BlaBlaCar veya Martı TAG gibi uygulamalar üzerinden, sadece 'yakıt masrafına ortak olmak' amacıyla cüzi bir miktar para ödeyerek yolculuk yapan vatandaşlar, kaza geçirdiklerinde büyük bir sigorta tuzağıyla karşılaşırlar. Araç kaza yaptığında ve yolcu ağır yaralandığında; sigorta şirketleri genellikle 'Sürücü bu kişiyi iyilik olsun diye (hatırına) taşımıştır' diyerek ödenecek tazminattan haksız yere %20 oranında 'Hatır Taşıması İndirimi' kesintisi yapmaya çalışır. Oysa Yargıtay'ın yerleşik kararları bu kurnazlığı kesin olarak çürütmüştür. Yargıtay'a göre; yolcu uygulamaya veya şoföre yakıt/masraf adı altında bir para ödemişse, şoförün bu seyahatten bir 'Ekonomik Menfaati' doğmuştur. Ortada menfaat varsa, hatır veya iyilik yoktur; dolayısıyla sigorta şirketi tazminattan tek bir kuruş bile kesinti yapamaz. Bazen de sigortalar 'Bu araç korsan taksi (ticari) olarak kullanılmış, hususi poliçe geçersizdir' diyerek masum yolcuya ödeme yapmayı reddeder. Ancak Trafik Sigortası, aracın kullanım amacından bağımsız olarak 3. kişi konumundaki masum yolcunun bedensel zararlarını (sakatlık, vefat) ödemekle mutlak yükümlüdür. Bu makalede; masraf ortaklığı adı altında yapılan seyahatlerde kaza olması durumunda yolcunun hakları, hatır taşıması savunmasının çürütülmesi ve Asliye Ticaret Mahkemesinde açılacak tazminat davaları yasal dayanaklarıyla incelenmektedir.
Günümüzde artan akaryakıt fiyatları ve seyahat maliyetleri, vatandaşları alternatif ulaşım yöntemlerine yöneltmiştir. Akıllı telefon uygulamaları üzerinden (BlaBlaCar, Martı TAG, vb.) aynı güzergâha giden sürücü ile yolcuyu buluşturan "Yolculuk Paylaşımı (Carpooling)" sistemleri son yıllarda oldukça popüler hale gelmiştir. Yolcular otobüs biletinden daha ucuza seyahat ederken, araç sahibi sürücü de yakıt ve otoyol masraflarını hafifletmektedir.
Ancak bu ekonomik ve pratik yolculuklar, aracın kaza yapmasıyla birlikte devasa bir hukuki kâbusa dönüşebilmektedir. Uygulama üzerinden tanıştığı sürücünün aracında yolcu konumundayken ağır yaralanan, sakat kalan veya hayatını kaybeden kişilerin aileleri tazminat talep ettiğinde, karşılarına genellikle Sigorta Şirketlerinin acımasız bir savunması çıkar: "Sürücü bu yolcuyu hayrına, iyilik olsun diye taşımıştır. Bu bir Hatır Taşımasıdır. Bu nedenle tazminattan %20 kesinti yapacağız." Hatta bazı sigorta şirketleri durumu daha da ileri götürerek, "Bu araç hususi otomobildir ama ticari taksi (korsan) gibi kullanılmıştır, poliçe geçersizdir" diyerek ödeme yapmaktan tamamen kaçınmaya çalışır.
Oysa Yargıtay'ın istikrar kazanmış içtihatları; masraf ortaklığı (yakıt parası paylaşımı) adı altında uygulama üzerinden para ödenerek yapılan seyahatleri "Hatır Taşıması" olarak kabul etmemektedir. Ortada bir ekonomik menfaat olduğu için sigorta şirketinin tazminattan kesinti yapma hakkı yoktur. Bu makalede; BlaBlaCar ve benzeri uygulamalar üzerinden yapılan seyahatlerde kaza olması durumunda yolcunun tazminat hakları, Yargıtay'ın hatır taşıması kriterleri ve sigorta şirketlerine karşı açılacak davalar yasal dayanaklarıyla incelenmektedir.
Trafik kazalarından doğan tazminat davalarında sigorta şirketlerinin en çok kullandığı indirim kalemi "Hatır Taşıması" kuralıdır.
Türk Borçlar Kanunu ve Yargıtay uygulamalarına göre Hatır Taşıması; bir kimsenin, hiçbir maddi veya ekonomik menfaat beklemeksizin, sırf iyilik, akrabalık veya arkadaşlık ilişkisi (hatır) nedeniyle bir başkasını aracına alıp ücretsiz taşımasıdır. Eğer kaza anında yolcu araçta bu şekilde (ücretsiz) bulunuyorsa, mahkeme doğacak tazminattan genellikle %20 oranında bir "Hatır İndirimi" yapar.
