Uzaktan Çalışanların Giderleri ve İşveren | Av.Sami IŞILAK

Çalışma hayatının hızla dijitalleşmesiyle birlikte, geleneksel ofis ortamından "Uzaktan Çalışma (Remote)" veya "Hibrit" çalışma modeline geçiş, kalıcı bir istihdam politikası haline gelmiştir. İşçinin, işverenin fiziki gözetimi altında olmadan kendi evinden veya belirlediği farklı bir mekândan teknolojik araçlar vasıtasıyla iş görme edimini yerine getirmesi, işverenin fiziki ofis maliyetlerini (kira, elektrik, yemek, yol) büyük ölçüde düşürmüştür.

Ancak bu dönüşüm, işin ifası için zorunlu olan altyapı ve sarf giderlerinin (yüksek hızlı internet, artan elektrik ve ısınma faturaları, ergonomik çalışma koltuğu, monitör vb.) işçinin omuzlarına yüklenmesi gibi ciddi bir hukuki uyuşmazlığı doğurmuştur. Birçok işveren, işçinin yol ve ofis kıyafeti masrafından tasarruf ettiğini öne sürerek evdeki faturalara iştirak etmeyi reddetmektedir.

Türk Hukuku sistematiğinde; 4857 sayılı İş Kanunu, 2021 tarihli Uzaktan Çalışma Yönetmeliği ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK), işçinin salt evden çalışıyor olması nedeniyle katlandığı işe özgü masrafların işveren tarafından karşılanmasını amir hükümlerle düzenlemiştir. Bu makalede; uzaktan çalışma sözleşmelerindeki şekil şartlarını, ekipman temini yükümlülüğünü, elektrik/internet giderlerinin hukuki tahsil usulünü ve Yargıtay'ın masraf paylaşımına ilişkin kriterlerini teknik bir düzlemde inceliyoruz.

Bir işçinin sürekli veya geçici olarak evden çalıştırılması, işverenin tek taraflı bir talimatıyla gerçekleştirilemez.

• 4857 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca uzaktan çalışma sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması zorunludur.
• Bu yazılı sözleşmede; işin tanımı, süresi, yeri, ücreti, işveren tarafından sağlanan ekipmanlar ve işin yerine getirilmesinden doğan giderlerin nasıl karşılanacağı açıkça belirtilmek zorundadır.
• Eğer işveren, yazılı bir uzaktan çalışma sözleşmesi yapmadan işçiyi fiilen evden çalıştırıyorsa, sözleşmede masraflara dair bir hüküm bulunmadığı gerekçesiyle sorumluluktan kaçamaz. Bu durumda TBK'nın işçiyi koruyan emredici hükümleri devreye girer.

Uzaktan çalışmada kullanılacak temel üretim araçları genellikle bilgisayar, çift monitör, yazılım lisansları ve bazen de ergonomik ofis mobilyalarıdır.

• Yönetmelik Hükmü: Uzaktan Çalışma Yönetmeliği'nin 8. maddesine göre; işin yerine getirilmesi için gerekli malzeme ve iş ekipmanlarının, sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa işveren tarafından sağlanması esastır.
• İşçinin Kendi Ekipmanını Kullanması (TBK m. 413): Sözleşmede işçinin kendi kişisel bilgisayarını veya ekipmanını kullanacağı kararlaştırılmışsa, işveren bu cihazların yıpranma payını (amortisman) ve bakım masraflarını işçiye ödemekle yükümlüdür. İşçi, kendi şahsi cihazını işverenin menfaatine bedelsiz tahsis etmeye zorlanamaz.

Gündelik ofis mesaisinin eve taşınması, işçinin şahsi internet kotasının ve bant genişliğinin iş için kullanılmasına, mesai saatleri boyunca aydınlatma, bilgisayar kullanımı ve ısınma/soğutma (klima, doğalgaz) faturalarının artmasına neden olur.

