duyurusunda bulunulur; tazminat davası da her ikisine karşı müştereken ve müteselsilen açılır.

Soru 3: Sulh Ceza Hâkimliği videonun erişime engellenmesine karar verdi. Ancak video VPN ile girildiğinde hala yurt dışından izlenebiliyor. Tamamen silinmesi için ne yapmalıyım?

Cevap: 5651 sayılı kanun kapsamındaki erişim engelleme kararları, BTK aracılığıyla sadece Türkiye'deki internet servis sağlayıcılarını bağlar. İçeriğin platformun (örneğin YouTube) veri tabanından tamamen silinmesi (global takedown) için, aldığınız bu mahkeme kararını (ilamı) İngilizceye çevirterek doğrudan platformun yasal (Legal) bildirim merkezine ulaştırmanız gerekmektedir. Şirketler mahkeme kararlarını gördüklerinde genellikle içeriği küresel çapta silmektedir.

(Aşağıdaki belge, rızası dışında veya kurgulanarak yayınlanan bir sokak röportajı/videosu nedeniyle kişilik hakları ihlal edilen kişinin, 5651 sayılı Kanun uyarınca içeriğin acilen kaldırılması için Sulh Ceza Hâkimliğine sunacağı resmi talep taslağıdır.)

[KONYA] NÖBETÇİ SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE

TALEP EDEN: [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [İkametgah Adresiniz]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

KARŞI TARAF: 5651 Sayılı Kanun Uyarınca İlgili İçerik Sağlayıcıları ve Yer Sağlayıcıları (URL adresleri aşağıda belirtilmiştir)

KONU: 5651 Sayılı Kanun'un 9. Maddesi uyarınca; müvekkilin açık rızası olmaksızın (veya rızası sakatlanarak) şahsi görüntüsünün ve sesinin yayınlandığı, kişilik haklarına ağır saldırı teşkil eden video içeriklerine ERİŞİMİN ENGELLENMESİNE VE İÇERİĞİN ÇIKARILMASINA karar verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Müvekkilim, .../.../20.. tarihinde Konya ili [İlçe/Meydan adı] mevkiinde yaya olarak bulunduğu sırada, kendisini [Kanal Adı / Yayıncı Adı] olarak tanıtan şahıslar tarafından izinsiz olarak / emrivaki yapılarak kayda alınmıştır.
2. Akabinde söz konusu görüntüler, müvekkilin açık rızası hilafına ve bağlamından tamamen koparılarak (kurgulanarak), aşağıda URL bağlantıları sunulan [Örn: YouTube, TikTok] platformlarındaki sosyal medya hesaplarına yüklenmiş ve on binlerce kişinin erişimine sunulmuştur.
3. İlgili videoda müvekkilin yüzü, kimliği ve şahsi ifadeleri açıkça teşhir edilmektedir. TMK m. 24 ve KVKK hükümleri uyarınca kişinin görüntüsü mutlak bir kişisel veridir ve izinsiz yayılması doğrudan kişilik haklarına saldırıdır. Ayrıca videonun altına müvekkile yönelik ağır hakaretler ve tehditler içeren yorumlar yapılmakta olup, içerik müvekkili bir sosyal linç hedefi haline getirmiştir.
4. Anayasa Mahkemesi ve Yargıtay içtihatları sabittir; sokak ve meydanların kamusal alan olması, kişilerin görüntülerinin kendi rızaları olmaksızın milyonlarca kişiye yayınlanmasını meşru kılmaz. Gecikmesinde telafisi imkânsız manevi zararlar doğacağı açıktır.

Şikâyete Konu URL Adresleri:

1. [Videonun bulunduğu tam URL adresi 1]
2. [Videonun bulunduğu tam URL adresi 2]

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz ve izah edilen yasal nedenlerle; Müvekkilimin kişilik haklarına ağır ve haksız bir tecavüz niteliğinde olan, yukarıda URL adresleri yazılı video içeriklerine 5651 Sayılı Kanun'un 9. maddesi gereğince ERİŞİMİN ENGELLENMESİNE VE İÇERİĞİN ÇIKARILMASINA, kararın infazı için ivedilikle Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumuna (BTK) gönderilmesine karar verilmesini vekaleten saygılarımla arz ve talep ederim.

TARİH: .../.../2026

TALEP EDEN VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)