Bulunan Parayı Cebe Atmak Suç Mu? | Av.Sami IŞILAK

Toplumumuzda çocukluktan itibaren zihinlere kazınan, filmlere ve günlük sohbetlere konu olan çok yaygın bir yanılgı vardır: "Yerde bulunan para bulanındır, sahipsizdir." Yolda yürürken yerde rulo halinde bulunmuş bir miktar para, parktaki bir bankta unutulmuş son model bir cep telefonu veya bir ATM'nin para verme haznesinde kalmış banknotlar, bulan kişi için çoğu zaman "şans" veya "günün kısmeti" olarak görülür. Kişi sağına soluna bakar, kimseyi göremezse eşyayı veya parayı sessizce cebine atar ve hayatına devam eder.

Ancak aradan birkaç gün veya hafta geçtikten sonra kapı çalar ve gelen polis memurları kişiyi ifadeye çağırır. Caddelerdeki MOBESE kameraları, dükkânların güvenlik kayıtları ve ATM'lerin yüz tanıma sistemleri sayesinde, o "sahipsiz" sanılan parayı veya eşyayı kimin aldığı saniyeler içinde tespit edilmektedir. Karakola giden vatandaş, "Ben çalmadım ki, yerde buldum" diyerek kendini savunmaya çalışsa da, karşılaştığı suçlama son derece ağırdır.

Türk Ceza Kanunu (TCK), yolda bulunan bir parayı, cüzdanı veya eşyayı alıp karakola teslim etmemeyi, aksine kendi malıymış gibi harcamayı veya kullanmayı kesin bir dille suç saymıştır. TCK Madde 160'ta düzenlenen "Kaybolmuş veya Hata Sonucu Ele Geçmiş Eşya Üzerinde Tasarruf" suçu, iyi niyetli sanılan bu eylemi hapis cezasıyla cezalandırır. Bu kapsamlı makalede; yerde bulunan eşyayı almanın ne zaman hırsızlık ne zaman TCK 160 sayılacağını, yanlışlıkla banka hesabınıza gelen parayı harcamanın cezasını ve hakkınızda açılacak ceza davalarındaki savunma stratejilerini tüm hukuki boyutlarıyla derinlemesine inceliyoruz.

Bir eşyayı çalmak ile yolda bulup cebe atmak, toplum gözünde farklı olsa da hukuk gözünde her ikisi de suçtur; sadece kanun maddeleri farklıdır.

• Kanunun Hükmü: TCK Madde 160 çok nettir: "Kaybedilmiş olması nedeniyle malikinin (sahibinin) zilyetliğinden (elinden) çıkmış olan ya da hata sonucu ele geçirilen eşya üzerinde, iade etmeksizin veya yetkili mercileri durumdan haberdar etmeksizin, malik gibi tasarrufta bulunan kişi, şikâyet üzerine, BİR YILA KADAR HAPİS veya adlî para cezası ile cezalandırılır."
• Malik Gibi Tasarruf Etmek: Yerdeki cüzdanı alıp "İçindeki kimliğe bakayım, sahibini arayıp vereyim" niyetiyle cebinize koymanız suç değildir. Ancak cüzdanın içindeki parayı alıp cüzdanı çöpe atmanız, parayla gidip marketten alışveriş yapmanız veya bulunan cep telefonunun SIM kartını kırıp kendi kartınızı takmanız "Malik (Sahip) gibi tasarrufta bulunmak" anlamına gelir ve suç tam o saniyede oluşur.

Bulduğunuz eşyanın nerede ve nasıl bulunduğu, alacağınız cezanın hırsızlıktan mı yoksa TCK 160'tan mı olacağını belirleyen en hayati unsurdur. Yargıtay bu konuda çok hassas bir "Zilyetlik (Elde Bulundurma)" ayrımı yapar.

• TCK 160 (Kaybolmuş Eşya): Bir kişinin yolda yürürken cebinden düşürdüğü ve nerede düşürdüğünü bilmediği bir parayı, saatler sonra kaldırımda bularak cebe atmak TCK 160 kapsamındaki suçtur (Cezası 1 yıla kadar hapis).
• TCK 141/142 (Hırsızlık Suçu - Daha Ağır Ceza): Ancak bir kafede masada otururken telefonunu masada "unutup" tuvalete giden birinin telefonunu almak; veya camide abdest alırken yüzüğünü lavabo kenarında unutan birinin yüzüğünü cebinize atmak TCK 160 değildir. Yargıtay'a göre bu eşyalar "Kaybolmuş" değil, "Unutulmuş" eşyalardır ve sahibi nerede unuttuğunu bilmektedir (Zilyetlik devam etmektedir). Bu nedenle kafede unutulan telefonu almak doğrudan "Hırsızlık" suçunu (1 yıldan 3 yıla veya daha nitelikli hallerde 5 ila 10 yıla kadar hapis) oluşturur.