• İşverenin Masrafları Ödeme Borcu: 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 414. maddesi son derece nettir: "İşveren, işin görülmesinin gerektirdiği her türlü gideri; işçi işin görülmesi için kendi bilgisini veya malzemesini kullanıyorsa, aksi anlaşmadan ya da âdetten anlaşılmadıkça bunların da masrafını karşılamakla yükümlüdür."
• Evden çalışma durumunda internet ve elektrik, işin görülmesinin "zorunlu ve ayrılmaz" bir parçasıdır. İnternet bağlantısı kesildiğinde veya elektrik kesintisi yaşandığında işçi görevini ifa edemez. Bu nedenle, işçinin hanesine ait faturaların, işe tekabül eden (orantılı) kısmının işverence ödenmesi hukuki bir zorunluluktur.
• Sözleşmeyle İşçiye Yıkma Yasağı: İşveren, iş sözleşmesine "Uzaktan çalışma süresince elektrik ve internet giderleri tamamen işçiye aittir, işveren bunlardan sorumlu tutulamaz" şeklinde bir madde koysa dahi, bu madde işçi aleyhine ve TBK m. 414'e aykırı olduğundan muvazaalı (geçersiz) sayılmaktadır.

İhtilafın yargıya (İş Mahkemelerine) taşınması durumunda en büyük sorun, faturanın ne kadarının şahsi kullanım, ne kadarının mesleki (iş) kullanımı olduğunun ayrıştırılmasıdır.

• Oransal Hesaplama (Bilirkişi İncelemesi): Uygulamada mahkemeler, işçinin evden çalıştığı günler ile ofiste bulunduğu günleri ayırır. Tam zamanlı evden çalışma durumunda, haftalık 45 saatlik yasal çalışma süresinin, haftalık toplam saate oranlanması yöntemiyle faturadaki artış bedeli hesaplanır.
• Örneğin; yüksek hızlı bir internetin sadece ofis işleri için eve (işçi adına) bağlatıldığı durumlarda veya işçinin işverenin sağladığı kurumsal VPN'e bağlandığı log kayıtlarıyla sabitse, internet faturasının tamamının veya büyük kısmının iş maliyeti olduğu kabul edilir.
• Maktu Ödenek (Ek Masraf Ödemesi): İhtilafları ve zorlu hesaplamaları önlemek adına, işverenlerin bordroya her ay "Uzaktan Çalışma İnternet/Elektrik Desteği" adı altında makul ve maktu bir nakdi ödenek (örn. aylık 1.000 TL) yansıtması, Yargıtay uygulamalarında işverenin borcunu ifa ettiği yönünde geçerli bir yöntem olarak kabul edilmektedir.

Soru 1: İşverenim beni sürekli olarak evden çalışmaya geçirdi ancak internet ve elektrik faturalarıma hiçbir destek sağlamıyor. Fesih hakkım var mı?

Cevap: Evet. İşçinin, işin görülmesi için zorunlu olan masraflarını karşılamamak, işverenin asli borçlarına aykırılık teşkil eder. Ücretin ve kanuni hakların ödenmemesi kapsamında değerlendirildiğinden, ihtara rağmen masrafların ödenmemesi işçiye İş Kanunu m. 24/II-e uyarınca "Haklı Nedenle Derhal Fesih" hakkı verir ve kıdem tazminatına hak kazanılır.

Soru 2: Sözleşmemizde 'işçi kendi internetini ve bilgisayarını kullanacaktır' yazıyor. Bu durumda masraf talep edebilir miyim?

Cevap: Edebilirsiniz. Sözleşmede ekipmanın tarafınızca sağlanacağı yazsa bile, TBK m. 414 gereğince işveren bu ekipmanın bakım/yıpranma masraflarını ve kullanım bedelini size ödemek zorundadır. Kanunun emredici hükümleri, sözleşmedeki işçi aleyhine düzenlemeleri geçersiz kılar.