Ancak, BlaBlaCar veya benzeri yolculuk paylaşımı uygulamalarında durum tamamen farklıdır. Yolcu, sisteme girerek belirli bir güzergâh için belirlenen "Masraf Katılım Payını (Örn: 500 TL)" sürücüye uygulama üzerinden veya elden peşin olarak ödemektedir. Yargıtay'a göre, taraflar arasında önceden belirlenmiş bir ücret alışverişi varsa, bu taşıma "Hatır" için değil, "Karşılıklı Menfaat" için yapılmıştır. Dolayısıyla bu tür kazalarda Hatır Taşıması söz konusu olamaz.
Sigorta şirketleri mahkemede, "Sürücü bu işten ticari bir kâr elde etmemiştir, sadece yakıt parasını bölüşmüşlerdir, bu da iyilik sayılır" şeklinde bir savunma yaparlar.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve ilgili Hukuk Daireleri bu savunmayı kesin olarak çürütmüştür. Yargıtay içtihatlarına göre; bir taşımanın hatır taşıması sayılabilmesi için sürücünün o taşımadan doğrudan veya dolaylı hiçbir ekonomik fayda sağlamaması gerekir. Yolcunun yakıt, köprü veya otoyol masrafına ortak olması, sürücünün cebinden çıkacak olan parayı azalttığı için sürücüye net bir "Ekonomik Menfaat" sağlar.
Sonuç olarak; yolculuk paylaşım uygulamaları üzerinden para ödeyerek seyahat eden yolcu, kaza anında yaralanırsa veya vefat ederse, sigorta şirketi hesaplanacak tazminattan "Hatır İndirimi (%20)" yapamaz. Tazminatın kuruşu kuruşuna, kesintisiz olarak ödenmesi yasal bir zorunluluktur.
Sigorta şirketlerinin ikinci kaçış planı ise aracın poliçesiyle ilgilidir. Sürücünün Zorunlu Trafik Sigortası "Hususi (Özel)" araç olarak kesilmiştir. Sigorta şirketi, "Bu araç uygulama üzerinden yolcu taşıyarak Ticari Taksi (korsan) gibi kullanılmıştır. Poliçe hususi araç içindir, bu yüzden hasarı karşılamıyoruz" diyerek dosyayı reddedebilir.
Burada hukuki bir ince ayrım devreye girer: Trafik Sigortası Genel Şartları uyarınca, sigorta şirketinin 3. kişi konumundaki "Masum Yolcuya" karşı sorumluluğu devam eder. Araç ticari mi kullanılmış, hususi mi kullanılmış tartışması, sigorta şirketi ile araç sahibi (sürücü) arasındaki bir iç meseledir. Yolcu, kaza geçirdiğinde muhatabı olan Trafik Sigortasından bedensel zararını (işgöremezlik/destekten yoksun kalma tazminatını) alır. Eğer sigorta şirketi aracın korsan taksi gibi ticari kullanıldığını (ve poliçe şartlarının ihlal edildiğini) ispatlarsa, yolcuya ödediği parayı daha sonra dönüp kendi sigortalısından (araç sürücüsünden) rücu edebilir (geri isteyebilir). Ancak bu durum mağdur yolcunun tazminat almasına engel değildir.
Uygulama üzerinden seyahat ederken kaza geçiren yolcu (veya vefatı halinde mirasçıları), uğradığı zararların tazmini için Asliye Ticaret Mahkemesinde (veya Sigorta Tahkim Komisyonunda) dava açmalıdır.
Açılacak bu davada şunlar talep edilir:Maddi Tazminat: Yaralanma varsa; hastane tedavi masrafları, bakıcı giderleri ve kalıcı bir sakatlık (maluliyet) oluşmuşsa ömür boyu yaşayacağı gelir kaybı (Sürekli İşgöremezlik Tazminatı) talep edilir. Vefat durumunda ise geride kalan eş ve çocukları "Destekten Yoksun Kalma Tazminatı" alır. Bu talepler doğrudan aracın Trafik Sigortasına yöneltilir.Manevi Tazminat: Yaşanılan acı, ızdırap ve psikolojik çöküntü nedeniyle talep edilecek Manevi Tazminat ise sigorta şirketinden değil, doğrudan kusurlu araç sürücüsünden (veya ruhsat sahibinden) talep edilir.
İspat açısından; uygulamanın (BlaBlaCar vb.) ekran görüntüleri, yolculuk rezervasyon onay mesajları ve banka/EFT dekontları (yakıt parası açıklamalı ödemeler) mahkemeye sunularak, yolculuğun hatır taşıması olmadığı tereddütsüz şekilde kanıtlanır.
