Yabancı Plakalı Araç Bağlanması ve Ceza | Av. Sami IŞILAK

Türkiye'de otomobil fiyatlarındaki ve Motorlu Taşıtlar Vergisi ile Özel Tüketim Vergisindeki yüksek oranlar, bazı vatandaşları yurt dışından (özellikle Gürcistan, Bulgaristan ve Almanya gibi ülkelerden) geçici ithalat veya turistik kolaylıklar kapsamında yabancı plakalı araç getirmeye yöneltmektedir. Gümrük mevzuatı, yurt dışında belirli bir süre ikamet eden kişilerin şahsi kullanımları için araçlarını Türkiye'ye geçici olarak getirmelerine izin vermekte ve bu araçlara 730 güne (2 yıla) kadar kalış süresi tanımaktadır.

Ancak bu istisnai ve geçici hak, uygulamada sıklıkla suistimal edilmekte veya mevzuatın bilinmemesi nedeniyle ihlal edilmektedir. Yabancı plakalı bir aracın, Türkiye'de kalış süresini aşması veya aracı getiren hak sahibi kişi dışında (Türkiye'de yerleşik eş, dost, akraba veya alıcı) bir başkası tarafından kullanılması, gümrük idareleri ve kolluk kuvvetleri tarafından affı olmayan ağır ihlaller olarak değerlendirilmektedir.

Polis veya jandarma çevirmesinde aracı getiren kişi dışında birinin direksiyonda yakalanması veya gümrük süresi dolan aracın yollarda tespit edilmesi halinde araca derhal el konulmakta (bağlanmakta) ve araç Gümrük otoparkına çekilmektedir. Bu sürecin devamında ise aracın yasal sahibine ve aracı kullanan kişiye yönelik astronomik gümrük para cezaları kesilmekte, aracın mülkiyeti Devlete geçirilmekte ve kişiler hakkında 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında hapis cezası istemiyle ağır ceza davaları açılmaktadır. Bu makalede; yabancı plakalı araçların bağlanma sebepleri, mülkiyetin kamuya geçirilmesi (tasfiye) kararlarına itiraz ve kaçakçılık soruşturmalarındaki hukuki savunma süreçleri yasal dayanaklarıyla incelenmektedir.

Bir kişinin yurt dışından kendi adına kayıtlı yabancı plakalı bir aracı Türkiye'ye getirebilmesi için en temel şart, kişinin Türkiye'ye giriş tarihinden geriye doğru son bir yıl (365 gün) içinde en az 185 gün yurt dışında bulunmasıdır. Bu şartı sağlayan kişilere araçları için en fazla 730 gün süre verilir.

Araç Türkiye'ye girdikten sonra verilen bu yasal sürenin aşılması (yurt dışına çıkarılmaması), Gümrük Kanunu kapsamında kademeli para cezalarını gerektirir:

• Sürenin 1 aya kadar aşılması halinde, 4458 sayılı Gümrük Kanunu Madde 241 uyarınca usulsüzlük cezasının belirli bir katı oranında ceza kesilir.
• Sürenin 2 aya kadar aşılması halinde bu ceza artırımlı uygulanır.
• Sürenin 3 aya kadar aşılması halinde daha yüksek bir usulsüzlük cezası tatbik edilir.
• 3 Aylık Sürenin Aşılması: Aracın Türkiye'de kalma süresi 3 aydan fazla aşılmışsa, artık usulsüzlük cezası değil, Gümrük Kanunu Madde 238 devreye girer. Bu durumda idare, aracın tabi olduğu gümrük vergileri toplamının dörtte biri (1/4) oranında idari para cezası keser ve aracın yurt dışı edilmesine hükmeder. Ancak bu aracın aynı zamanda satıldığı veya başkasına kiralandığı tespit edilirse doğrudan el koyma işlemi yapılır.

Yabancı plakalı araç yakalatmalarının en yaygın ve en ağır sonuç doğuran sebebi, aracın yetkisiz kişilerce kullanılmasıdır. Turistik kolaylıklar kapsamında getirilen araçlar "şahsi kullanıma" mahsustur.