TCK Madde 160 sadece sokakta bulunan eşyaları kapsamaz. Dijital dünyada en çok karşılaşılan "Yanlışlıkla hesaba para gelmesi" durumu da tam olarak bu maddenin kapsamındadır.

• Haksız Zenginleşme ve Suç: Bir şirket veya şahıs, IBAN numarasını yanlış yazarak sizin banka hesabınıza yanlışlıkla 100.000 TL EFT/Havale yapabilir. Hesabınıza baktığınızda bu parayı görüp, "Biri bana para göndermiş, benim şansım" diyerek bu parayı çekip borçlarınızı öderseniz veya harcarsanız, TCK 160'daki "Hata Sonucu Ele Geçmiş Eşya Üzerinde Tasarruf" suçunu işlemiş olursunuz.
• Banka sizi arayıp parayı iade etmenizi istediğinde "Ben harcadım, param yok" demeniz sizi ceza davasından kurtarmaz. Hem hakkınızda 1 yıla kadar hapis istemiyle ceza davası açılır hem de o para sizden (icra ve sebepsiz zenginleşme davasıyla) faiziyle birlikte zorla tahsil edilir.

Hukuk sistemimiz, vatandaşlara "bulunan eşyayı görmezden gel, orada bırak" demez. Türk Medeni Kanunu (TMK Madde 769), bulunan eşya karşısında yasal olarak ne yapılması gerektiğini açıkça emreder.

• Kolluğa Teslim: Yolda değeri olan bir şey bulduğunuzda bunu derhal en yakın polis veya jandarma karakoluna (ya da muhtara) tutanak karşılığında teslim etmek zorundasınız.
• İşletme Sahibine Teslim: Eğer eşyayı bir AVM'de, kafede, otobüste veya özel bir şirketin içinde bulduysanız, o işletmenin güvenliğine veya sahibine teslim etmeniz gerekir.
• Eğer bu bildirimleri yapar ve teslim ederseniz, iyi niyetli sayılırsınız. Üstelik TMK'ya göre, eşyanın sahibi bulunursa sizden eşyasını alırken size "Bulma İkramiyesi (uygun bir ödül)" vermekle de yükümlüdür.

Bulduğunuz parayı cebe attığınız için hakkınızda açılacak soruşturmanın bazı usul kuralları vardır.

• Şikâyete Tabi Olması: TCK 160 kapsamındaki bu suç, takibi şikâyete bağlı bir suçtur. Yani eşyanın veya paranın sahibi durumu fark edip 6 ay içinde savcılığa veya karakola şikâyette bulunmazsa, savcı kendi kendine dava açamaz. Eğer savcılık aşamasında veya mahkemede karşı tarafın zararını (parasını veya yeni bir telefon alarak bedelini) karşılarsanız ve kişi şikâyetinden vazgeçerse dava otomatik olarak düşer.
• Sabıka (HAGB) Riski: Şikâyetten vazgeçilmezse ve mahkumiyet alırsanız; hâkim genellikle ilk suçunuzsa "Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasına (HAGB)" karar verir. 5 yıl boyunca suç işlemezseniz bu ceza silinir. Ancak güvenlik soruşturmalarında veya polis/asker/memur alımlarında bu kayıt (kasten işlenen bir suç olduğu için) karşınıza büyük bir engel olarak çıkabilir. Yerde bulduğunuz 1.000 TL, sizin tüm kariyerinizi ve devlet memurluğu hayalinizi yok edebilir.

Soru 1: ATM'de para çekerken benden önceki kişi parasını almayı unutup gitmiş. Ben de o parayı alıp cebime koydum. Bu hırsızlık mıdır, yoksa bulunan parayı almak mıdır?

Cevap: Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarına göre bu eylem, basit bir 'kaybolmuş eşya' (TCK 160) vakası değildir. Paranın sahibi parasını almayı unutmuş olsa da, paranın zilyetliği o an bankaya geçmiştir (veya kişi halen banka alanındadır). Dolayısıyla ATM haznesindeki veya slotundaki parayı almak TCK 142/1-e kapsamında doğrudan 'Bilişim Sistemlerinin Kullanılması Suretiyle Hırsızlık' olarak değerlendirilebilir ve cezası çok daha ağır (hapis) olur.

Soru 2: Hesabıma tanımadığım birinden yanlışlıkla 50.000 TL geldi. Kimse beni aramadı. Bu parayı bankada tutmak zorunda mıyım, harcarsam ne olur?