Soru 1: BlaBlaCar üzerinden anlaştığım araçla giderken kaza geçirdim ve bacağım kırıldı. Şoför 'Ben sadece benzin parasını aldım, suçum yok' diyor. Sigorta da hatır taşıması diyerek eksik para teklif ediyor. Ne yapmalıyım?
Cevap: Şoförün sadece benzin parasını alması durumu hukuken 'Masraf Ortaklığı'dır ve sürücüye ekonomik menfaat sağlar. Bu nedenle Yargıtay'a göre bu bir 'Hatır Taşıması' değildir. Sigorta şirketinin teklif ettiği o eksik ödemeyi (ve ibranameyi) kabul etmeyin. Uygulama rezervasyon dökümleriyle birlikte dava açarak tazminatınızı %20'lik kesinti olmadan tam olarak alabilirsiniz.
Soru 2: Uygulamadan bulduğum araç takla attı. Sigorta şirketi 'Araç korsan taksi olarak ticari kullanılmış, hususi poliçeyi kapsamaz' diyerek bana ödeme yapmayı reddetti. Haklılar mı?
Cevap: Hayır, haklı değiller. Zorunlu Trafik Sigortası üçüncü kişi konumundaki masum yolcuyu korumak zorundadır. Aracın hususi mi ticari mi kullanıldığı sigorta ile sürücü arasındaki bir ihlal meselesidir. Sigorta şirketi size tazminatınızı ödemek zorundadır; sonrasında dilerse ödediği parayı kendi müşterisinden (sürücüden) rücu davası ile geri isteyebilir. Sizi mağdur edemez.
Soru 3: Kazada şoförün %100 kusurlu olduğu ortaya çıktı. Ben yolcu olarak kime maddi, kime manevi tazminat davası açmalıyım?
Cevap: Bacağınızın kırılması, sakat kalmanız veya gelir kaybınız (Maddi Tazminat) için aracın Zorunlu Trafik Sigortasına (ve limit yetmezse İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortasına) başvurmalısınız. Yaşadığınız psikolojik sarsıntı, acı ve korku için (Manevi Tazminat) ise doğrudan aracı kullanan şoföre ve aracın ruhsat sahibine karşı Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açmanız gerekmektedir.
(Aşağıdaki belge, yolculuk paylaşımı uygulaması üzerinden ödeme yaparak seyahat eden ve kaza sonucu yaralanan (sakat kalan) bir yolcunun; sigorta şirketinin "hatır taşıması" kesintisini engelleyerek maddi/manevi tazminat talep etmek için mahkemeye sunacağı dava dilekçesi taslağıdır.)
[İSTANBUL/KONYA] NÖBETÇİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE
"İhtiyati Tedbir Taleplidir"
DAVACI: [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [İkametgah Adresiniz]
VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK
DAVALILAR: 1- [İlgili Sigorta Şirketi A.Ş.] (Trafik Sigortası) 2- [Araç Sürücüsü/Ruhsat Sahibinin Adı Soyadı]
ARABULUCULUK DOSYA NO: 2026/... Arabuluculuk (Anlaşamama Son Tutanağı Ektedir)
KONU: Davalı sürücünün tam kusurlu (%100) olarak sebebiyet verdiği trafik kazasında araçta yolcu konumunda bulunan müvekkilin ağır yaralanarak kalıcı maluliyete uğraması sebebiyle; Yargıtay'ın yerleşik içtihatları gereği olayda "Hatır Taşıması" şartlarının bulunmadığı (masraf ortaklığı olduğu) gözetilerek fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik [Örn: 50.000 TL] MADDİ (Sürekli İşgöremezlik) TAZMİNATIN davalı Sigorta Şirketinden, [Örn: 200.000 TL] MANEVİ TAZMİNATIN ise haksız fiil faili davalı sürücüden, kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal/ticari temerrüt faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili talebidir.
DAVA DEĞERİ: [Şimdilik Toplam 250.000 TL] (Belirsiz Alacak Davası)
AÇIKLAMALAR:
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan ve Mahkemenizce re'sen gözetilecek hukuki nedenlerle; 1- Davamızın KABULÜ ile; olayda Hatır Taşıması indirimi yapılamayacağı tespit edilerek, HMK m.107 gereğince belirsiz alacak davası olarak açtığımız şimdilik [50.000 TL] MADDİ (Sürekli İşgöremezlik ve Tedavi) tazminatının kaza/temerrüt tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalı Sigorta Şirketinden alınarak müvekkile ödenmesine, 2- Müvekkilin yaşadığı acı ve bedensel bütünlüğünün zedelenmesi nedeniyle [200.000 TL] MANEVİ TAZMİNATIN kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle davalı Sürücü/Araç Sahibinden tahsiline, 3- Yargılama giderleri ile avukatlık vekâlet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini vekaleten saygılarımla arz ve talep ederim.
TARİH: 06/11/2026
DAVACI VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)
Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)