Sokakların Paralı Otopark Olması İptali | Av. Sami IŞILAK

Modern şehir hayatında trafik ve otopark en büyük çiledir. Kanunlar, belediyelere otopark sorununu çözmeleri için "Katlı veya yeraltı otoparkları inşa etme" görevi vermiştir. Ancak birçok belediye, yatırım yapmak yerine kolaya kaçarak; kamuya ait sokakların sağını solunu sarı çizgilerle boyayıp buraları özel şirketlere "Parkomat" adı altında kiralamaktadır. Anayasa'nın ve Medeni Kanun'un temel prensiplerine göre sokaklar, caddeler ve meydanlar sahipsizdir ve doğrudan doğruya kamunun (halkın) ortak kullanımına aittir. Bir belediyenin meclis kararı alarak sizin evinize, işinize gittiğiniz yolu ticari bir meta haline getirmesi hukuken sakattır. Dahası, fosforlu yelek giyip elinde sopayla "Buranın ağası benim" diyerek vatandaştan para koparan değnekçiler ise doğrudan gasp/şantaj suçu işlemektedir. Hukuk, bu iki sömürü düzenine de devasa kalkanlarla dur der!

Belediyeler, "Biz Belediye Meclis Kararı aldık, burası ücretli oldu" diyerek bu işi yasallaştırdıklarını sanırlar. Ancak Danıştay 8. Dairesi, bu konuda Türkiye'deki milyonlarca araç sahibini kurtaran çok net iptal kararlarına imza atmıştır. Danıştay der ki: "Yolların asıl amacı trafiğin ve ulaşımın sağlanmasıdır. Belediyeler, yol kenarlarını otoparka çevirerek asıl amacı engelleyemez. Bir sokağın ücretli otopark (parkomat) yapılabilmesi için; o bölgede belediyenin yapmış olduğu yeterli kapalı/açık ücretsiz otopark alternatifi bulunması ve ücretlendirmenin sadece trafiği rahatlatmak amacıyla 'kısa süreli' olması ZORUNLUDUR." Eğer belediye sırf para kazanmak için (gelir kapısı olarak) bütün mahalleyi veya caddeyi ücretli yaptıysa, bu işlem İdare Mahkemelerinde açılacak dava ile KÖKÜNDEN İPTAL EDİLİR. O caddeki tüm parkomat cihazları sökülür!

Bir diğer büyük kriz, vatandaşın kendi tapulu evinin veya dükkanının önüne aracını çektiğinde parkomat görevlisinin para istemesidir. Belediyelerin "Yol kenarı otopark" yönetmeliklerinde dahi, o sokakta ikamet eden (ikametgahı orada olan) vatandaşlar için "Ücretsiz Park / Abonmanlık" hakkı tanınmak zorundadır. Ancak bu kasten vatandaştan gizlenir. Evinizin bulunduğu sokağa parkomat geldiyse, ruhsatınız ve ikametgah belgenizle belediyeye veya ilgili şirkete başvurarak aracınızı sisteme "Bölge Sakini" olarak kaydettirdiğinizde sizden ücret alamazlar.

Belediyenin resmi görevlisi olmayan, sokak aralarını parsellemiş kişilerin (Değnekçilerin) araç sahiplerinden para istemesi sadece bir kabahat değil, ağır bir Ceza Hukuku meselesidir.

• Karayolları Trafik Kanunu m. 79: "Karayolu üzeri park yerindeki araçlardan park ücreti alma yetkisi sadece belediyelere aittir. Bu yetki dışında park yeri sağlama veya bekçilik yapma bahanesiyle para alan veya almaya teşebbüs eden kişiler 6 aydan 2 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır."
• Yağma (Gasp) Suçu Tehdidi: Eğer değnekçi size "Buraya park edersen arabanın başına bir şey gelir, çizerler" diyerek üstü kapalı bir tehditle para koparıyorsa, bu eylem TCK Madde 150/1 (Yağma/Gasp) veya TCK 106 (Tehdit) suçlarına dönüşür ve doğrudan Ağır Ceza Mahkemesinde yargılanmayı gerektirir. Sizi korkutarak paranızı alanlara boyun eğmeyin, anında polisi arayın.

Vatandaşların en çok merak ettiği konulardan biri: "Belediye parkomat görevlisi fiş kesti, ödemedim. Sileceklerime fiş sıkıştırdı. Bu borç yüzünden arabama haciz gelir mi?" Belediyelerin kestikleri bu "Parkomat Fişleri", Trafik Polisinin kestiği yasal "Trafik İdari Para Cezası" DEĞİLDİR. Bunlar özel hukuk veya idari sözleşme kaynaklı alacaklardır. Şirketin veya belediyenin bu parayı sizden alabilmesi için size "İlamsız İcra Takibi" başlatması gerekir. Çoğu zaman 50 TL, 100 TL gibi küçük meblağlar için icra takibi başlatmak masraflı olduğundan bu fişler sistemde birikir. Eğer size bu yönde bir icra ödeme emri gelirse, yasal 7 gün içinde "Borca İtiraz" dilekçesi vererek takibi anında durdurabilirsiniz. (Ancak birikmiş borçlar binlerce lirayı bulduysa şirketler dava yoluna gidebilmektedir).