Geçici ithalat rejimiyle getirilen bir aracı, yalnızca aracı kendi pasaportuna kaydederek Türkiye'ye getiren kişi kullanabilir. Aracı getiren kişinin Türkiye'de bulunduğu süre zarfında, aracın kişinin kendi eşi, anne-babası veya çocukları tarafından kullanılması bazı istisnai durumlarda (ve gümrüğe bilgi verilmesi şartıyla) mümkün olabilse de; aracın bir arkadaşa, akrabaya veya üçüncü bir şahsa ödünç verilmesi, kiralanması yahut vekaletname ile kullandırılması kesinlikle yasaktır.

Trafik uygulamasında direksiyonda hak sahibi olmayan bir Türk vatandaşının veya yetkisiz bir şahsın yakalanması halinde kolluk kuvvetleri doğrudan aracı bağlar. Araç, en yakın gümrük müdürlüğünün yediemin otoparkına çekilir. Bu eylem "eşyanın tahsis amacı dışında kullanılması veya devredilmesi" olarak kabul edildiğinden, Gümrük Kanunu Madde 238 uyarınca gümrük vergilerinin 1/4'ü oranında idari para cezası kesilir.

Başkası tarafından kullanılırken yakalanan veya süresi aşılarak terk edilen araçlar gümrük idaresince alıkonulur. Araç sahibine, kesilen cezaları ödemesi ve aracı yurt dışına çıkarması için kısıtlı bir süre verilir.

Eğer ortada 5607 sayılı Kanun kapsamında kasıtlı bir kaçakçılık veya sahte plaka/evrak kullanımı söz konusuysa, gümrük müdürlükleri veya savcılık makamı araç üzerinde müsadere (el koyma) tedbiri uygular. Soruşturma aşamasında, otoparkta çürümeye terk edilen aracın değer kaybetmemesi amacıyla Sulh Ceza Hâkimliği veya ilgili idare tarafından "Mülkiyetin Kamuya Geçirilmesi" veya "Tasfiye" kararı verilir. Bu karar, aracın mülkiyetinin yasal sahibinden alınarak Hazineye devredilmesi ve e-ihale yoluyla satılması anlamına gelir.

Araç sahibinin, aracının satılmasını (tasfiyesini) durdurabilmesi için aracın tabi olduğu gümrük vergilerinin tamamını veya aracın CIF (ithal) değerini teminat olarak gümrük veznesine yatırması gerekmektedir. Aksi takdirde, ceza davası sonuçlanmadan dahi araç satılabilir.

Yabancı plakalı aracın yetkisiz kişilerce kullanılması veya haksız yollarla yurda sokulması sadece idari bir para cezasıyla kalmaz; eylem aynı zamanda ağır cezalık bir suçtur.

5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu Madde 3/4 uyarınca; "Geçici ithalat veya gümrük kontrolü altında işleme rejimi çerçevesinde ülkeye getirilen eşyayı, gümrük işlemlerini gerçekleştirmeksizin serbest dolaşıma sokan, devreden veya satan kişi, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin güne kadar adli para cezası ile cezalandırılır."

• Aracı Satan ve Alanın Durumu: Aracı Türkiye'de yasa dışı olarak bir başkasına devreden, kiralayan veya satan kişi ile; bu aracın yabancı plakalı ve devri yasak bir araç olduğunu bilerek satın alan veya kullanan kişi, kaçakçılık suçuna iştirakten Asliye Ceza Mahkemesinde yargılanır.
• Sahte Plaka ve Evrak: Eğer aracı Türkiye'ye getirdikten sonra yabancı plakasını sökerek sahte Türk plakası takılırsa (ikiz plaka) veya şasi numarası değiştirilirse (change işlem), suçun boyutu daha da ağırlaşır. Bu durumda Kaçakçılık suçunun yanı sıra Türk Ceza Kanunu kapsamında "Resmi Belgede Sahtecilik" suçundan da ayrıca hapis cezasına hükmedilir.

Yabancı plakalı aracı bağlanan ve hakkında cezai işlem başlatılan kişilerin, hak kayıplarını önlemek için başvurabileceği eşzamanlı hukuki yollar şunlardır:

