Para Pul Oldu, Adalet Terazisi Şaştı!
Türkiye'de bir sabah uyanıyorsunuz, her şeye %50 zam gelmiş. Ama mahkemenin 2 yıl önce bağladığı nafaka yerinde sayıyor. Nafaka alacaklısı (genelde kadın ve çocuk) diyor ki: "Bu parayla çocuğun servis parasını bile ödeyemiyorum." Nafaka borçlusu (genelde erkek) diyor ki: "Benim maaşım artmadı ki, ben nasıl ödeyeceğim? Üstelik o parayı kendi keyfine harcıyor."
İki taraf da kendine göre haklı olabilir. Ancak Kanun (TMK) değişen ekonomik koşullara seyirci kalmaz.
- Nafaka "Kuş kadar" kaldıysa ARTIRILIR.
- Nafaka alan tarafın durumu iyileştiyse veya haysiyetsiz bir yaşam sürüyorsa nafaka KALDIRILIR. Peki "TÜFE oranı" otomatik mi işler? Eski eşin sigortasız çalıştığını veya biriyle yaşadığını nasıl ispatlarsınız? Dedektif tutmaya gerek var mı?
1. Nafaka Artırım Davası: "Enflasyon Canavarına Karşı"
Boşanırken 2.000 TL nafaka bağlandı. Aradan 3 yıl geçti, o para eridi. Eğer boşanma kararında "Nafaka her yıl TÜFE oranında artacaktır" maddesi YOKSA; nafaka kendiliğinden artmaz. Mutlaka "Nafaka Artırım (Uyarlama) Davası" açmanız gerekir.
Mahkeme Neye Bakar?
- Paranın Alım Gücü: 3 yıl önceki 2 bin TL'nin Dolar/Altın karşılığı ile bugünkü kıyaslanır.
- Çocuğun Büyümesi: Çocuk ilkokuldaydı, şimdi liseye geçti. Masrafı 3 katına çıktı. Bu en güçlü argümandır.
- Babanın Geliri: Babanın maaşı arttı mı? Terfi aldı mı? Hakim, hakkaniyete uygun ciddi bir artış yapar ve bu sefer karara "Bundan sonra her yıl ÜFE/TÜFE oranında artsın" maddesini ekler.
2. İştirak (Çocuk) Nafakası vs. Yoksulluk (Eş) Nafakası
- İştirak Nafakası: Çocuk 18 yaşına gelene kadar (veya üniversite okuyorsa 25 yaşına kadar) ödenmek ZORUNDADIR. Babanın işsiz olması bile bunu engellemez. "Çocuğun varsa bakacaksın" mantığı işler.
- Yoksulluk Nafakası: Boşanma yüzünden yoksulluğa düşen eşe (kusuru daha ağır olmamak şartıyla) ödenir. İşte "Süresiz Nafaka" tartışması buradadır.
3. Nafaka Hangi Durumlarda "Kesilir" (Kaldırılır)?
Erkeklerin en çok sorduğu soru: "Ömür boyu mu ödeyeceğim?" Kanun, nafakanın kaldırılması için net şartlar koymuştur. Aşağıdaki durumları ispatlarsanız, nafaka iptal olur:
A) Eski Eşin Yeniden Evlenmesi: Kadın başkasıyla resmi nikah kıyarsa, nafaka KENDİLİĞİNDEN (davasız) sona erer.
B) "Fiilen Evli Gibi" Yaşama (Haysiyetsiz Hayat): Kadın, nafakası kesilmesin diye yeni sevgilisiyle resmi nikah yapmıyor ama aynı evde karı-koca gibi yaşıyorsa... Yargıtay buna "Hukuka Karşı Hile" der. Bunu ispatladığınız an (Tanık, otel kayıtları, sosyal medya fotoları, aynı eve girip çıkma tutanakları); nafaka MAHKEME KARARIYLA kesilir.
C) İşe Girme ve Yoksulluğun Bitmesi: Nafaka alan eş asgari ücretle işe girdi. Nafaka kesilir mi? Yargıtay'ın güncel görüşü: "Asgari ücret yoksulluğu tamamen bitirmez ama nafakayı AZALTABİLİR veya tamamen kaldırabilir." Ancak kadın, kamuda memur olduysa veya dolgun maaşlı bir işe girdiyse; yoksulluk bittiği için nafaka tamamen kesilir.
4. Sigortasız Çalışan Eşi Yakalamak
Birçok kişi nafakası kesilmesin diye "Sigortasız" (Kayıt dışı) çalışır veya üzerine mal almaz (arabayı babasının üstüne yapar). Mahkemede "İşsizim, üzerimde tapu yok" der. Nasıl İspatlanır? Mahkemeden şunları talep edebilirsiniz:
- Banka hesap hareketleri (Düzenli para girişi var mı?).
- Kredi kartı harcamaları (Geliri olmayan biri ayda 30 bin TL harcayabilir mi?).