Cevap: Harcarsanız TCK Madde 160 uyarınca (Hata sonucu ele geçen eşya üzerinde tasarruf) suç işlemiş olursunuz. Parayı hemen bankaya bildirerek 'Bu para bana ait değil, gönderenin hesabına iade edin' talimatı vermeniz gerekir. Harcadığınız takdirde, gönderen kişi savcılığa şikayette bulunduğunda hakkınızda ceza davası açılır ve parayı faiziyle icra yoluyla geri ödemek zorunda kalırsınız.

Soru 3: Yolda 200 TL buldum, sahibini bulmam imkânsızdı. Karakola gitmeye üşendim ve bir hayır kurumuna/camiye bağışladım. Suçlu muyum?

Cevap: Şeklen TCK 160'daki fiili işlemiş sayılırsınız çünkü kanun size parayı bağışlama değil, kolluk kuvvetlerine bildirme yükümlülüğü getirir. 'Ben yemedim, hayra verdim' savunması suçun oluşmasını engellemez. Ancak paranın miktarının çok düşük olması ve şahsi menfaat temin edilmemesi nedeniyle, hâkim TCK 145 (Malın değerinin azlığı) veya ceza verilmesine yer olmadığına dair kararlar verebilir. Yine de doğrusu karakola teslim etmektir.

(Aşağıdaki belge, yolda düşürdüğü parası veya cüzdanı başkası tarafından bulunup karakola teslim edilmek yerine harcanan/çalınan bir mağdurun (müştekinin), kamera kayıtlarının incelenerek şüphelinin bulunması ve cezalandırılması için Cumhuriyet Başsavcılığına sunacağı dilekçe taslağıdır.)

[KONYA] CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA

MÜŞTEKİ: [Adınız Soyadınız] - [TC Kimlik No] ADRES: [İkametgah Adresiniz]

VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK

ŞÜPHELİ: Faili Meçhul (Kamera kayıtları ve soruşturma neticesinde tespit edilecek şahıs)

SUÇ: Kaybolmuş veya Hata Sonucu Ele Geçmiş Eşya Üzerinde Tasarruf (TCK m. 160) ve savcılığınızca yapılacak nitelemeye göre Hırsızlık (TCK m. 141/142).

SUÇ TARİHİ VE YERİ: .../.../20.. - [Olayın Gerçekleştiği Açık Adres / Sokak / Kafe Adı vb.]

AÇIKLAMALAR:

1. Müvekkil, .../.../20.. tarihinde saat [Örn: 14:30] sularında [Olay Yeri Adresi] mevkiinde yürürken (veya bankta otururken), içinde [Örn: 15.000 TL nakit para, kimlik kartları ve kredi kartları] bulunan siyah renkli deri cüzdanını düşürmüştür / kaybetmiştir.
2. Müvekkil durumu yaklaşık 15 dakika sonra fark edip aynı güzergâhı kontrol etmiş, cüzdanını bulamamıştır. Derhal bankaları arayarak kredi kartlarını iptal ettirmiş ve bölgedeki esnafa/karakola bilgi bırakmıştır.
3. Aradan geçen süre zarfında söz konusu cüzdan ve içindeki meblağ kolluk kuvvetlerine veya yetkili mercilere teslim edilmemiştir. Müvekkil kendi imkanlarıyla olayın gerçekleştiği yerdeki [Örn: X Marketinin] dış güvenlik kamerasını izlediğinde; [Örn: 40-45 yaşlarında, siyah montlu] kimliği belirsiz bir şahsın cüzdanı yerden aldığı, içini kontrol ettikten sonra cebine atarak hızla olay yerinden uzaklaştığı görülmüştür. (Görüntülerin kopyası flash bellek ile dilekçemiz ekinde sunulmuştur).
4. Şüphelinin, bulduğu eşyayı yetkili mercilere teslim etmeyerek malik (sahip) gibi üzerinde tasarrufta bulunması TCK m. 160 kapsamında açık bir suçtur. Şüphelinin kimliğinin tespit edilerek cezalandırılmasını talep etme zarureti hasıl olmuştur.

SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda arz ve izah edilen nedenlerle; 1- Olay yerini (ve güzergahı) gören MOBESE ve çevre esnaf (Banka, Market vb.) güvenlik kameralarının ivedilikle celbedilerek incelenmesine, 2- Şüphelinin kimliğinin tespit edilerek ifadesinin alınmasına ve eylemine uyan TCK m. 160 (veya eylemin niteliğine göre Hırsızlık) suçundan hakkında İddianame düzenlenerek KAMU DAVASI AÇILMASINA karar verilmesini vekaleten saygılarımla arz ve talep ederim.

TARİH: .../.../2026

MÜŞTEKİ VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)

Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)