• İdari Para Cezasına İtiraz: Gümrük İdaresi tarafından kesilen ağır idari para cezalarına karşı kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde Gümrük Bölge Müdürlüğüne itiraz edilmeli, itirazın reddi halinde ise süresi içinde Vergi Mahkemesinde iptal davası açılmalıdır. Eğer cezayı ödemek niyetindeyseniz, kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde uzlaşma veya indirim talebinde bulunarak %25 indirim hakkından yararlanılabilir.
• Mülkiyetin Kamuya Geçirilmesine İtiraz: Aracın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi ve tasfiyesi kararı Sulh Ceza Hâkimliği tarafından veya idari yolla verilmişse; kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde yetkili Sulh Ceza Hâkimliğine (veya idari işlemse İdare Mahkemesine) itiraz edilmelidir. Özellikle aracı kullanan kişinin şoför veya acil bir sağlık durumunda aracı kullanan bir tanıdık olması gibi "kastı ortadan kaldıran" veya "mücbir sebep" oluşturan durumlar ispatlanarak kararın iptali sağlanabilir.
• Ceza Davası Savunması: Asliye Ceza Mahkemesinde görülen kaçakçılık davasında, sanıkların suçu işleme kastı (manevi unsur) incelenir. Yabancı mevzuatı bilmeyen bir akrabanın aracı kısa süreliğine markete gitmek için ödünç alması ile, aracı satın alıp sahte sözleşmeyle aylarca kullanması arasında ceza hukuku yönünden derin farklar vardır. Uzman bir avukat vasıtasıyla yapılacak "suç kastının yokluğu" savunması, hapis cezasından beraat edilmesinin anahtarıdır.

Soru 1: Gürcistan'dan getirdiğim yabancı plakalı aracımı Türkiye'deki bir akrabama bıraktım ve kendim yurt dışına çıktım. Araç bende olmadığı için akrabam kullanırken polis yakalamış ve aracı bağlamış. Aracı geri alabilir miyim?

Cevap: Aracınızı Türkiye'de bırakıp yurt dışına çıkmanız ve aracı bir başkasına bırakmanız Gümrük mevzuatının açık ihlalidir. Araç ancak gümrük idaresine teslim edilerek veya park izni alınarak Türkiye'de bırakılabilir. Akrabanızın aracı kullanması nedeniyle Gümrük Kanunu m. 238 uyarınca aracın vergilerinin 1/4'ü oranında idari para cezası kesilecek ve araca el konulacaktır. Cezayı ödeyip, gümrük idaresine başvurarak ve yalnızca aracı yurt dışına çıkarmak (mahrecine iade) şartıyla aracı geri alabilirsiniz. Ayrıca kaçakçılık suçlamasıyla karşı karşıya kalırsınız.

Soru 2: Bulgaristan vatandaşı arkadaşım kendi aracıyla Türkiye'ye geldi. Araçta o da varken ben direksiyona geçtim, çevirmede yakalandık ve araca el konuldu. Araç sahibi içindeyken kullanmam da yasak mı?

Cevap: Yabancı plakalı aracı hak sahibi dışında kimsenin kullanmaması kuraldır. Ancak, aracı getiren pasaport sahibinin bizzat araçta bulunması şartıyla (ve acil durumlar/uzun yol yorgunluğu gibi gerekçelerle) üçüncü kişilerin aracı kullanmasına istisnai olarak müsamaha gösterilebildiği durumlar olmuştur. Yine de kolluk bu durumu mevzuata aykırı bularak tutanak tuttuğunda, idari itiraz yoluyla ve Sulh Ceza Hâkimliği kararıyla "kastın yokluğu ve aciliyet" savunması yapılarak araç üzerindeki el koyma kararı kaldırılabilir.

Soru 3: Gümrük müdürlüğü el konulan aracım için Mülkiyetin Kamuya Geçirilmesi kararı verdi ve aracın ihaleyle satılacağını söyledi. Satışı nasıl durdurabilirim?

Cevap: Aracın satılmasını (tasfiyesini) durdurmak için hakkınızda yürütülen kaçakçılık veya ceza davasında yargılama bitene kadar, aracın tespit edilen CIF bedeli (gümrüklenmiş ithal değeri) tutarındaki bir parayı veya teminat mektubunu gümrük idaresine teminat olarak yatırmanız gerekmektedir. Teminatı yatırmazsanız araç ihaleyle satılır. Davayı kazanırsanız ve beraat ederseniz, satılan aracın ihale bedeli yasal faiziyle size geri ödenir, ancak aracı fiilen geri alamazsınız.

(Aşağıdaki belge, yabancı plakalı aracın mücbir sebeple (örneğin acil hastane ziyareti) kısa süreliğine bir başkası tarafından kullanılması nedeniyle bağlandığı ve haksız yere mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararı verildiği bir senaryoda, kararın iptali için yetkili Sulh Ceza Hâkimliğine sunulacak itiraz dilekçesi taslağıdır.)