Soru 1: "Dükkanımın önü kapanmasın diye yola kendi dubamı veya 'Park Yapılmaz' tabelamı koyabilir miyim?"

Cevap: Hayır, koyamazsınız. Sokak ve kaldırımlar kamuya aittir. Dükkan sahibinin dükkanın önündeki yolu duba, zincir veya sandalye ile kapatarak "kendisine tahsis etmesi" Karayolları Trafik Kanunu'na ve Kabahatler Kanunu'na göre suçtur, belediye zabıtası anında ceza keser.

Soru 2: "Parkomat görevlisine ücretini ödedim ama arabama çarpıp kaçmışlar veya arabam çizilmiş. Belediyeden / Şirketten zararımı isteyebilir miyim?"

Cevap: Evet! Siz o ücreti ödediğiniz an aranızda bir "Vedia (Saklama/Emanet)" sözleşmesi kurulur. Ücret alan belediye veya otopark şirketi, aracın güvenliğini sağlamakla da yükümlüdür. Aracınızın başına bir şey gelirse, Tüketici/Asliye Hukuk Mahkemelerinde zararınızın tazminini şirketten isteyebilirsiniz.

Soru 3: "Mahallemizdeki sokağın boydan boya ücretli otopark yapılmasını istemiyoruz. İptal davasını kim açabilir?"

Cevap: O mahallede ikamet eden, orada işyeri olan veya o yolu kullanan menfaati ihlal edilen herhangi bir vatandaş İdare Mahkemesinde dava açabilir. Menfaat ihlali şartı çok geniştir.

(Bu dilekçe, belediyenin kendi sokağınızı veya işlek bir caddeyi haksız yere ücretli otoparka çeviren "Belediye Meclis Kararının" iptali için İdare Mahkemesinde açılacak davanın taslağıdır.)

[KONYA] İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA (Yürütmenin Durdurulması Taleplidir)

DAVACI: [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [Adresiniz]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK DAVALI: [Örn: Konya Büyükşehir Belediye Başkanlığı]

İPTALİ İSTENEN İŞLEM: Davalı idarenin .../.../2026 tarihli ve ... sayılı, [İlçe, Mahalle, Cadde Adı] Caddesi/Sokağı'nın "Ücretli Yol Boyu Otopark (Parkomat)" alanı olarak belirlenmesine ve kiraya verilmesine ilişkin Belediye Meclis Kararı.

AÇIKLAMALAR:

1. Müvekkil, iptali istenen idari işlemle ücretli otoparka çevrilen [Cadde Adı] üzerinde ikamet etmekte/esnaf olarak faaliyet göstermektedir.
2. Davalı idare, kamuya ait olan ve asıl amacı trafiğin akışını sağlamak olan söz konusu yolu, tamamen gelir elde etme amacıyla ve hiçbir otopark alternatifi sunmaksızın sarı çizgilerle bölerek ücretli otoparka dönüştürmüştür.
3. Anayasa, Medeni Kanun (m. 715) ve Danıştay 8. Dairesi'nin yerleşik içtihatları (Örn: 2011/... E., 2011/... K.) uyarınca; yollar kamunun ortak kullanımına tahsis edilmiş sahipsiz mallardır. Belediyelerin otopark sorununu çözmek için katlı veya yeraltı otoparkı yapma yükümlülüğü bulunmaktayken, bu yükümlülükten kaçarak kamu yollarını ticarethaneye çevirmesi ve o bölgede yaşayan vatandaşlardan kendi evlerinin önü için ücret talep etmesi hukuka, hakkaniyete ve kamu yararı ilkesine açıkça aykırıdır.
4. Bu işlem, ulaşım hakkını engellemekte ve mülkiyet/ikamet hakkına zarar vermektedir. Açıkça hukuka aykırı olan ve uygulanması halinde telafisi güç zararlar doğuracak bu işlemin öncelikle yürütmesinin durdurulması gerekmektedir.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle ve resen gözetilecek hususlarla; Öncelikle davalı idarenin savunması beklenmeksizin idari işlemin YÜRÜTMESİNİN DURDURULMASINA, yapılacak yargılama neticesinde açıkça hukuka aykırı olan ... tarih ve ... sayılı Belediye Meclis Kararının İPTALİNE, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı idareye yükletilmesine karar verilmesini vekaleten saygılarımla arz ve talep ederim.

TARİH: .../.../2026

DAVACI VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)