- Sosyal medya paylaşımları (Lüks tatiller, restoranlar). Yargıtay, "Görünürdeki duruma değil, fiili yaşantıya (hayat standardına)" bakar.
5. Üniversite Okuyan Çocuğun Nafakası (Yardım Nafakası)
Çocuk 18 oldu, lise bitti. Baba "Oh be bitti" dedi ve ödemeyi kesti. Çocuk üniversiteyi kazandı. Çocuk, babasına karşı "Yardım Nafakası" davası açabilir. Baba, çocuğun eğitimi bitene kadar (25 yaşına kadar) durumu müsaitse nafaka ödemeye devam etmek zorundadır. Ancak çocuk sınıfta kalıp okulu uzatırsa veya babayla hiç görüşmüyorsa (bağları kopardıysa), hakim nafakayı reddedebilir.
6. Geçmişe Dönük Nafaka Borçları ve İcra
Nafaka ödenmezse ne olur? HAPİS OLUR. Türkiye'de borç için hapis cezasının tek istisnası nafakadır. 3 ay ödenmezse, alacaklı şikayet eder ve borçlu 3 AY TAZYİK HAPSİ yatar. (Borcu ödeyince çıkar). Ayrıca nafaka alacakları, tüm borçların önündedir (Sıra cetvelinde 1. sıradadır). Maaşın tamamına yakını haczedilebilir, emekli maaşından bile kesilebilir.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS) – Nafaka
Soru 1: "Anlaşmalı boşandık, protokolde 500 TL yazmıştık. Şimdi artırabilir miyim?"
Cevap: EVET. Protokoldeki rakam o günün şartları içindi. Şartlar değiştiyse "Uyarlama Davası" ile o rakamı güncelleyip 5.000 TL'ye (veya uygun rakama) çıkarabilirsiniz. Anlaşmalı boşanmış olmanız buna engel değildir.
Soru 2: "Eşim beni aldattı, yine de nafaka öder miyim?"
Cevap: Yoksulluk nafakası için kural: "Nafaka isteyenin kusuru, diğerinden AĞIR OLMAMALIDIR." Eğer eşiniz sizi aldattıysa (Ağır Kusurluysa), sizden 5 kuruş yoksulluk nafakası alamaz. Ama çocuklar için (İştirak Nafakası) her türlü ödersiniz.
Soru 3: "Dava açarsam nafakayı geçmişe dönük alabilir miyim?"
Cevap: Artırım davası açıldığında, karar verilene kadar 1 yıl geçebilir. Ancak hakim, artışı DAVANIN AÇILDIĞI TARİHTEN itibaren başlatır. Yani dava sonunda toplu bir para alırsınız.
Soru 4: "Yurtdışındaki kocadan nafaka alınır mı?"
Cevap: Evet, uluslararası sözleşmelerle (Lahey Sözleşmesi) yurtdışındaki kocanın maaşına haciz konulup nafaka tahsil edilebilir. Süreç biraz daha uzundur ama mümkündür.
Soru 5: "Erkek nafaka isteyebilir mi?"
Cevap: KESİNLİKLE EVET. Kanun "Kadın" demez, "Eş" der. Eğer erkek yoksulluğa düşüyorsa ve kadın zenginse (ve erkek ağır kusurlu değilse); erkek de kadından yoksulluk nafakası isteyebilir.
Örnek Belge: Nafaka Artırım Dava Dilekçesi
[NÖBETÇİ AİLE MAHKEMESİ HAKİMLİĞİ'NE]
DAVACI: [Adınız Soyadınız] VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK DAVALI: [Eski Eşin Adı]
KONU: Aylık 2.000 TL olan iştirak nafakasının, değişen ekonomik koşullar nedeniyle 15.000 TL'ye yükseltilmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR:
- Taraflar .../.../.... tarihinde boşanmış, müşterek çocuk için 2.000 TL nafakaya hükmedilmiştir.
- Karar tarihinden bu yana 3 yıl geçmiş, ülkemizdeki enflasyon oranı (TÜİK verileri) %200 artmıştır.
- Müşterek çocuk ... liseye başlamış, servis, yemek ve eğitim giderleri 3 katına çıkmıştır.
- Davalı babanın ekonomik durumu iyileşmiş, terfi almıştır.
- Mevcut nafaka çocuğun en temel ihtiyaçlarını bile karşılamaktan uzaktır.
SONUÇ: Davamızın kabulü ile; müşterek çocuk lehine ödenen nafakanın dava tarihinden itibaren aylık 15.000 TL'ye yükseltilmesine ve her yıl TÜFE oranında artırılmasına karar verilmesini arz ederim.
TARİH: .../.../.... DAVACI VEKİLİ: Av. Sami IŞILAK (İmza)
Av. Sami IŞILAK Hukuk & Danışmanlık (Bu metin bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Detaylı bilgi için iletişime geçebilirsiniz.)