[KONYA / EDİRNE] NÖBETÇİ SULH CEZA HÂKİMLİĞİNE

İTİRAZ EDEN (ŞÜPHELİ): [Adınız Soyadınız] - [Pasaport veya TC Kimlik No] ADRES: [İkametgah Adresiniz]

MÜDAFİİ: Av. Sami IŞILAK

KARARINA İTİRAZ EDİLEN İDARE: [T.C. Ticaret Bakanlığı ... Gümrük Müdürlüğü]

İTİRAZA KONU KARAR: [Gümrük Müdürlüğünün .../.../2026 tarih ve ... sayılı Mülkiyetin Kamuya Geçirilmesi / El Koyma Kararı]

KARARIN TEBLİĞ TARİHİ: .../.../2026

KONU: Müvekkile ait yabancı plakalı araca yetkisiz kullanım iddiasıyla haksız yere el konulması ve aracın Mülkiyetinin Kamuya Geçirilmesine (Tasfiyesine) dair idari yaptırım kararının İPTALİNE ve aracın müvekkile İADESİNE karar verilmesi talebidir.

AÇIKLAMALAR:

1. Müvekkil, yurt dışında yerleşik olup .../.../2026 tarihinde kendisine ait [Plaka No] plakalı, [Marka/Model] aracı ile turistik kolaylıklar (geçici ithalat) kapsamında yasal yollarla Türkiye'ye giriş yapmıştır. Aracın Türkiye'de yasal kalış süresi henüz dolmamıştır.
2. .../.../2026 tarihinde müvekkil aniden rahatsızlanmış olup, acil olarak hastaneye yetiştirilmesi gerekmiştir. Müvekkilin o an araç kullanamayacak durumda olması nedeniyle, aracı müvekkilin yeğeni/arkadaşı olan [Kullananın Adı Soyadı] kullanmak zorunda kalmıştır. Hastane yolunda yapılan rutin trafik kontrolünde, direksiyonda hak sahibi olmayan bir kişinin bulunduğu gerekçesiyle araca el konulmuş ve davalı idarece aracın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararı verilmiştir. (Hastane acil servis giriş kayıtları ve sağlık raporu Ek-1'dedir).
3. 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu ve 4458 sayılı Gümrük Kanunu uygulamalarında aracın tahsis amacı dışında kullanılması suçunun oluşabilmesi için ortada bir kast ve menfaat devri bulunmalıdır. Olayımızda aracın başkasına devri, kiralanması veya satılması söz konusu değildir. Araç, Türk Ceza Kanunu Madde 25'te düzenlenen "Zorunluluk Hali (Mücbir Sebep)" kapsamında, müvekkilin sağlık bütünlüğünü korumak amacıyla anlık ve zorunlu olarak bir başkası tarafından kullanılmıştır.
4. Müvekkilin kaçakçılık kastı bulunmamasına ve aracın fiili mülkiyetini kimseye devretmemesine rağmen on binlerce Euro değerindeki şahsi aracının mülkiyetinin kamuya geçirilerek devlete müsadere edilmesi, Anayasa ile güvence altına alınan mülkiyet hakkının ölçüsüz ve orantısız bir şekilde ihlalidir.
5. Bu nedenlerle; idarece tesis edilen el koyma ve mülkiyetin kamuya geçirilmesi kararının kaldırılarak, haksız yere yediemin otoparkında tutulan aracın, yurt dışına çıkarılmak koşuluyla müvekkile derhal iadesini talep etme zorunluluğu doğmuştur.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz ve izah edilen ile Hakimliğinizce re'sen gözetilecek nedenlerle; itirazımızın KABULÜ ile; 1- [İlgili Gümrük İdaresi] tarafından düzenlenen .../.../2026 tarih ve [Karar No] sayılı MÜLKİYETİN KAMUYA GEÇİRİLMESİ / EL KOYMA KARARININ İPTALİNE, 2- Haksız olarak gümrük otoparkında alıkonulan [Plaka No] plakalı yabancı aracın yurt dışı edilmek koşuluyla müvekkile İADESİNE, 3- Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı idare üzerinde bırakılmasına karar verilmesini müdafi olarak saygılarımla arz ve talep ederim.

TARİH: 19/10/2026

İTİRAZ EDEN VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)