"Elimde Vasiyetname Var, Tapuyu Nasıl Alırım?" Vasiyetnamenin Tenfizi (Yerine Getirilmesi) Davası, İptal Riskleri ve Zamanaşımı Süresi

Bir yakınınız size miras bıraktı. Elinizde noterden veya el yazısıyla yazılmış kapı gibi bir "Vasiyetname" var. Sanıyorsunuz ki; o kağıdı alıp bankaya gidince parayı verecekler, tapuya gidince evi üstünüze yapacaklar. BÜYÜK YANILGI. Türk hukukunda vasiyetname, doğrudan uygulanan bir belge değildir. Önce Sulh Hukuk Mahkemesi'nde tüm mirasçıların yüzüne okunması (Vasiyetnamenin Açılması), sonra diğer mirasçıların itiraz etmemesi ve en sonunda Asliye Hukuk Mahkemesi'nin "Bu vasiyetname geçerlidir, yerine getirilsin" (Tenfiz) kararı vermesi gerekir. Bu süreçte "Saklı Pay" itirazları, "Akıl Sağlığı" iddiaları havada uçuşur. Peki tapunuza ne zaman kavuşursunuz?

Tenfiz davası açmadan önce bu aşama ZORUNLUDUR. Vasiyetname noterden de olsa, yastık altından da çıksa; önce ölen kişinin son ikametgahındaki Sulh Hukuk Mahkemesi'ne teslim edilir. Mahkeme tüm yasal mirasçıları (eş, çocuk, kardeş) çağırır ve vasiyetnameyi onların yüzüne karşı okur. Bu aşamada mahkeme vasiyetin geçerli olup olmadığına bakmaz, sadece "Böyle bir vasiyet var, haberiniz olsun" der. Okunduktan sonra mirasçılara itiraz etmeleri için 1 AY süre verilir.

1 aylık süre doldu, kimse vasiyetnameye itiraz etmedi (veya itirazlar reddedildi). Artık "Vasiyet Alacaklısı" (Kendisine mal bırakılan kişi), Asliye Hukuk Mahkemesi'ne başvurarak Tenfiz Davası açar. Bu davanın amacı şudur: "Ey Hakim! Vasiyet açıldı, itiraz süresi doldu. Artık Tapu Müdürlüğü'ne ve Bankaya yazı yaz, şu malları benim üzerime geçir." Mahkeme, vasiyetnamenin şekil şartlarına uygun olup olmadığına bakar ve kararını verir. Bu kararla tapuya gidip mülkü üzerinize alabilirsiniz.

Siz tenfiz davası açtığınızda, mirastan mahrum kalan diğer kardeşler boş durmaz. İki tür dava açabilirler:

• Vasiyetnamenin İptali Davası: "Babam bunu yazarken akli dengesi yerinde değildi (Demans/Alzheimer)" veya "Kardeşim babamı zorlayıp korkutarak imza attırdı" diyebilirler. Eğer Adli Tıp "Akıl sağlığı yerinde değil" derse, vasiyetname çöp olur.
• Tenkis (Saklı Pay) Davası: "Babamın vasiyeti geçerli ama tüm malı Ahmet'e bırakmış. Benim yasal 'Saklı Payım' var, onu verin" diyebilirler. Mahkeme vasiyeti iptal etmez ama Ahmet'in alacağı maldan kesinti yapıp diğer kardeşe verir.

Vasiyetnamede ne yazdığı çok önemlidir.

• Muayyen Mal Vasiyeti: "Konya'daki 105 ada 3 parseli Ahmet'e bırakıyorum." Burada Ahmet sadece o malı alır, borçlardan sorumlu olmaz.
• Mirasçı Atama: "Tüm mal varlığımın yarısını Ahmet'e bırakıyorum." Burada Ahmet, "Mirasçı" sıfatı kazanır. Yani mallara ortak olduğu gibi, BORÇLARA DA ORTAK olur (Külli Halefiyet).