Soru 3: İşten ayrıldıktan sonra, geçmişte evden çalıştığım 2 yıllık döneme ait elektrik ve internet giderlerimi topluca dava edebilir miyim?

Cevap: Evet, bu giderleri talep edebilirsiniz. Ancak bu bir maaş/ücret alacağı değil, masraf/gider alacağı olduğundan, TBK m. 146 uyarınca 10 yıllık genel zamanaşımı süresine tabidir. İş Mahkemesinde açılacak alacak davası ile geçmiş dönem fatura artış bedellerinizin tespiti ve tarafınıza ödenmesi talep edilebilir. Dava öncesi arabuluculuk şartı zorunludur.

(Aşağıdaki belge, fiilen evden çalıştırılan ancak işin ifası için zorunlu olan internet, elektrik ve ekipman amortisman bedelleri işverence karşılanmayan işçinin, dava ve haklı fesih yoluna gitmeden önce kurumu temerrüde düşürmek için Noter aracılığıyla göndereceği resmi ihtarname taslağıdır.)

İHTAR EDEN (İŞÇİ): [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [Tebligat Adresiniz]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

MUHATAP (İŞVEREN): [Şirketin Tam Ticari Unvanı] ADRES: [Şirketin Merkez Adresi]

KONU: Uzaktan Çalışma Yönetmeliği ve TBK m. 414 uyarınca; uzaktan çalışma süresi boyunca işin ifası için şahsen katlanılan zorunlu elektrik, internet, iletişim ve ekipman kullanım (yıpranma) giderlerinin hesaplanarak tarafıma ödenmesi ihtarıdır.

AÇIKLAMALAR:

1. Müvekkilim, şirketiniz nezdinde .../.../20.. tarihinden itibaren [Görev Unvanı] pozisyonunda çalışmaktadır. İşyeri talimatıyla .../.../20.. tarihinden bu yana kesintisiz olarak "Uzaktan Çalışma (Remote)" modeliyle ikametgahından mesai yürütmektedir.
2. Evden çalışılan bu dönem boyunca, müvekkilin işin ifasını sağlamak amacıyla kendi şahsi internet kotasını ve kişisel bilgisayar donanımlarını kullanması zarureti doğmuş, günlük 9 saatlik mesai diliminde ev içi elektrik (aydınlatma, cihaz şarjları) ve ısıtma/soğutma masrafları salt işin yürütülmesi nedeniyle fahiş oranda artmıştır.
3. Uzaktan Çalışma Yönetmeliği m. 7 ve 6098 Sayılı TBK'nın 414. maddesi; "İşveren, işin görülmesinin gerektirdiği her türlü gideri karşılamakla yükümlüdür" hükmünü içermektedir. Bugüne dek müvekkilime aylık maaşı haricinde hiçbir altyapı, fatura katkısı veya ekipman amortisman ödemesi yapılmamıştır.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan kanuni nedenlerle; Müvekkilimin uzaktan çalıştığı tarihten itibaren bugüne kadar kendi bütçesinden karşılamak zorunda kaldığı işle bağlantılı internet, elektrik ve donanım kullanım giderlerinin (aylık ortalama rayiç bedeller üzerinden geriye dönük hesaplanarak) işbu ihtarnamenin tarafınıza tebliğinden itibaren 7 (YEDİ) GÜN İÇİNDE müvekkilin maaşının yattığı [TR... IBAN] numaralı banka hesabına ödenmesini; Aksi halde İş Kanunu m. 24/II-e uyarınca iş sözleşmesinin haklı nedenle derhal feshedileceğini, kıdem tazminatı ve masraf alacaklarının tahsili için zorunlu arabuluculuk ve İş Mahkemelerinde dava süreçlerinin başlatılacağını ihtaren bildiririz.

TARİH: .../.../2026

İHTAR EDEN VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)