• Vasiyetnamenin İptali davası açmak için süre: Vasiyetin öğrenildiği tarihten itibaren 1 YIL.
• Vasiyetnamenin Tenfizi (Sizin tapuyu isteme) süreniz: Vasiyet açıldıktan sonra 10 YIL. 10 yıl içinde tenfiz davası açmazsanız, vasiyetname zamanaşımına uğrar ve hakkınızı kaybedebilirsiniz.

Bu ayrım çok karıştırılır ve davaların reddedilmesine sebep olur.

• Vasiyetnamenin Açılması: Sulh Hukuk Mahkemesi.
• Vasiyetnamenin Tenfizi (Tapu Tescili): Asliye Hukuk Mahkemesi.
• Yetkili Yer: Ölen kişinin (Murisin) son yerleşim yeri mahkemesi.

Tenfiz davası sürerken (ki 1-2 yıl sürebilir), diğer mirasçılar o tarlayı satabilir mi? Bu riski önlemek için, tenfiz davası açar açmaz mahkemeden "Davalıdır Şerhi" (İhtiyati Tedbir) istersiniz. Tapu kaydına bu şerh düşülürse, dava bitene kadar kimse o malı satamaz, hakkınız korunur.

Soru 1: "Vasiyetname noterden değil de el yazısıyla yazılmış, geçerli mi?"

Cevap: EVET. Kanuna göre; baştan sona el yazısıyla yazılmış, tarih atılmış ve imzalanmış vasiyetname (El Yazılı Vasiyetname), noter vasiyetnamesi kadar geçerlidir. Ancak ispatı ve itiraz süreçleri daha zorlu olabilir.

Soru 2: "Babama zorla vasiyet imzalatmışlar, nasıl bozarım?"

Cevap: Murisin "Hata, Hile veya Tehdit" altında vasiyet yazdığını tanıkla, kamera kaydıyla veya doktor raporlarıyla ispatlarsanız; "Vasiyetnamenin İptali Davası" ile o vasiyeti geçersiz kılabilirsiniz.

Soru 3: "Tenfiz davasında harç ne kadar?"

Cevap: Tenfiz davası "Maktu Harç" (Sabit, düşük ücret) ile açılır. Ancak dava sonunda tapu devri yapılırken, malın değeri üzerinden nispi harç ve veraset intikal vergisi ödenir.

Soru 4: "Vasiyetnamede bana ev kalmış ama babam ölmeden evi satmış. Ne olacak?"

Cevap: Maalesef hiçbir şey alamazsınız. Vasiyetname, ölüm anında o mal murisin üzerindeyse geçerlidir. Muris sağlığında o malı sattıysa, vasiyet o mal için "Hükümsüz" kalır (Vasiyetten Rücu).

[KONYA NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ HAKİMLİĞİ'NE]

DAVACI: [Adınız Soyadınız - Vasiyet Alacaklısı] VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK DAVALILAR: [Diğer Yasal Mirasçılar]

KONU: Vasiyetnamenin tenfizi (yerine getirilmesi) ve tapu iptal tescil talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Muris ..., .../.../.... tarihinde vefat etmiştir.
2. Muris, Konya ... Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye numaralı vasiyetnamesi ile; Konya İli, ... Mahallesi, ... Parsel sayılı taşınmazı müvekkile vasiyet etmiştir.
3. Söz konusu vasiyetname, Konya ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sayılı dosyası ile açılmış ve okunmuştur. Karar kesinleşmiştir.
4. Vasiyetnamenin iptaline ilişkin herhangi bir dava açılmamıştır.
5. Vasiyetnamenin yerine getirilerek, söz konusu taşınmazın tapuda müvekkil adına tesciline karar verilmesini talep ederiz.

HUKUKİ NEDENLER: TMK 600 ve devamı.

SONUÇ: Davamızın kabulü ile; vasiyetnamenin TENFİZİNE ve dava konusu taşınmazın davalılar üzerindeki tapu kaydının iptali ile müvekkil adına TESCİLİNE karar verilmesini arz ederim.

TARİH: .../.../.... DAVACI VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)